Cumhurbaลkanฤฑ Abdullah Gรผl’รผn onayladฤฑฤฤฑ “Tรผketicinin Korunmasฤฑ Hakkฤฑnda Kanun”, kart รงฤฑkaran kuruluลlarฤฑn, tรผketicilere yฤฑllฤฑk รผyelik aidatฤฑ ve benzeri isim altฤฑnda รผcret tahsil etmedikleri bir kredi kartฤฑ tรผrรผ sunmasฤฑnฤฑ zorunlu kฤฑlฤฑyor.
5 milyon lira ceza
Bu hรผkme uymayan kuruluลlara 5 milyon lira ceza uygulanacak. Cumhurbaลkanฤฑ Gรผl’รผn onayladฤฑฤฤฑ “Tรผketicinin Korunmasฤฑ Hakkฤฑnda Kanun”a gรถre, belirli sรผreli kredi sรถzleลmesine iliลkin bir hesap aรงฤฑlmasฤฑ ve bu hesaptan sadece kredi ile ilgili iลlemler yapฤฑlmasฤฑ durumunda, tรผketiciden bu hesaba iliลkin herhangi bir isim altฤฑnda รผcret veya masraf talep edilemeyecek. Bu hesap, kredinin รถdenmesiyle kapanacak. Ancak, aรงฤฑlan hesap รผzerinden baลka iลlemler yapฤฑlmasฤฑ ve tรผketicinin hesabฤฑn kapatฤฑlmasฤฑna yรถnelik talebi olmamasฤฑ durumunda hesap kapatฤฑlmayacak. Tรผketicinin aรงฤฑk talimatฤฑ olmaksฤฑzฤฑn, belirli sรผreli kredi sรถzleลmesiyle iliลkili bir kredili mevduat sรถzleลmesi yapฤฑlamayacak. Kart รงฤฑkaran kuruluลlar, tรผketicilere yฤฑllฤฑk รผyelik aidatฤฑ ve benzeri isim altฤฑnda รผcret tahsil etmedikleri bir kredi kartฤฑ tรผrรผ sunmak zorunda olacak. Bu hรผkme aykฤฑrฤฑ hareket edenlere bu aykฤฑrฤฑlฤฑฤฤฑn giderilmesi iรงin bir ay sรผre verilecek. Bu sรผre sonunda aykฤฑrฤฑlฤฑฤฤฑn giderilmemesi halinde, kart รงฤฑkaran kuruluลlara 5 milyon lira ceza verilecek.
Sรถzleลme รถncesi bilgilendirme, sรถzleลmenin zorunlu iรงeriฤi, kapsam dฤฑลฤฑ sรถzleลmeler, tรผketici ile kredi verenin hak ve yรผkรผmlรผlรผkleri, cayma hakkฤฑ, erken รถdeme, efektif yฤฑllฤฑk faizin hesaplanmasฤฑ, tรผketici kredilerine iliลkin reklamlarฤฑn zorunlu iรงeriฤi, fesih hakkฤฑnฤฑn kullanฤฑlmasฤฑ, temerrรผt, kredinin devri, baฤlฤฑ kredi ile diฤer hususlara iliลkin usul ve esaslar yรถnetmelikle belirlenecek.
