Merkez Bankasฤฑ‘nฤฑn (TCMB) faiz indirimlerine gittiฤi 2021 yฤฑlฤฑnฤฑn Eylรผl-Aralฤฑk dรถneminde dรถviz kuru ve enflasyonla birlikte Hazine’nin borรง stoku da hฤฑzla arttฤฑ.
Sรถzcรผ‘nรผn haberine gรถre Eylรผl ayฤฑ baลฤฑnda 8,30 olan dolar/TL kuru, yรผksek enflasyona raฤmen TCMB’nin faiz indirdiฤi dรถnemde 20 Aralฤฑk’ta 18,30’lara kadar yรผkseldikten sonra yฤฑlฤฑ 13,35 seviyesinde kapatmฤฑลtฤฑ.
Aฤustos sonunda 2 trilyon 95 milyar TL olan merkezi yรถnetim borรง stoku, aralฤฑk ayฤฑ sonunda 2 trilyon 748 milyar TL’ye ulaลtฤฑ.
Borรง dรถrt ayda 653 milyar TL arttฤฑ
Bu dรถnemde Hazine’nin net borรงlanmasฤฑ sadece 6,8 milyar TL olurken, borรง stoku dรถviz kurundaki artฤฑลฤฑn etkisiyle 653 milyar TL oldu. Bu artฤฑล รงok bรผyรผk oranda dรถviz kuru ve altฤฑn fiyatlarฤฑndaki deฤiลimden kaynaklandฤฑ.
Son dรถrt ayda borรง stokunda kaydedilen 653 milyar TLโlik artฤฑลฤฑn milyar TLโsi, 610 milyar TLโsi dรถviz cinsi borรง stoku artฤฑลฤฑndan kaynaklandฤฑ.
Merkezi yรถnetim borรง stokunda Aralฤฑk 2020-Aralฤฑk 2021 dรถnemindeki bir yฤฑllฤฑk artฤฑล tam 935 milyar TL oldu. Borรง stoku bu dรถnemde yรผzde 51,6 oranฤฑnda arttฤฑ.
Son bir yฤฑlda dรถviz cinsi borรง stokunda artฤฑล 797 milyar TL oldu.
Borcun yรผzde 66’sฤฑ dรถviz cinsi
2021 sonu itibarฤฑyla merkezi yรถnetim borรง stokunun yรผzde 66’sฤฑ dรถviz ve altฤฑn cinsi borรงlardan oluลtu. TL cinsi borรง oranฤฑ yรผzde 34’e geriledi.
Merkezi yรถnetim toplam borรง stoku iรงinde dรถviz cinsi borรงlarฤฑn payฤฑ 2020 sonunda yรผzde 56,2 idi.
Baลkanlฤฑk sistemi borรง ve faizi patlattฤฑ
Dรถviz cinsi borรงlanmanฤฑn ve bรผtรงe aรงฤฑklarฤฑnฤฑn hฤฑzla arttฤฑฤฤฑ Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Hรผkรผmet Sistemi dรถnemi รถncesinde, 2017 sonunda toplam borรง iรงinde dรถviz cinsi borรงlarฤฑn payฤฑ yรผzde 39 idi.
Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Hรผkรผmet Sistemi dรถnemi รถncesinde, 2017 sonunda 876 milyar TL olan borรง stoku, sadece dรถrt yฤฑlda รผรงe katlandฤฑ. Bu dรถnemde borรง artฤฑล oranฤฑ yรผzde 214 oldu.
Bu dรถnemde borรง stoku dฤฑลฤฑnda Hazine’nin faiz รถdemeleri de hฤฑzla arttฤฑ. 2017’de 55,5 milyar TL olan Hazine’nin faiz harcamalarฤฑ, 2021’de รผรงe katlanarak 160,3 milyar TL’ye yรผkseldi. Bu rakam 2020’de 121,2 milyar TL idi.
Borรง stokuna yansฤฑmayan fatura da var
Hazine’nin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ borรง rakamlarฤฑnda kamu รถzel iลbirliฤi projesi kapsamฤฑnda yapฤฑlan otoyol, kรถprรผ, demiryolu, ลehir hastanesi ve santrallere dรถviz รผzerinden verilen yolcu, gelir ve alฤฑm garantileri bulunmuyor.
Prof. Dr. Uฤur Emek’in hesaplamasฤฑna gรถre bu rakam yaklaลฤฑk 157 milyar dolara ulaลฤฑyor.
Dolar kuru arttฤฑkรงa, hem vatandaลฤฑn cebinden doฤrudan รถdediฤi geรงiล รผcretleri artฤฑyor, hem de Hazine’nin projeleri รผstlenen ลirketlere her yฤฑl yaptฤฑฤฤฑ รถdemeler.
Kurdaki 1 TL’lik artฤฑล Hazine’nin maliyetlerini 157 milyar TL artฤฑyor.
