Harvard’dan Larry Summers ve JPMorgan‘dan Jamie Dimon, Beyaz Saray ve Kongre’nin borรง tavanฤฑ krizini รถnlemek iรงin birlikte รงalฤฑลmasฤฑndan iki ay sonra not indiriminin zamanlamasฤฑnฤฑ sorgulayarak kararฤฑ sฤฑrasฤฑyla “beceriksiz” ve “saรงma” olarak nitelendirenler arasฤฑndaydฤฑ.
Ancak Reuters’ฤฑn haberine gรถre, Fitch รถnceki haftalarda deฤerlendirmelerini yaparken iyi oluลturulmuล bir sรผreรง izledi ve bu sรผreรง boyunca รงeลitli adฤฑmlarda ABD’li yetkilileri de sรผrece dahil etti. Fitch, nihai kararฤฑnฤฑ aรงฤฑklamadan yaklaลฤฑk 24 saat รถnce ABD Hazinesi’ne bildirdi.
Fitch, Mayฤฑs ayฤฑ sonunda, Baลkan Joe Biden ve Kongre’deki Cumhuriyetรงiler arasฤฑndaki borรง tavanฤฑ รงฤฑkmazฤฑnฤฑn zirvesinde, ABD’nin AAA notunun kredi izleme-negatif seviyesine getirildiฤini duyurdu.
O dรถnemde Fitch, borรง tavanฤฑ konusundaki sertlik, “ABD makamlarฤฑnฤฑn orta vadeli mali zorluklarla anlamlฤฑ bir ลekilde mรผcadele etmedeki baลarฤฑsฤฑzlฤฑฤฤฑ” ve artan borรง yรผkรผ konusunda uyarฤฑda bulunmuลtu.
Fitch’in รผst dรผzey yรถneticilerinden Richard Francis, รarลamba gรผnรผ Reuters’e verdiฤi demeรงte, not indiriminin zamanlamasฤฑ sorulduฤunda, ajansฤฑn yรถnetiลim ve ABD’nin borรง profiliyle ilgili uzun sรผredir devam eden endiลelere “gerรงekten derinlemesine bir gรถz atmak istediฤini” sรถyledi.
ABD’li yetkililer, Haziran ayฤฑndaki iki partili borรง anlaลmasฤฑna raฤmen, Fitch’in borรง tavanฤฑ konusundaki รงekiลmeler, bรผtรงe sรผrecindeki aksaklฤฑklar ve artan borรง seviyeleri konusundaki endiลelerinin devam ettiฤinin geรงen hafta kurumun ABD Hazine yetkilileriyle yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลmelerde aรงฤฑkรงa ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Francis, Fitch’in Hazine ile yaptฤฑฤฤฑ son gรถrรผลmelerin gerรงek not indirimi kararฤฑnฤฑ iรงermediฤini, รงรผnkรผ bu kararฤฑn henรผz kuruluลun derecelendirme komitesi tarafฤฑndan verilmediฤini sรถyledi.
Francis รarลamba gรผnรผ Reuters’a yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Aslฤฑnda not dรผลรผrmek รผzere olduฤumuzu sรถylemedik, ancak yakฤฑnda bir komitemiz olacaฤฤฑnฤฑ sรถyledik” dedi.
Pazartesi gรผnรผ Fitch’in kredi komitesi toplandฤฑ, bir karar aldฤฑ ve Hazine yetkilileri Fitch’in not indirimine iliลkin basฤฑn aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ aldฤฑ. Bu da Hazine’ye kamuya aรงฤฑk bir yanฤฑt hazฤฑrlamasฤฑ iรงin yaklaลฤฑk 24 saat verdi ki bir ABD’li yetkili bu bildirimin geรงmiลteki deฤerlendirmelerle tutarlฤฑ olduฤunu sรถyledi.
Francis, basฤฑn bรผlteninin รถnceden paylaลฤฑlmasฤฑnฤฑn Fitch’in “raporda gerรงek anlamda yanlฤฑล bir ลey olmadฤฑฤฤฑndan ve (raporda) bize gizli olarak sรถyledikleri hiรงbir ลeyin bulunmadฤฑฤฤฑndan emin olmasฤฑnฤฑ saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ” sรถyledi.
