Geleneksel bankacılık sisteminin dışında faaliyet gösteren ve “gölge bankacılık” olarak adlandırılan 3 trilyon dolarlık özel kredi piyasasında artan riskler, yatırımcıları giderek artan oranda endişelendiriyor.
Dünyanın en büyük para yöneticilerinin bu alandaki hızlı büyümesinin yeni bir finansal krize yol açabileceği endişesiyle, Apollo, Blackstone, KKR ve Ares gibi dev şirketlerin hisseleri sert satış baskısı altına girdi.
Söz konusu şirketlerin hisseleri, ABD borsalarının rekor seviyelere ulaştığı bir ortamda, geçtiğimiz ay ortalama yüzde 10’un üzerinde değer kaybetti. S&P 500 endeksi ise aynı dönemde yüzde 3,4’lük bir yükseliş kaydetmişti.
Gölge Bankacılık İle Özel Kredinin Yükselişi ve Artan Riskler
Başlangıçta özel sermaye yatırımcıları olarak bilinen bu fonlar, 2008 finansal krizinden bu yana “özel kredi” alanına doğru agresif bir şekilde genişledi. Sıkı denetim altındaki bankaların ve şeffaf tahvil piyasalarının yerini alarak şirketlere doğrudan kredi sağlayan gölge bankacılık piyasası, Morgan Stanley’e göre 3 trilyon dolarlık devasa bir büyüklüğe ulaştı ve sadece son beş yılda 1 trilyon dolar büyüdü. Örneğin, Apollo’nun yönettiği kredi portföyü yaklaşık 700 milyar dolara ulaşarak, 150 milyar dolarlık özel sermaye portföyünü gölgede bıraktı.
Piyasaları korkutan teknoloji hisselerindeki çöküş uyarılarıyla birlikte, özel kredi alan çok sayıda borçlunun geri ödeme yapamayacağına dair endişeler artıyor. Finansal Davranış Otoritesi (FCA) Perşembe günü piyasaları “dikkatli olunması gerektiği” konusunda uyardı. ABD’li otomobil parçası tedarikçisi First Brands’ın iflası da endişeleri artırdı.
‘Gölge Bankacılık’ Sisteminde Stres İşaretleri
JP Morgan, müşterilerine gönderdiği bir notta, görünüşte düşük olan temerrüt oranlarına rağmen “yüzeyin altında stresin arttığına dair işaretler olabileceği” uyarısında bulundu. Banka, zor durumdaki borçlulara esneklik gösterildiğini ve ekonomik koşulların kötüleşmesi halinde daha yaygın sorunların ortaya çıkabileceğini belirtti.
İngiltere Merkez Bankası gibi düzenleyici kurumlar da son yıllarda gölge bankacılığın finansal sisteme yönelik tehditleri konusunda uyarılarda bulunmuştu. Sektöre yönelik en büyük eleştirilerden biri, borçlular geri ödeme zorluğu yaşadığında, kredi veren kuruluşların bu kredileri uygun şekilde yeniden değerleyip değerlemediği konusundaki şeffaflık eksikliği.
Ares’in TalkTalk Kredisi Mercek Altında
Özel kredi değerlemelerine ilişkin endişeler, Ares’in sorunlu İngiliz geniş bant sağlayıcısı TalkTalk’a verdiği kredilerle somut bir örnek kazandı. 572 milyar dolarlık varlığı yöneten Ares, telekom şirketine 500 milyon sterlin borç vermişti.
TalkTalk’un halka açık tahvillerinin piyasada çok düşük değerlerden işlem görmesi, borcun geri ödenip ödenmeyeceği konusunda ciddi belirsizlikler olduğunu gösteriyor. New Street Research analisti James Ratzer, “Borç piyasası, buradaki hisse senedi değerinin sıfır olduğunu söylüyor,” dedi. Ares ise TalkTalk’a verdiği krediyi silip silmediği konusunda yorum yapmayı reddetti.
Kredi Standartları ve Yapay Zekâ Balonu Riski
Yatırım fonu Oaktree Capital Management yöneticisi Howard Marks, bu yılın başlarında bazı yöneticilerin sermayeyi kullanmak için acele ederek kredi standartlarını gevşettiği uyarısında bulunmuştu. Özel sektör kredileri, ABD borsasını rekor seviyelere taşıyan yapay zeka patlamasının finansmanında da önemli bir rol oynadı.
UBS rakamlarına göre, dotcom benzeri bir çöküş, teknoloji sektörüne verilen yaklaşık 450 milyar dolarlık özel krediyi doğrudan tehdit edebilir. JP Morgan CEO’su Jamie Dimon da potansiyel bir yapay zeka çöküşü konusunda “diğerlerine oranla çok daha endişeli” olduğunu söyledi.
