Ankara 12. ฤฐdare Mahkemesi, Baลbakan Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn, yazar Mehmet Altan’ฤฑn telefonlarฤฑnฤฑ takma isimle dinleyen Milli ฤฐstihbarat Teลkilatฤฑ (MฤฐT) mensuplarฤฑ hakkฤฑnda soruลturma izni vermemesine iliลkin kararฤฑnฤฑ iptal etti.
Mehmet Altan, kendisine ait ait telefonlarฤฑn, MฤฐT ฤฐstanbul Bรถlge Baลkanlฤฑฤฤฑnca dรผzenlenen ve MฤฐT Mรผsteลarlฤฑฤฤฑ adฤฑna onaylanan yazฤฑlar ile baลka ลahฤฑslara aitmiล gibi gรถsterilmek suretiyle ฤฐstanbul’da bulunan aฤฤฑr ceza mahkemelerinden alฤฑnan teknik takip kararlarฤฑna istinaden dinlenmesi nedeniyle, MฤฐT mensuplarฤฑ hakkฤฑnda, “resmi evrakta sahtecilik”, “haberleลme ve รถzel yaลamฤฑn gizliliฤini ihlal” ve “gรถrevi kรถtรผye kullanma” suรงlarฤฑndan soruลturma izni verilmesi isteminin reddine iliลkin 7 Mayฤฑs 2013 tarihli iลlemin iptali istemiyle dava aรงtฤฑ.
Davaya bakan Ankara 12. ฤฐdare Mahkemesi, Baลbakan Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn soruลturma izni vermemesine iliลkin iลlemini oy birliฤiyle iptal etti.
Gรถrevi gereฤi vermeliydi
Mahkemenin kararฤฑnda, kanun koyucu tarafฤฑndan 2005 tarihinde getirilen dรผzenlemeyle MฤฐT mensuplarฤฑnฤฑn iletiลimin takibi, kayda alฤฑnmasฤฑ sฤฑrasฤฑnda kanun tarafฤฑndan ortaya konan usule uymamasฤฑ halinin soruลturulmasฤฑnฤฑn da Baลbakanฤฑn iznine tabi konular iรงine dahil edildiฤi hatฤฑrlatฤฑldฤฑ.
Baลbakan tarafฤฑndan bu yetki kullanฤฑlฤฑrken hakkฤฑnda soruลturma izni istenilen kiลilerle ilgili iddialarฤฑn ciddi ve somut delillere dayanmasฤฑ halinde soruลturma izni vermesinin gรถrevinin gereฤi olduฤu vurgulanan kararda, isnat ve iddialarda ceza hukuku bakฤฑmฤฑndan suรง teลkil edecek bilgi ve belge bulunmamasฤฑ halinde soruลturmaya izin vermeyeceฤinin de aรงฤฑk olduฤu aktarฤฑldฤฑ.
Kararda, Baลbakan’a kanun koyucu tarafฤฑndan verilen bu yetkinin kamu yararฤฑ ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanฤฑlฤฑp kullanฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑn denetiminin de Anayasa tarafฤฑndan idari yargฤฑya verilmiล bir yetki ve gรถrev olduฤuna iลaret edildi.
ฤฐstanbul รniversitesi ฤฐktisat Fakรผltesi รฤretim รyesi ve Taraf gazetesi yazarฤฑ davacฤฑ tarafฤฑndan yapฤฑlan, “15 ลubat 2012’de kendisine ait telefonlarฤฑn MฤฐT ฤฐstanbul Bรถlge Baลkanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn tanzim ettiฤi sahte belgelerle sahte isimlerle baลkasฤฑna aitmiล gibi gรถsterilerek aฤฤฑr ceza mahkemelerinden dinleme kararlarฤฑna istinaden hukuka aykฤฑrฤฑ dinlenildiฤine” dair suรง duyurusu รผzerine, ฤฐstanbul Cumhuriyet Baลsavcฤฑlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan Baลbakanlฤฑktan soruลturma izni istenildiฤi hatฤฑrlatฤฑldฤฑ. ฤฐzin talebine iliลkin hususlarda MฤฐT Teftiล Kurulu Baลkanlฤฑฤฤฑnca yapฤฑlan inceleme sonucunda tanzim edilen 10 Ocak 2013 tarihli raporda, “soruลturma izni verilmemesinin uygun olacaฤฤฑ” yรถnรผnde getirilen teklif doฤrultusunda Baลbakanlฤฑkรงa dava konusu iลlemle soruลturma izni verilmediฤi belirtildi.
