Torunlar GYO Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ ve Genel Mรผdรผrรผ Aziz Torun, “Sektรถrรผn sat-yap modelinden รงฤฑkฤฑp daha uzun vadeli finansman imkanlarฤฑyla projeler geliลtirmesi lazฤฑm. Sektรถrรผn kurumsallaลmasฤฑ ve sermaye piyasasฤฑna girmesi gerekiyor. Dolayฤฑsฤฑyla yeni enstrรผmanlar geliลtirerek, belki ortaklฤฑklar oluลturarak, yeni gayrimenkul sertifikalarฤฑyla gayrimenkul sektรถrรผne uzun vadeli finansman imkanlarฤฑ bulmak gerekiyor.” dedi.
Torun, Uludaฤ Ekonomi Zirvesi’nde Akkรถk Holding ฤฐcra Kurulu Baลkanฤฑ Ahmet Dรถrdรผncรผ’nรผn yรถnettiฤi “Gayrimenkulรผn Geleceฤi” konulu oturumda yaptฤฑฤฤฑ konuลmada, gayrimenkul sektรถrรผnรผn sadece konut ve ofis deฤil, geniล yelpazede ele alฤฑnmasฤฑ gerektiฤini sรถyledi.
Gayrimenkul sektรถrรผnรผn Tรผrkiye iรงin รถnemli olduฤunu belirten Torun, ลรถyle devam etti:
“Gayrimenkul sektรถrรผ 200’e varan yan sektรถr ve 2 milyonu aลkฤฑn istihdam saฤlฤฑyor. Dolayฤฑsฤฑyla sektรถrรผn bu anlamda kurumsallaลmasฤฑ gerekiyor. Yani sadece satฤฑp, yapan bir sektรถr deฤil uzun vadeli yatฤฑrฤฑmlarฤฑn yapฤฑldฤฑฤฤฑ bir sektรถr olmasฤฑ gerekiyor ki o zaman daha kฤฑymetli, deฤerli eserler ortaya รงฤฑkabilsin. รรผnkรผ sadece bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn aldฤฑฤฤฑ bir รผrรผn yaparsak o zaman รงok sฤฑnฤฑrlฤฑ oluyor. Belki รงok prestij yaptฤฑฤฤฑmฤฑz binalarฤฑ bir anlamda parรงalayarak, kรผรงรผk birimlere dรถnรผลtรผrรผp satarak onun kฤฑymetini dรผลรผrmรผล oluyoruz. Onun iรงin bankacฤฑlar bol ve uygun kredi imkanlarฤฑ tanฤฑmฤฑล olacak. Biz de bunlarla daha kalฤฑcฤฑ, sรผrdรผrรผlebilir, baลarฤฑlฤฑ eserler meydana getireceฤiz. Sektรถrรผn sat-yap modelinden รงฤฑkฤฑp daha uzun vadeli finansman imkanlarฤฑyla projeler geliลtirmesi lazฤฑm. Sektรถrรผn kurumsallaลmasฤฑ ve sermaye piyasasฤฑna girmesi gerekiyor. Dolayฤฑsฤฑyla yeni enstrรผmanlar geliลtirerek, belki ortaklฤฑklar oluลturarak, yeni gayrimenkul sertifikalarฤฑyla gayrimenkul sektรถrรผne uzun vadeli finansman imkanlarฤฑ bulmak gerekiyor.”
Torun, proje geliลtirme ve yapฤฑm aลamasฤฑnฤฑn uzun zaman aldฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirerek, “Bu kadar uzun vadeli bir proje geliลtirdikten sonra biz bunun satฤฑลฤฑnฤฑn ya da kiralanmasฤฑnฤฑn kฤฑsa zamanda gerรงekleลmesini bekliyoruz. รรผnkรผ finansman sฤฑkฤฑntฤฑmฤฑz var, sektรถrรผn zayฤฑf karnฤฑ finansman modelleri. Satarak yapmak รผzere birรงok projelerle yola รงฤฑkฤฑyoruz. Bir alฤฑลveriล merkezi ve otellerde bu kadar olmasa da konut ve ofislerde aฤฤฑrlฤฑk bรถyle. Bundan sonraki en bรผyรผk tehdit de finansman maliyetlerinin yรผksek olmasฤฑ.” ifadelerini kullandฤฑ.