Konut finansmanฤฑ sรถzleลmesi yazฤฑlฤฑ olarak kurulmadฤฑkรงa geรงerli olmayacak. Geรงerli bir sรถzleลme yapmamฤฑล olan konut finansmanฤฑ kuruluลu, sonradan sรถzleลmenin geรงersizliฤini tรผketicinin aleyhine olacak ลekilde ileri sรผremeyecek. Konut finansmanฤฑ kuruluลlarฤฑ, tรผketiciye, konut finansmanฤฑ sรถzleลmesinin koลullarฤฑnฤฑ iรงeren sรถzleลme รถncesi bilgi formunu, sรถzleลmenin kurulmasฤฑndan makul bir sรผre รถnce vermek zorunda olacak. Tรผketicinin taksitleri รถdemede temerrรผde dรผลmesi durumunda konut finansmanฤฑ kuruluลu, kalan borcun tamamฤฑnฤฑn ifasฤฑnฤฑ talep etme hakkฤฑnฤฑ saklฤฑ tutmuลsa, bu hak ancak konut finansmanฤฑ kuruluลunun bรผtรผn edimlerini ifa etmiล olmasฤฑ ve tรผketicinin de birbirini izleyen en az iki taksidi รถdemede temerrรผde dรผลmesi halinde kullanฤฑlabilecek. Konut finansmanฤฑ kuruluลunun bu hakkฤฑnฤฑ kullanabilmesi iรงin tรผketiciye en az 30 gรผn sรผre vererek muacceliyet uyarฤฑsฤฑnda bulunmasฤฑ gerekecek. Muaccel kฤฑlฤฑnan taksitlerin hesaplanmasฤฑnda faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alฤฑnmayacak. Finansal kiralama iลlemlerinde, muacceliyet uyarฤฑsฤฑnda verilen sรผre iรงerisinde tรผketicinin edimini yerine getirmemesi halinde, bu sรผrenin sona ermesini takiben konut finansmanฤฑ kuruluลu kalan borcun tamamฤฑnฤฑ ifa etme hakkฤฑnฤฑ kullanmak รผzere konut finansmanฤฑ sรถzleลmesini feshettiฤi takdirde, konutu derhal satฤฑลa รงฤฑkarmakla yรผkรผmlรผ olacak. Konut finansmanฤฑ kuruluลu satฤฑล รถncesinde konut iรงin kฤฑymet takdiri yaptฤฑracak. Takdir edilen kฤฑymet, satฤฑลtan en az 10 iลgรผnรผ รถnce tรผketiciye bildirilecek. Konut finansmanฤฑ kuruluลu takdir edilen kฤฑymeti dikkate alarak basiretli bir tacir gibi davranmak suretiyle konutun satฤฑลฤฑnฤฑ gerรงekleลtirecek. Konutun satฤฑลฤฑndan elde edilen bedelin, kalan borcu aลmasฤฑ halinde aลan kฤฑsฤฑm tรผketiciye derhal รถdenecek.
Baฤlฤฑ kredilerde, konutun hiรง ya da gereฤi gibi teslim edilmemesi nedeniyle tรผketicinin, tรผketici seรงimlik haklarฤฑndan birini kullanmasฤฑ halinde, satฤฑcฤฑ, saฤlayฤฑcฤฑ ve konut finansmanฤฑ kuruluลu mรผteselsilen sorumlu olacak. Konut finansmanฤฑ kuruluลunun sorumluluฤu, konutun teslim edilmemesi durumunda, satฤฑล sรถzleลmesinde ya da baฤlฤฑ kredi sรถzleลmelerinde belirtilen konut teslim tarihinden itibaren kullanฤฑlan kredi miktarฤฑ ile sฤฑnฤฑrlฤฑ olmak รผzere 2 yฤฑl olacak. Konutun teslim edilmesi durumunda, konutun teslim edildiฤi tarihten itibaren kullanฤฑlan kredi miktarฤฑ ile sฤฑnฤฑrlฤฑ olmak รผzere aynฤฑ sรผre esas alฤฑnacak. Konut finansmanฤฑ kuruluลlarฤฑ tarafฤฑndan verilen kredilerin ipotek finansmanฤฑ kuruluลlarฤฑna, konut finansmanฤฑ fonlarฤฑna veya ipotek teminatlฤฑ menkul kฤฑymet teminat havuzlarฤฑna devralmasฤฑ halinde dahi, kredi veren konut finansmanฤฑ kuruluลunun sorumluluฤu devam edecek. Krediyi devralan kuruluล bu madde kapsamฤฑnda sorumlu olmayacak.
