Trump, Çin ile gümrük vergileri ve ticaret gerilimi konusunda baskıyı artırdı. Çin mallarına yönelik gümrük vergilerinde “büyük bir artış” tehdidinde bulunan Trump, bu ayın sonunda Çin lideri Xi Jinping ile planlanan görüşmeyi iptal edebileceğini ima etti. Trump, bu hafta Çin’in nadir toprak minerallerinin ihracatına getirdiği kısıtlamalara işaret ederek, Çin’i “çok düşmanca” davranmakla suçladı. Trump’ın gümrük vergilerini artırma tehdidinin ardından ABD borsaları Cuma günü düşüş yaşadı.
Trump, bu hafta Çin’in nadir toprak minerallerinin ihracatına getirdiği kısıtlamalara dikkat çekti. Bu eylemleri gerekçe göstererek Çin’i “çok düşmanca” davranmakla suçladı. Trump’ın gümrük vergilerini artırma tehdidinin hemen ardından ABD borsaları Cuma günü düşüş yaşadı. Küresel piyasalar, ticaret savaşındaki bu yeni tırmanıştan olumsuz etkilendi.
Pekin’den karşılıklı güç gösterisi
Ticaret anlaşmazlığının bir parçası olarak Pekin, misilleme hamlelerine başladı. ABD gemilerine yeni liman ücretleri uygulamaya koyuldu. Ayrıca, ABD merkezli yonga üreticisi Qualcomm (QCOM) hakkında antitröst soruşturması başlattı. Çin aynı zamanda ABD’den soya fasulyesi alımlarını da durdurarak Amerikalı çiftçilerin iş planlarını altüst etti.
ABD’nin Çin’e uyguladığı ve bazı durumlarda %145’e varan gümrük vergileri 10 Kasım’a kadar askıya alındı. Bu askıya alma kararı, daha kapsamlı bir ticaret anlaşması konusunda ilerleme kaydedilirken alınmıştı. Askıya alınmadan önce Çin’in ABD mallarına uyguladığı gümrük vergileri de %125’e yükselmişti. Karşılıklı uygulanan bu vergiler, ticareti olumsuz etkiledi.
Yüksek mahkeme’de kritik durum
Önümüzdeki ayın başında, ABD Yüksek Mahkemesi önemli bir itirazı görüşecek. Görüşülecek konu, Trump’ın en kapsamlı gümrük vergilerine yönelik itiraz davası oldu. Gümrük vergilerine karşı verilecek bir karar, alt mahkemelerin kararlarıyla uyumlu olacak. Bu hukuki süreç, ABD’nin vergi stratejisi ve elde ettiği gelirler üzerinde önemli etkiler yaratabilir.
Yürürlüğe giren yeni vergiler
Ekim ayı itibarıyla bazı sektörlere yeni gümrük vergileri uygulanmaya başlandı. Mutfak dolapları ve lavabolar için belirlenen yeni gümrük vergileri 1 Ekim’de yürürlüğe girdi. Kereste ve mobilya gibi bazı ahşap ürünler için belirlenen gümrük vergileri ise 14 Ekim’de yürürlüğe girecek.
ABD’nin Meksika’dan gelen mallara uyguladığı gümrük vergilerini askıya alma kararı önümüzdeki ayın başında sona erecek. Tüm bu vergi hareketliliği, Xi ve Trump arasında bu ay yapılacak önemli toplantı öncesinde yaşandı. İki ülke arasındaki kırılgan ticaret ateşkesi de Kasım ayında resmen sona erecek.
Çin’in ABD gemilerine yeni liman ücretleri
Çinli yetkililer, ABD’li nakliyecilere yeni liman ücretleri uygulamaya başladı. Pekin Ulaştırma Bakanlığı Cuma günü bu yeni ücret uygulamasını duyurdu. 14 Ekim’den itibaren ABD şirketleri ve şahıslarına ait gemilerden ücret alınmaya başlanacak. Bu tarih, Washington’un Çin gemilerine yeni ücretler uygulamayı planladığı tarihle aynı döneme denk geldi.
Çin’in piyasa düzenleme kurumu Qualcomm‘a yönelik tekel karşıtı soruşturma başlattı. Soruşturmanın nedeni, Qualcomm’un İsrail’in Autotalks Ltd. şirketini satın almasıyla ilgili oldu. Bu adımlar, ABD teknoloji devlerini hedef alan misilleme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Pekin’in nadir toprak elementleri ihracat kontrollerini sıkılaştırma hamlesi de bu dönemde geldi. ABD’den soya fasulyesi alımlarını durdurma kararı da bu baskıya eklendi. Çin, 2024 seçimlerinde Trump’a oy vermiş olan Amerikan çiftçi toplulukları üzerindeki baskıyı artırmayı hedefliyor.
Washington’dan havayolu ve teknoloji hamleleri
Pekin’in beklenmedik hamlesi, Trump yönetiminin Çin’i hedef alan bir dizi adımının ardından geldi. Washington’daki yetkililer, Çinli havayollarının ABD’ye gidiş-dönüş uçuşlarında Rusya üzerinden uçmasını yasaklamayı önerdi. Planlanan gemi vergilerinin yanı sıra bu öneri, ticaret savaşını farklı boyutlara taşıdı. Huawei Technologies Co. gibi şirketlerin kısıtlanmış ABD mallarına erişimini engellemek için yaptırımları genişlettiği de bildirildi.
Nvidia çipleri yeniden hedefte
Pekin, önemli limanlarda ABD şirketinin ürünlerine yönelik sınır kontrollerini sıkılaştırdı. Bu durum, Nvidia’nın yeniden Çin’in hedefinde yer almasına neden oldu. Daha önce, gümrük vergileri yetkilileri, gerekli vergiler ödendiği sürece çip ithalatını engellemek için çok az şey yapıyordu.
Sıkılaştırılan önlemler, Çin’in teknoloji şirketlerini çipleri yerel olarak sipariş etmeye zorladığı bir zamanda geldi. Financial Times’ın haberine göre, ülke genelindeki önemli limanlarda gümrük vergileri memurları seferber oldu. Ekipler, yarı iletken sevkiyatlarını sıkı bir şekilde kontrol etmeye başladı.
Hedef alınan işlemciler arasında Nvidia’nın H20 ve RTX Pro 6000D yer aldı. Bu çipler, ABD’nin ihracat kontrollerine uymak için tasarlanmıştı. Kontrollerin daha yakın zamanda tüm gelişmiş yarı iletken ürünlere genişletildiği de belirtildi. Bu genişleme, yüksek kaliteli çiplerin kaçakçılığını daha iyi hedeflemeyi amaçlıyor.
Bu son gelişmeler, Pekin’deki üst düzey yetkililerin değerlendirmelerinin ardından gerçekleşti. Yetkililer, yerli çiplerin Nvidia’nın Çin’e özel çipleriyle karşılaştırılabilir performans standartlarına ulaştığını belirlemişti. Bu durum, Çin’in yerli teknoloji yeteneklerine olan güveninin arttığını gösteriyor.