Kararda, “Dinleme kararlarฤฑ alฤฑnฤฑrken davacฤฑnฤฑn gerรงek ismi yerine Pastรถr’, ‘Quaranddin FATIMฤฐ’ isimlerinin verildiฤi, davacฤฑnฤฑn gerรงek isminin talep baลvurularฤฑnda yer almadฤฑฤฤฑ, dinleme kararฤฑ veren hakimlerin de bu isimler ve gerekรงeler รงerรงevesinde dinleme kararlarฤฑnฤฑ verdiฤi anlaลฤฑlmaktadฤฑr” denildi.
“Kimliฤi aรงฤฑkca ortaya konmalฤฑ”
ฤฐletiลim tespiti, sinyal bilgisi deฤerlendirme ve kayda alฤฑnabilme iรงin yetkili hakimden karar alฤฑnmasฤฑnฤฑn gereklilik olduฤuna deฤinilen kararda, ลu tespitler yapฤฑldฤฑ:
“Dinleme kararฤฑ talep edildikten sonra, devletin bรถlรผnmez bรผtรผnlรผฤรผne, demokratik hukuk devletine yรถnelik ciddi bir tehlikenin varlฤฑฤฤฑ, devlet gรผvenliฤinin saฤlanmasฤฑ, casusluk faaliyetlerinin ortaya รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ, devlet sฤฑrrฤฑnฤฑn ifลasฤฑnฤฑn tespiti ve terรถrist faaliyetlerin รถnlenmesi iรงin gerekli olup olmadฤฑฤฤฑ yetkili hakim tarafฤฑndan deฤerlendirileceฤi, bu deฤerlendirme yapฤฑlฤฑrken de hakkฤฑnda tedbir uygulanacak kiลinin kimliฤinin, iletiลim aracฤฑnฤฑn tรผrรผnรผn, kullanฤฑlan telefon numaralarฤฑnฤฑn ortaya konulacaฤฤฑ, hakim kararฤฑnda da kiลinin kimliฤi, telefon numaralarฤฑ, tedbirin tรผrรผ, kapsamฤฑ ve sรผresi ile tedbire baลvurulmasฤฑnฤฑ gerektiren nedenlerin yer alacaฤฤฑ, mevzuatta รถngรถrรผlen deฤerlendirmenin hakim tarafฤฑndan saฤlฤฑklฤฑ yapฤฑlabilmesi iรงin bu deฤerlendirmeyi mรผmkรผn kฤฑlan donelerin hakime sunulmasฤฑnฤฑn gerektiฤi aรงฤฑktฤฑr. Dinleme yapฤฑlacak kiลinin kimliฤinin ve dinlemenin amacฤฑnฤฑn aรงฤฑkรงa ortaya konulmamasฤฑnฤฑn, kanunda hakime verilen deฤerlendirme yetkisini ortadan kaldฤฑracaฤฤฑndan, Kanunun amir hรผkmรผ uyarฤฑnca dinleme kararฤฑ talep edilirken dinlenecek kiลi, dinleme amacฤฑ vesaire gibi konularda dinleme talep eden gรถrevlilerin elindeki tรผm bilgilerin hakime verilmesi gerekmektedir.”