Faiz oranฤฑ iki tรผrlรผ olacak
Sรถzleลmede belirtilmek suretiyle, konut finansmanฤฑna yรถnelik kredilerde ve fฤฑnansal kiralama iลlemlerinde faiz oranฤฑ sabit veya deฤiลken olarak ya da aynฤฑ kredi iรงin her iki yรถntem esas alฤฑnmak suretiyle belirlenebilecek. Faiz oranฤฑnฤฑn sabit olarak belirlenmesi halinde, sรถzleลmenin kurulduฤu tarihte belirlenen oran, taraflarฤฑn rฤฑzasฤฑ dฤฑลฤฑnda deฤiลtirilemeyecek. Oranฤฑn deฤiลken olarak belirlenmesi halinde ise baลlangฤฑรงta sรถzleลmede belirlenen oran, dรถnemsel geri รถdeme tutarฤฑ baลlangฤฑรงta sรถzleลmede belirlenen azami dรถnemsel geri รถdeme tutarฤฑnฤฑ aลmamak koลuluyla ve sรถzleลmede belirlenecek yurtiรงinde veya yurtdฤฑลฤฑnda genel kabul gรถrmรผล ve yaygฤฑn olarak kullanฤฑlan bir endeks baz alฤฑnarak deฤiลtirilebilecek. Oranlarฤฑn deฤiลken olarak belirlenmesi halinde bu yรถntemin muhtemel etkileri konusunda tรผketicilerin bilgilendirilmesi ลart olacak. Bu amaรงlarla kullanฤฑlabilecek referans faizler ve endeksler Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ tarafฤฑndan belirlenecek.
Tรผketici, vadesi gelmemiล bir veya birden รงok taksit รถdemesinde bulunabileceฤi gibi, konut finansmanฤฑ borcunun tamamฤฑnฤฑ erken รถdeyebilecek. Bu hallerde, konut finansmanฤฑ kuruluลu, erken รถdenen miktara gรถre gerekli faiz ve diฤer maliyet unsurlarฤฑna iliลkin indirim yapmakla yรผkรผmlรผ olacak. Faiz oranฤฑnฤฑn sabit olarak belirlenmesi halinde, sรถzleลmede yer verilmek suretiyle, bir ya da birden fazla รถdemenin vadesinden รถnce yapฤฑlmasฤฑ durumunda, konut finansmanฤฑ kuruluลu tarafฤฑndan tรผketiciden erken รถdeme tazminatฤฑ talep edilebilecek. Erken รถdeme tazminatฤฑ gerekli faiz indirimi yapฤฑlarak hesaplanan ve tรผketici tarafฤฑndan konut finansmanฤฑ kuruluลuna erken รถdenen tutarฤฑn, kalan vade sayฤฑsฤฑ 36’yฤฑ aลmayan kredilerde yรผzde birini, vade sayฤฑsฤฑ 36 ayฤฑ aลan kredilerde ise yรผzde 2’yi geรงemeyecek. Tรผketicinin yazฤฑlฤฑ veya kalฤฑcฤฑ veri saklayฤฑcฤฑsฤฑ aracฤฑlฤฑฤฤฑyla aรงฤฑk talebi olmaksฤฑzฤฑn kredi ile ilgili sigorta yaptฤฑrฤฑlmayacak.
Tรผketicinin sigorta yaptฤฑrmak istemesi halinde, istediฤi sigorta ลirketinden saฤladฤฑฤฤฑ teminat konut finansmanฤฑ kuruluลu tarafฤฑndan kabul edilmek zorunda olacak. Bu sigortanฤฑn kredi konusuyla, meblaฤ sigortalarฤฑnda kalan borรง tutarฤฑyla ve vadesiyle uyumlu olmasฤฑ gerekecek. Konut finansmanฤฑ sรถzleลmesine iliลkin bir hesap aรงฤฑlmasฤฑ ve bu hesaptan sadece kredi ile ilgili iลlemler yapฤฑlmasฤฑ durumunda, tรผketiciden bu hesaba iliลkin herhangi bir isim altฤฑnda รผcret veya masraf talep edilemeyecek. Bu hesap, kredinin รถdenmesi ile kapatฤฑlacak. Ancak aรงฤฑlan hesap รผzerinden baลka iลlemler yapฤฑlmasฤฑ ve tรผketicinin hesabฤฑn kapatฤฑlmasฤฑna yรถnelik talebi olmamasฤฑ durumunda hesap kapatฤฑlmayacak. Tรผketicinin aรงฤฑk talimatฤฑ olmaksฤฑzฤฑn konut finansmanฤฑ sรถzleลmesi ile iliลkili bir kredili mevduat sรถzleลmesi yapฤฑlmayacak.
