Tรผrk Sanayicileri ve ฤฐลadamlarฤฑ Derneฤi (TรSฤฐAD) Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Haluk Dinรงer “OECD’nin araลtฤฑrmasฤฑna gรถre Tรผrkiye, ลili ve Meksika’dan sonra en yรผksek gelir eลitsizliฤine sahip 3. รผlke konumunda. Gelir eลitsizliklerinin sadece ekonomik bรผyรผmenin neticesinde giderileceฤi beklenemez” dedi.
TรSฤฐAD’ฤฑn “Tรผrkiye’de Bireysel Gelir Daฤฤฑlฤฑmฤฑ Eลitsizlikleri: Fonksiyonel Gelir Kaynaklarฤฑ ve Bรถlgesel Eลitsizlikler” baลlฤฑklฤฑ raporunun tanฤฑtฤฑm toplantฤฑsฤฑnda konuลan Dinรงer, gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑndaki adaletsizliฤin artmasฤฑnฤฑn sadece ekonomik deฤil, aynฤฑ zamanda sosyal ve politik sorunlar da oluลturduฤunu bildirdi.
2000’li yฤฑllarda OECD รผlkelerinde gelir eลitsizliฤi artarken, aynฤฑ dรถnemde Tรผrkiye’de bireysel gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑ eลitsizliฤinde dรผzelmenin meydana geldiฤini anฤฑmsatan Dinรงer, bu geliลmeye raฤmen Tรผrkiye’nin gelir eลitsizliฤinin yรผksek olduฤu รผlkeler arasฤฑnda yer almaya devam ettiฤini kaydetti.
OECD’nin araลtฤฑrmasฤฑna gรถre Tรผrkiye’nin ลili ve Meksika’dan sonra en yรผksek gelir eลitsizliฤine sahip 3. รผlke konumunda olduฤunu vurgulayan Dinรงer, gelir eลitsizliklerinin sadece ekonomik bรผyรผmenin neticesinde giderilemeyeceฤini dile getirdi.
Raporun bulgusuna gรถre Tรผrkiye’deki gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑ eลitsizliฤindeki dรผzelmenin 2002-2007 dรถneminde gerรงekleลtiฤi bilgisini veren Dinรงer, “Anlaลฤฑlฤฑyor ki, ekonomiyi arz yรถnlรผ gรผรงlendirmeyi amaรงlayan politikalar, gelir eลitsizliฤini azaltฤฑcฤฑ bir etki yapmฤฑล” dedi.
Haluk Dinรงer, ayrฤฑca dรผลรผk enflasyon ve faiz ile birlikte artan potansiyel bรผyรผme oranฤฑnฤฑn da bu iyileลmeye katkฤฑ saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
TรSฤฐAD Baลkanฤฑ Dinรงer, 2007-2011 dรถneminde bรผyรผmenin dalgalฤฑ bir seyir izlediฤini, yapฤฑsal reformlarฤฑn hฤฑz kestiฤini anฤฑmsatarak, “Gerek kรผresel ekonomik krizin olumsuz etkileri, gerekse konjonktรผrel bรผyรผme sรผreci, bireysel gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑnda duraฤan bir seyre neden olmuลtur” dedi.
En zengin yรผzde 20’lik kesimin toplam gelirden aldฤฑฤฤฑ pay ile, en yoksul yรผzde 20’lik kesimin toplam gelirden aldฤฑฤฤฑ payin karลฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda da benzer bir sonuca ulaลฤฑldฤฑฤฤฑna iลaret eden Dinรงer, 2002 yฤฑlฤฑnda 9 katฤฑn biraz รผzerinde olan farkฤฑn, 2007 yฤฑlฤฑnda 7 katฤฑn biraz รผzerinde gรถrรผndรผฤรผnรผ sรถyledi.
Dinรงer, 2011 yฤฑlฤฑnda ise aradaki farkฤฑn aynฤฑ dรผzeyde kaldฤฑฤฤฑnฤฑ, zengin ile yoksul arasฤฑndaki farkฤฑn 2002-2007 dรถneminde kapanmakta iken, 2007-2011 dรถneminde sabit kaldฤฑฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizdi.
