ฤฐngiliz gazete Financial Times, โErdoฤanโฤฑn lirayฤฑ sabit tutma kumarฤฑโ baลlฤฑklฤฑ yazฤฑsฤฑnda, Tรผrkiyeโde kur korumalฤฑ mevduat gibi รถnlemlerle birlikte uygulanan yeni ekonomi politikasฤฑyla Tรผrk lirasฤฑnฤฑn nasฤฑl sabit tutulmaya รงalฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑ anlatฤฑldฤฑ.
Sรถzcรผ‘nรผn haberine gรถre Laura Pitel imzalฤฑ makalede, analistlerin Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤanโฤฑn alฤฑลฤฑlmadฤฑk ekonomi politikasฤฑ konusunda ลรผpheci olduฤu belirtildi.
Financial Timesโda bugรผn yayฤฑnlanan makale, Tรผrk lirasฤฑnda son iki aydฤฑr gerรงekleลen stabil seyrin merkez bankasฤฑnฤฑn milyarlarca dolarlฤฑk arka kapฤฑ mรผdahalesi de dahil olmak รผzere acil durum รถnlemleri ile mรผmkรผn olduฤu belirtildi.
Siyasi analistlerin de gรถrรผลlerine yer verilen yazฤฑda Erdoฤanโฤฑn seรงimlere kadar istikrara ihtiyacฤฑ olduฤu belirtildi. Londra merkezli danฤฑลmanlฤฑk ลirketi GPWโnin Tรผrkiye masasฤฑ baลkanฤฑ Alp รoker, โKampanya dรถnemine kadar iลleri sabit tutmak Erdoฤanโฤฑn ihtiyacฤฑ olan tek ลey olabilir. Kฤฑsa vadeli รงรถzรผmler politik olarak iลe yarayabilirโ diye konuลtu.
Makalede โErdoฤanโฤฑn lirayฤฑ sabit tutup tutamayacaฤฤฑ ise 5 sorunun yanฤฑtฤฑna baฤlฤฑ.
FTโnin konuyla ilgili sorduฤu 5 soru ve bunlara verdiฤi yanฤฑtlar ลรถyle:
โTรผrk makamlarฤฑ, รผlke dฤฑลฤฑna dรถviz รงฤฑkmasฤฑna neden olan ve lira รผzerinde baskฤฑ yaratan ihracat ve ithalat arasฤฑndaki kronik dengesizliฤi fazlaya รงevirme รผzerine kumar oynuyor.
Ayrฤฑca รผlkenin bu yaz gรผรงlรผ turizm gelirlerine ihtiyacฤฑ var. Ukrayna ile Rusya arasฤฑndaki gerilim de bรผyรผk bir risk oluลturuyor. Olasฤฑ bir รงatฤฑลma, Tรผrkiyeโnin ithalat faturasฤฑnฤฑn รถnemli bir bileลeni olan enerji fiyatlarฤฑnda da keskin bir artฤฑลa neden olabilir.
Washington merkezli Uluslararasฤฑ Finans Enstitรผsรผโnden Uฤraล รlkรผ, sฤฑnฤฑrlฤฑ ithalat ve artan ihracat ve turizm sayesinde Tรผrkiyeโnin bu yฤฑl 4 milyar dolar fazla vereceฤini tahmin ediyor.
Ancak bu politikanฤฑn iรง talepte azalma gerektirmesi Erdoฤanโฤฑn arzu etmeyeceฤi bir durum.
Tรผrkler, รงalkantฤฑ zamanlarฤฑnda birikimlerini genellikle dolar, euro ve deฤerli madenlerde tutmayฤฑ tercih ediyor. Bu dolarizasyon olarak bilinen ve lira รผzerinde baskฤฑ kaynaฤฤฑ olan bir fenomen.
Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre, geรงen yฤฑlฤฑn sonunda bankacฤฑlฤฑk sistemindeki tรผm mevduatฤฑn yรผzde 64โรผ dรถviz veya kฤฑymetli madenlerden oluลuyordu. Kur korumalฤฑ mevduatla birlikte bu oran az da olsa dรผลtรผ.
Enflasyon รถnรผmรผzdeki aylarda yรผzde 50โnin รผzerine รงฤฑkarsa ve yฤฑlฤฑn bรผyรผk bรถlรผmรผnde bu seviyede kalฤฑrsa bu eฤilim devam edecek mi? Fransฤฑz bankasฤฑ Sociรฉtรฉ Gรฉnรฉraleโde geliลen piyasalar araลtฤฑrmacฤฑsฤฑ Phoenix Kalen, โTL mevduatlarฤฑnฤฑn artmasฤฑnฤฑ bekliyorum, ancak enflasyon รงok yรผksek olmaya devam ettikรงe TLโnin mevduatlar iรงindeki payฤฑ รถnรผmรผzdeki aylarda yine azalacakโ dedi.