“Kentsel dรถnรผลรผm yapฤฑlmak zorunda”
DKY ฤฐnลaat Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Ali Dumankaya da gayrimenkulรผn Tรผrkiye ekonomisinde lokomotif bir sektรถr olduฤunu sรถyledi.
Geรงen yฤฑl 1 milyon 400 binden fazla konut satฤฑldฤฑฤฤฑna iลaret eden Dumankaya, “Bunun yarฤฑdan fazlasฤฑ birinci el konutlar olarak gerรงekleลti. Bankalardaki faiz oranlarฤฑ yรผkselmesine raฤmen 2017 rekor yฤฑlฤฑ oldu ama her yฤฑl bizden rekor beklemek haksฤฑzlฤฑk olur. Her yฤฑl sektรถr rekor kฤฑramaz.” diye konuลtu.
Bu yฤฑlฤฑn ocak ve ลubat aylarฤฑnda yรผzde 3-5 seviyelerinde bir dรผลรผลรผn olduฤunu ifade eden Dumankaya, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Sektรถrรผn ihtiyacฤฑ hesaplandฤฑฤฤฑ zaman TรฤฐK verilerine gรถre sรถylรผyorum 600 bin kiลi her yฤฑl evleniyor. 125 bin kiลi her yฤฑl boลanฤฑyor. Bunlar tabi ayrฤฑ evlere รงฤฑkฤฑyor. 125 bin kiลi de yurt dฤฑลฤฑndan Tรผrkiye’ye dรถnรผล yapฤฑyor. Toplam ihtiyaรง 800 bin. Bizim karลฤฑlayabildiฤimiz 600-650 bin. Her yฤฑl 200 bine yakฤฑn aรงฤฑk var. 5 yฤฑllฤฑk kalkฤฑnma planฤฑnda devletimiz 4 milyon hedef koymuล, gerรงekleลen 3 milyon. 1 milyon insana biz konut รผretememiลiz. Aslฤฑnda bu bantta bizim maalesef finansman รผretme adฤฑna A ve B gruplarฤฑna hitap etmemizden dolayฤฑ C ve D’ye yani orta ve alt gelir grubuna hitap edemiyoruz. Bizim buna รงรถzรผm รผretmemiz gerekiyor. Katma deฤer รผretecek farklฤฑ ลeyler รผretmemiz lazฤฑm. Bunlardan biri ‘konut kredisi faizlerinin gelir vergisinden mahsubu’ ลeklinde gerรงekten ihtiyacฤฑ olan bir kesime o imkanฤฑ tanฤฑmak ve hareketi saฤlamak. O bir milyon insana biz bu konutu รผretip verebilirsek bu anlamda รงok daha hayฤฑrlฤฑ bereketli bir iล yapmฤฑล oluruz. Onlarฤฑn da kiradan kurtulmasฤฑnฤฑ saฤlayacak formรผller รผretmemiz lazฤฑm. Sadece bankalardan beklemekten ziyade farklฤฑ modeller geliลtirmek gerekiyor.”
Dumankaya, kentsel dรถnรผลรผme iliลkin olarak da ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Kentsel dรถnรผลรผm yapฤฑlmak zorunda. 20 milyon konutumuz var, 7 milyonunu deฤiลtireceฤiz. Son รผรง yฤฑlda 100’er bin gibi bir performans sergilemiลiz. รevre ve ลehircilik Bakanฤฑmฤฑz da 500 bine รงฤฑkarmak gibi bir hedeften bahsediyor. Yani 15 yฤฑlda anca toparlanacak bir sรผreรง. Gayrimenkulรผn geleceฤinde kentsel dรถnรผลรผm olmazsa olmaz. ฤฐstanbul gibi bir deฤer var elimizde, bu deฤeri dรถnรผลtรผrรผrken de alelade dรถnรผลtรผremeyiz. Sadece apartman yฤฑkฤฑp apartman yaparak kentsel dรถnรผลรผm yapmamalฤฑyฤฑz. Kentimize ihanet ediyoruz. รรผnkรผ aynฤฑ yol, aynฤฑ meydan, aynฤฑ park ama yoฤunluk artฤฑyor. Bizim kentsel dรถnรผลรผme bir master plan รงerรงevesinde, รงok daha makro รถlรงekte bakmamฤฑz lazฤฑm.”