Toplam hanelerin yรผzde 13’รผnรผ oluลturan, รถzellikle hane halkฤฑ reisi kadฤฑn olan hanelerin eลitsizlik dรผzeyinin erkeklere oranla daha yรผksek olduฤunun gรถrรผldรผฤรผne dikkati รงeken Dinรงer, “Raporumuzun รถnemli bir bulgusu da ลudur; Farklฤฑ gelir gruplarฤฑnฤฑn gelirleri arasฤฑndaki eลitsizlikten ziyade, gelir gruplarฤฑnฤฑn kendileri iรงerisindeki eลitsizlikler, ekonomi รงapฤฑndaki gelir eลitsizliฤine daha รงok etki etmektedir. รzellikle faiz ve mรผteลebbis gelir gruplarฤฑndaki eลitsizlik daฤฤฑlฤฑmฤฑ dikkat รงekicidir” ลeklinde konuลtu.
Dinรงer, Tรผrkiye’ gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑndaki eลitsizlik ile ilgili mรผcadelede รถncelik farklฤฑ gelir gruplarฤฑnฤฑn kendi iรงlerindeki eลitsizlikleri yaratan sebeplerle mรผcadeleye verilmesi gerektiฤini ifade etti.
Gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑ eลitsizlikleri ile sadece makro ekonomi politikalarฤฑyla mรผcadele edilemeyeceฤini vurgulayan Dinรงer, รผlkenin รผretim kapasitesinin artmasฤฑ ve ekonomiye potansiyel bir bรผyรผme kabiliyetinin kazandฤฑrฤฑlmasฤฑ gerekli olduฤunu, ama bunlarฤฑn da yeterli olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Dinรงer, tasarruflarฤฑn ve mevduat dรผzeyinin artฤฑrฤฑlmasฤฑ, tasarrufun tabana yayฤฑlmasฤฑ, vergi politikasฤฑ ve sosyal nitelikli harcamalarฤฑn gรถzden geรงirilmesi konularฤฑnda devletin alacaฤ tedbirlerin รถnem taลฤฑyacaฤฤฑnฤฑ kaydetti.
TรSฤฐAD Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ ve Sosyal Politikalar Komisyonu Baลkanฤฑ Memduh Boydak ise BM Kalkฤฑnma Programฤฑ’nฤฑn Kasฤฑm 2013 tarihli bir araลtฤฑrmasฤฑna gรถre, geliลmekte olan รผlkelerde gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑ eลitsizliฤinin 1990’dan 2010 yฤฑlฤฑna kadar yรผzde 11 oranฤฑnda artฤฑล gรถsterdiฤini sรถyledi.
Geliลmekte olan รผlkelerdeki nรผfusun yรผzde 75’nin 20 yฤฑl รถncesine gรถre gelirin daha eลitsiz daฤฤฑldฤฑฤฤฑ bir toplumda yaลadฤฑฤฤฑnฤฑn tespit edildiฤini aktaran Boydak, kesimler arasฤฑndaki gelir farkฤฑnฤฑn boyutlarฤฑnฤฑn ekonomik ve sosyal kalkฤฑnma ile sosyal barฤฑลฤฑ tehdit edecek dรผzeyde gรถrรผldรผฤรผnรผ kaydetti.
Gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑndaki eลitsizliklerin bir รงok nedeni bulunduฤunu, bunlarฤฑn nรผfus yapฤฑsฤฑ, iลsizlik dรผzeyi, kayฤฑt dฤฑลฤฑ ekonomi ve enflasyon olduฤuna dikkati รงeken Boydak, “Bunun yanฤฑnda vergi, sosyal gรผvenlik ve tarฤฑm gibi alanlarda izlenen politikalar da gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑnda bozulmalara neden olabilir” ifadelerini kullandฤฑ.
Boydak, gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑndaki bozulmanฤฑn derecesinin nereden kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑn tespit edilmesi gerektiฤini sรถzlerine ekledi.