Salฤฑ gรผnรผ รถฤleden sonra, eski Baลkan Donald Trump’ฤฑn 2020 seรงimlerini geรงersiz kฤฑlmaya รงalฤฑลmakla suรงlanmasฤฑndan sadece dakikalar sonra yapฤฑlan not dรผลรผrme aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn tam zamanฤฑ haftalar รถncesinden belirlenmiลti.
Francis Cuma gรผnรผ Reuters’e yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Komitenin zamanlamasฤฑ tamamen tesadรผftรผ,” diyerek tarihin haftalar รถnce belirlendiฤini kaydetti. Francis “Komite 31 Temmuz Pazartesi gรผnรผ yapฤฑldฤฑ. Yetkililere yanฤฑt vermeleri ve piyasalar kapandฤฑktan sonra yayฤฑnlamalarฤฑ iรงin her zaman yirmi dรถrt saat veriyoruz.” dedi.
Fitch, artan borรง seviyeleri ve artan Sosyal Gรผvenlik ve Medicare maliyetleri gibi orta vadeli mali zorluklarฤฑn รผstesinden gelmede ilerleme kaydedilmemesinin yanฤฑ sฤฑra, son dakika kararlarฤฑyla tekrarlanan borรง limiti aรงmazlarฤฑ da dahil olmak รผzere “yรถnetiลim erozyonunu” kararฤฑnda รถnemli bir faktรถr olarak gรถsterdi.
Biden yรถnetimi bunun adil olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
ABD’li bir yetkili, borรง tavanฤฑ oylamalarฤฑnฤฑn “on yฤฑllardฤฑr sert geรงtiฤinden” yakฤฑnarak, uzun bir geรงmiลi olan anlaลmazlฤฑklara atฤฑfta bulundu. “Bu kez 1 trilyon dolarฤฑn รผzerinde bir aรงฤฑk azaltฤฑmฤฑ ile baลarฤฑlฤฑ bir รงรถzรผmรผn Fitch tarafฤฑndan olumsuz bir iลaret olarak algฤฑlanmasฤฑ bize oldukรงa garip geliyor.”
Biden yรถnetimi yetkilileri, Fitch’in toplantฤฑlarda Trump’ฤฑn seรงim sonuรงlarฤฑnฤฑ bozmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ 6 Ocak’ta ABD Kongre Binasฤฑ’nda yaลanan ayaklanmayฤฑ “defalarca gรผndeme getirmesinden” ลikayetรงi.
Son kararฤฑn zamanlamasฤฑ bir yana, Fitch’in altฤฑnฤฑ รงizdiฤi uzun vadeli sorunlar yankฤฑ uyandฤฑrฤฑyor.
Eski bir Hazine yetkilisi olan ve ลu anda finansal dรผลรผnce kuruluลu OMFIF’in ABD baลkanlฤฑฤฤฑnฤฑ yรผrรผten Mark Sobel ise “Fitch kimseye zaten bilmediฤi bir ลey sรถylemiyor” ลeklinde konuลtu.
Sobel, Fitch’in yakฤฑn vadede ABD’nin borรง sรผrdรผrรผlebilirliฤine iliลkin deฤerlendirmesinin yanlฤฑล olduฤunu, รงรผnkรผ dinamik ABD ekonomisinin ABD’yi ayakta tuttuฤunu sรถyledi.
Sobel, “Daha uzun vadede hiรงbir siyasi parti hem harcama hem de gelir tarafฤฑnda gereken fedakarlฤฑklarฤฑ yapmaya baลlayacak cesareti gรถsteremedi – ki bu fedakarlฤฑklar zaman ilerledikรงe daha da artacak” dedi.
Sobel, yeni รผlkenin devlet borcunu yeni bir vergi dalgasฤฑ ve diฤer gelir getirici รถnlemlerle ele alan ilk ABD Hazine Bakanฤฑ’na atฤฑfta bulunarak “Alexander Hamilton huzur iรงinde yatsฤฑn” diye ekledi.