“Yรถnetmelik kanuna aykฤฑrฤฑ olamaz”
Kanunlarฤฑ uygulamak iรงin yรผrรผrlรผฤe konulan yรถnetmelik hรผkรผmlerinin รผst hukuk normlarฤฑna aykฤฑrฤฑ olamayacaฤฤฑ vurgulanan kararda, ลunlar kaydedildi:
“Kaldฤฑ ki gizli faaliyet usul, prensip ve tekniklerin MฤฐT faaliyetleri sฤฑrasฤฑnda kullanฤฑlabilecek olmasฤฑnฤฑn, hakim kararฤฑ iรงin gerekli bilgilerin hakime verilmemesine dayanak oluลturamayacaฤฤฑ, gizli faaliyet usul ve teknikleri MฤฐT tarafฤฑndan istihbari faaliyetlerde kullanฤฑlabilirse de bu yetkinin Anayasa ile ‘Tรผrk milleti adฤฑna’ yargฤฑlama faaliyetinde bulunma yetki ve gรถrevi verilen ve kuvvetler ayrฤฑlฤฑฤฤฑ ilkesi uyarฤฑnca devleti oluลturan รผรง erkten birini teลkil eden yargฤฑya ve yargฤฑca karลฤฑ kullanฤฑlmasฤฑnฤฑn hukuk devleti ilkesine aykฤฑrฤฑ olduฤu, aksi bir dรผลรผncenin, MฤฐT tarafฤฑndan yargฤฑรงlarฤฑn manipรผle edilerek her tรผrlรผ dinlemenin yapฤฑlabilmesi ve soruลturma izni verilmemesi suretiyle de hukuksuzluฤa yargฤฑ baฤฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑ saฤlanarak dokunulmazlฤฑk zฤฑrhฤฑna bรผrรผndรผrรผlmesi anlamฤฑna gelir ki bu durumun Anayasamฤฑzda yer alan temel ilkelerden hukuk devleti, demokrasi, temel hak ve hรผrriyetlerin yargฤฑ eliyle etkin korunmasฤฑ ilkelerine aykฤฑrฤฑlฤฑk oluลturacaฤฤฑ tartฤฑลmasฤฑzdฤฑr.
Bu durumda, dava dosyasฤฑnda bulunan bilgi ve belgelerin birlikte deฤerlendirilmesinden, ilgili yasa hรผkรผmleri uyarฤฑnca, iletiลimin kayฤฑt ve tespiti iรงin tรผm bilgilerin ilgili hakime verilmesi gerekirken kod adlar kullanฤฑlmasฤฑ suretiyle hakim tarafฤฑndan bu konuda yapฤฑlacak deฤerlendirmenin ortadan kaldฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑ, telefon dinlemenin, haberleลme รถzgรผrlรผฤรผnรผ ve รถzel yaลamฤฑn gizliliฤinin ihlal ettiฤi gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda, davacฤฑya ait telefonlarฤฑn, Milli ฤฐstihbarat Teลkilatฤฑ ฤฐstanbul Bรถlge Baลkanlฤฑฤฤฑnca dรผzenlenen ve Milli ฤฐstihbarat Teลkilatฤฑ Mรผsteลarlฤฑฤฤฑ adฤฑna onaylanan yazฤฑlar ile baลka ลahฤฑslara aitmiล gibi gรถsterilmek suretiyle ฤฐstanbul’da bulunan aฤฤฑr ceza mahkemelerinden alฤฑnan teknik takip kararlarฤฑna istinaden dinlenmesi nedeniyle, bu olayla ilgili ‘resmi evrakta sahtecilik’, ‘haberleลme ve รถzel yaลamฤฑn gizliliฤini ihlal’ ve ‘gรถrevi kรถtรผye kullanma’ suรงlarฤฑndan dolayฤฑ Milli ฤฐstihbarat Teลkilatฤฑ mensuplarฤฑ hakkฤฑnda soruลturma izni verilmesi gerekirken, ilgililer hakkฤฑnda soruลturma izni verilmemesine iliลkin dava konusu Baลbakanlฤฑk iลleminde yukarฤฑda yer verilen Yasa hรผkรผmlerine ve hukuka uyarlฤฑk gรถrรผlmemiลtir.”
Davalฤฑ Baลbakanlฤฑฤฤฑn kararฤฑ temyiz hakkฤฑ bulunuyor. Temyiz istemini Danฤฑลtay gรถrรผลecek.
