Beyaz Saray’ın Fed üstünde kanuni bir yetkisi var mı?

Washington’da siyaset ile finans dünyası arasındaki tarafsızlık duvarları daha önce hiç tanık olunmamış bir sarsıntıdan geçiyor. Trump ile para otoritesinin başındaki isimlerin karşı karşıya gelmesi küresel piyasalarda derin bir belirsizlik dalgası yarattı. Bir ülkenin lideri, kararları kendi çizgisine çekmek için hukuk sistemini bir araç olarak kullanabilir mi?

2024 yılının son çeyreğinde başlayan faiz indirim döngüsü 2025 yılına gelindiğinde çok daha karmaşık bir hal aldı. Federal Rezerv eylül, ekim ve aralık aylarındaki toplantılarının ardından üç kez daha maliyetleri aşağı çekme yoluna gitti. Ancak atılan adımlar yönetimin beklentilerini karşılamaktan oldukça uzak kaldı.

Gümrük vergileri ve artan siyasi baskı dalgası

Trump tarafından uygulamaya konulan yeni gümrük vergileri ekonomik öngörüleri altüst eden bir faktör olarak öne çıkıyor. Kurul üyeleri vergi politikalarının yaratacağı olası enflasyonist baskılar nedeniyle adımlarını son derece temkinli atmayı tercih ediyor. Sabırlı bir yaklaşımın elzem olduğunu vurgulayan yetkililer daha net veriler gelene kadar beklemeyi sürdürüyor.

Siyasi kanatta ise sabır taşları çoktan çatlamış durumda. Fed tarafından alınan sabit tutma kararlarına sert tepki gösteren Trump 2025 yılı boyunca daha agresif indirimler beklediğini her fırsatta dile getiriyor. Jerome Powell hakkında oldukça ağır ifadeler kullanan Trump banka yönetim kurulunun mevcut başkanı devre dışı bırakması gerektiğini savunuyor.

Ağustos 2025 tarihinde yaşanan bir gelişme merkez bankası tarihinde bir dönüm noktası olarak kayda geçti. Trump sosyal medya üzerinden yaptığı bir duyuru ile Federal Rezerv Guvernörü Lisa Cook’u görevden aldığını ilan etti. Hukukçuların yetki aşımı olarak değerlendirdiği söz konusu eylem kurumun özerkliğine yönelik en ciddi müdahale girişimlerinden biri olarak görülüyor.

Adalet Bakanlığı devreye girdi ve soruşturma başladı

Gerginlik 11 Ocak tarihinde Jerome Powell tarafından yayınlanan sarsıcı bir video mesajla zirve noktasına ulaştı. Powell federal savcıların genel merkez binasındaki yenileme çalışmalarıyla ilgili bir ceza soruşturması başlattığını kamuoyuna duyurdu. Yürütülen adli süreç Powell’ın daha önce verdiği ifadeler üzerinden şekillenen bir baskı mekanizmasına dönüştü.

Jerome Powell başlatılan hukuki süreci Trump yönetiminin faiz politikaları üzerindeki bitmek bilmeyen baskısının bir parçası olarak yorumluyor. Merkez bankası başkanı karşı karşıya kaldığı hapis tehdidinin sadece kamu yararını gözeterek aldıkları kararların bir bedeli olduğunu açıkça ifade etti. Bağımsızlığı korumak adına her türlü bedeli ödemeye hazır olduklarını belirten Powell piyasaların ve hukukun bu restleşmeye nasıl tepki vereceğini bekliyor.

Murat Ali Oral

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İngilizce İşletme Fakültesi'ni bitirdi. Çeşitli kurumlara bağlı olarak emtia ve özellikle altın piyasalarında trader ve danışmanlık yaptı. Medya sektöründe (Matriks, BloombergHT vb) uzun yıllar çeşitli pozisyonlarda çalıştı.