Reklamlara dรผzenleme
Gรผl’รผn onayladฤฑฤฤฑ kanuna gรถre, ticari reklamlarฤฑn Reklam Kurulu’nca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu dรผzenine, kiลilik haklarฤฑna uygun, doฤru ve dรผrรผst olmalarฤฑ esas alฤฑnacak. Tรผketiciyi aldatฤฑcฤฑ veya onun tecrรผbe ve bilgi noksanlฤฑklarฤฑnฤฑ istismar edici, can ve mal gรผvenliฤini tehlikeye dรผลรผrรผcรผ, ลiddet hareketlerini ve suรง iลlemeyi รถzendirici, kamu saฤlฤฑฤฤฑnฤฑ bozucu, hastalarฤฑ, yaลlฤฑlarฤฑ, รงocuklarฤฑ ve engellileri istismar edici ticari reklam yapฤฑlamayacak. Reklam olduฤu aรงฤฑkรงa belirtilmeden, yayฤฑnlarda, mal ya da hizmetlere iliลkin isim, marka, logolarla iลletme adlarฤฑnฤฑn reklam amacฤฑyla yer almasฤฑ ve tanฤฑtฤฑcฤฑ mahiyette sunulmasฤฑ, รถrtรผlรผ reklam olarak kabul edilecek. Her tรผrlรผ iletiลim aracฤฑnda sesli, yazฤฑlฤฑ ve gรถrsel olarak รถrtรผlรผ reklam yapฤฑlmasฤฑ yasak olacak. Aynฤฑ ihtiyaรงlarฤฑ karลฤฑlayan rakip mal ya da hizmetlerin karลฤฑlaลtฤฑrmalฤฑ reklamฤฑ yapฤฑlabilecek. Reklam verenler ticari reklamlarฤฑnda yer alan iddialarฤฑn doฤruluฤunu ispatla yรผkรผmlรผ olacak. Reklam ajanslarฤฑ ve mecra kuruluลlarฤฑ da bu hรผkรผmlere uymakla yรผkรผmlรผ olacak. Bir ticari uygulama, ulaลtฤฑฤฤฑ ortalama tรผketicinin mal ya da hizmete iliลkin ekonomik davranฤฑล biรงimini รถnemli รถlรงรผde bozmasฤฑ haksฤฑz kabul edilme nedeni olacak.
Reklam Kurulu oluลturulacak
Ticari reklamlarda uyulmasฤฑ gereken ilkeleri belirleme, haksฤฑz ticari uygulamalara karลฤฑ tรผketiciyi korumak รผzere Reklam Kurulu oluลturulacak. Denetim yapma yetkisine sahip olacak Kurul, denetim sonucuna durdurma, dรผzeltme, idari para cezasฤฑ ya da รผรง aya kadar tedbiren durdurma cezasฤฑ uygulayabilecek. Kurul รผyeleri ilgili Bakanlฤฑklar, akademisyenler ve sivil toplum kuruluลu temsilcilerinden oluลacak. Kurul kararlarฤฑ, Gรผmrรผk ve Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑnca aรงฤฑklanacak. Tรผketici sorunlarฤฑnฤฑn ve ihtiyaรงlarฤฑnฤฑn belirlenmesi ile รงฤฑkarlarฤฑnฤฑn korunmasฤฑna iliลkin gerekli tedbirleri araลtฤฑrmak ve kanunun gรถrรผลleri รถncelikle ele almak ve ilgili mercilere iletmek amacฤฑyla yฤฑlda en az bir kez Gรผmrรผk ve Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑnฤฑn koordinatรถrlรผฤรผnde Tรผketici Konseyi toplanacak. Reklam politikalarฤฑnฤฑn oluลturulmasฤฑ ve uygulanmasฤฑ ile ilgili olarak รงaฤdaล iletiลim uygulamalarฤฑnฤฑ takip etmek, reklam sektรถrรผnรผn ve reklam denetim iลlevinin geliลtirilmesine yรถnelik araลtฤฑrma ve รงalฤฑลmalar yapmak, bu alanda gรถrรผล ve รถnerilerde bulunmak amacฤฑyla yฤฑlda en az bir kez Gรผmrรผk ve Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑnฤฑn koordinatรถrlรผฤรผnde Reklam Konseyi toplanacak.