ลubat ortasฤฑnda ortalama mevduat faizi oranlarฤฑ yรผzde 17โde seyrederken, enflasyon hesaba katฤฑldฤฑฤฤฑnda tasarruf sahiplerinin parasฤฑnฤฑn deฤeri hรขlรข ciddi bir erimeyle karลฤฑ karลฤฑya. Hรผkรผmet enflasyonun gelecek yฤฑl tek haneli rakamlara dรผลeceฤini tahmin ederken, Kalen hรผkรผmetin enflasyon tahmininin bรผyรผk รถlรงรผde aลฤฑlabileceฤi gรถrรผลรผnde.
Erdoฤan, โyeni ekonomik modelinโ รผlkeye dรถviz getirecek doฤrudan yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑ รงekeceฤini savunuyor. Ancak geleneksel olarak Tรผrkiyeโnin en gรผรงlรผ doฤrudan yabancฤฑ yatฤฑrฤฑm kaynaฤฤฑ olan batฤฑlฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar bile รผlkenin ekonomik yรถnetimi ve hukukun รผstรผnlรผฤรผ ile ilgili endiลeler nedeniyle gelmekte tereddรผt ediyor.
Bununla birlikte, Birleลik Arap Emirlikleri (BAE) ile yakฤฑn zamanda yaลanan bir diplomatik yakฤฑnlaลma, Kรถrfez รผlkesinden 10 milyar dolarlฤฑk bir yatฤฑrฤฑm vaadiyle birlikte geldi. Geรงen ay BAE, Tรผrkiye ile รผlkenin merkez bankasฤฑnฤฑn brรผt rezervlerini gรผรงlendiren 5 milyar dolarlฤฑk bir takas anlaลmasฤฑ imzalamฤฑลtฤฑ.
Ankara; Suudi Arabistan, ฤฐsrail ve Ermenistan da dahil olmak รผzere diฤer bรถlge รผlkeleri ile yumuลama yรถnรผnde bir hamlenin ticaret ve yatฤฑrฤฑma daha fazla destek saฤlayacaฤฤฑnฤฑ umuyor.
Tรผrkiye, kรผresel hisse senedi ve tahvil piyasalarฤฑndaki dalgalanmalardan bir yere kadar korundu. Ancak bankalar ve kurumsal sektรถr hรขlรข dฤฑล finansmana baฤฤฑmlฤฑ. รlkenin รถnรผmรผzdeki 12 ayda vadesi gelecek 170 milyar dolara yakฤฑn dฤฑล borcu var.
Koรง รniversitesi iktisat bรถlรผmรผnden Profesรถr Selva Demiralp, โABD Merkez Bankasฤฑ gelecek ay faiz oranlarฤฑnฤฑ yรผkseltmeye baลlarsa bu durum borรงlarฤฑ รงevirmenin zorluklarฤฑnฤฑ artฤฑracaktฤฑrโ dedi. Demiralp, ลirketlerin ve bankalarฤฑn dฤฑล borcu uzatmak yerine geri รถdemek zorunda kalmasฤฑnฤฑn dรถviz talebi yaratacaฤฤฑnฤฑ ve TL รผzerinde yeniden baskฤฑ oluลturacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Liradaki son istikrarฤฑn bir kฤฑsmฤฑ, TLโyi desteklemek amacฤฑyla gerรงekleลtirdiฤi dolar satฤฑลฤฑ sayesinde oldu.
Tรผrkiyeโnin brรผt rezervleri son haftalarda belirgin bir iyileลme gรถsterse de SWAP hariรง net rezervler hรขlรข ekside. Bu rezervler Goldman Sachsโa gรถre 16 ลubatโta yaklaลฤฑk eksi 50 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Bu da daha fazla mรผdahale iรงin sฤฑnฤฑrlฤฑ ateล gรผcรผ anlamฤฑna geliyor.
Eฤer cari fazla ve dolarizasyon รงรถzรผlรผrse merkez bankasฤฑnฤฑn mรผdahale iรงin gereken stok artabilir. Ancak bu durum gerรงekleลmezse merkez bankasฤฑnฤฑn mรผdahale araรงlarฤฑ oldukรงa sฤฑnฤฑrlฤฑ kalacak.โ