Tรผketici hakem heyetleri oluลturulacak
Gรผmrรผk ve Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ, tรผketici iลlemleri ile tรผketiciye yรถnelik uygulamalardan doฤabilecek uyuลmazlฤฑklara รงรถzรผm bulmak amacฤฑyla il merkezlerinde ve belirlenen ilรงe merkezlerinde en az bir tรผketici hakem heyeti oluลturacak. Heyetin baลkanlฤฑฤฤฑnฤฑ illerde ticaret il mรผdรผrรผ, ilรงelerde kaymakamlar yapacak. Raportรถrler tรผketici hakem heyetlerinde istihdam edilebilecek. Deฤeri 2 bin liranฤฑn altฤฑnda bulunan uyuลmazlฤฑklarda ilรงe tรผketici hakem heyetlerine, 3 bin lira altฤฑnda bulunan uyuลmazlฤฑklarda il tรผketici hakem heyetlerine; bรผyรผkลehir statรผsรผnde bulunan illerde ise 2 bin lira ile 3 bin lira arasฤฑndaki uyuลmazlฤฑklarda il tรผketici hakem heyetlerine baลvuru zorunlu olacak. Bu deฤerlerin รผzerindeki uyuลmazlฤฑklar iรงin tรผketici hakem heyetlerine baลvuru yapฤฑlamayacak. Taraflar, tรผketici hakem heyetinin kararlarฤฑna karลฤฑ tebliฤ tarihinden itibaren 15 gรผn iรงinde tรผketici hakem heyetinin bulunduฤu yerdeki tรผketici mahkemesine itiraz edebilecek. Bu durumda tรผketici mahkemesinin vereceฤi karar kesin olacak. Tรผketicileri ilgilendiren davalarda davacฤฑ, verilen kararlarฤฑn yayฤฑnlanmasฤฑnฤฑ talep edebilecek. Talebin mahkemece kabul edilmesi halinde bu karar, masraflarฤฑ davalฤฑdan alฤฑnmak รผzere รผlke dรผzeyinde yayฤฑmlanan gazetelerin en az รผรงรผnde ilan edilecek. Tรผketici mahkemelerince verilen kesinleลmiล kararlar, Ulusal Yargฤฑ Aฤฤฑ Biliลim Sistemi รผzerinden Bakanlฤฑฤa iletilecek.
รretimin durdurulmasฤฑ ve malฤฑn toplatฤฑlmasฤฑ
Satฤฑลa sunulan bir seri malฤฑn ayฤฑplฤฑ olduฤunun tespiti, รผretiminin veya satฤฑลฤฑnฤฑn durdurulmasฤฑ, ayฤฑbฤฑn ortadan kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ ve satฤฑล amacฤฑyla elinde bulunduranlardan toplatฤฑlmasฤฑ iรงin Gรผmrรผk ve Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ, tรผketiciler ya da tรผketici รถrgรผtleri dava aรงabilecek. Satฤฑลa sunulan seri malฤฑn ayฤฑplฤฑ olduฤunun mahkeme kararฤฑ ile tespit edilmesi halinde, mahkeme ayฤฑbฤฑn niteliฤine gรถre malฤฑn satฤฑลฤฑnฤฑ geรงici olarak durdurma ya da ayฤฑbฤฑ giderme kararlarฤฑ verebilecek. รretici veya ithalatรงฤฑ, mahkeme kararฤฑnฤฑn tebliฤ tarihinden itibaren en geรง 3 ay iรงinde malฤฑn ayฤฑbฤฑnฤฑ ortadan kaldฤฑrmakla yรผkรผmlรผdรผr. Malฤฑn ayฤฑbฤฑnฤฑn ortadan kalkmasฤฑnฤฑn imkansฤฑz olmasฤฑ halinde mal, รผretici ya da ithalatรงฤฑ tarafฤฑndan toplanacak. Kanundaki hรผkรผmlere aykฤฑrฤฑ davrananlara 200 bin liraya kadar ceza uygulanacak. Reklam ihlali, yerel dรผzeyde yayฤฑn televizyon kanalฤฑ aracฤฑlฤฑฤฤฑ ile gerรงekleลmiลse 10 bin lira, รผlke genelinde yayฤฑn yapan televizyon kanalฤฑ aracฤฑlฤฑฤฤฑ ile gerรงekleลmiลse 200 bin lira, yerel radyo kanalฤฑ aracฤฑlฤฑฤฤฑ ile gerรงekleลmiลse 5 bin lira, รผlke genelinde yayฤฑn yapan radyo kanalฤฑ aracฤฑlฤฑฤฤฑ ile gerรงekleลmiลse 50 bin lira, internet aracฤฑlฤฑฤฤฑ ile gerรงekleลmiลse 50 bin lira, kฤฑsa mesaj aracฤฑlฤฑฤฤฑ ile gerรงekleลmiลse 25 bin lira idari para cezasฤฑ verilecek. Reklam Kurulu, ihlalin bir yฤฑl iรงinde tekrar edilmesi halinde bu cezalarฤฑ on katฤฑna kadar uygulayabilecek. Denetim ve gรถzetim gรถrevlerinin yerine getirilmesini engelleyen kiลi, bir yฤฑldan 3 yฤฑla kadar hapis cezasฤฑ ile cezalandฤฑrฤฑlacak.
Yiyecek taklidi รผrรผnlere yasak geliyor
Gฤฑda รผrรผnรผ olmamalarฤฑna raฤmen, sahip olduklarฤฑ ลekil, koku, renk, gรถrรผnรผm, ambalaj, etiket, hacim veya boyutlarฤฑ nedeniyle olduklarฤฑndan farklฤฑ gรถrรผnen ve bu nedenle tรผketiciler, รถzellikle รงocuklar tarafฤฑndan, gฤฑda รผrรผnleriyle karฤฑลtฤฑrฤฑlarak aฤza alฤฑnmasฤฑ, emilmesi ya da yutulmasฤฑ halinde boฤulma, zehirlenme ya da sindirim sisteminde delinmeye, tฤฑkanmaya yol aรงabilecek รผrรผnlerin รผretilmesi, pazarlanmasฤฑ, ithalatฤฑ ve ihracatฤฑ yasak olacak. Yiyecek taklidi รผrรผnleri satฤฑn alan tรผketicilerin uฤradฤฑklarฤฑ maddi ve manevi zararlar nedeniyle dava aรงma haklarฤฑ saklฤฑ olacak. Gฤฑda รผrรผnรผ olmamalarฤฑna raฤmen geleneksel el sanatฤฑ รผrรผnรผ olarak gฤฑda รผrรผnรผ ลeklinde รผretilen ve saฤlฤฑฤa zarar vermeyen รผrรผnler รผzerinde uyarฤฑ iลareti ve yazฤฑsฤฑ bulunmasฤฑ ลartฤฑyla bu hรผkmรผn dฤฑลฤฑnda tutulacak.
