Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Erdem Baลรงฤฑ Financial Times Tรผrkiye zirvesinde “faiz lobisi” ile ilgili bir soruya “Her Tรผrk vatandaลฤฑnฤฑn lobi yapma, kulis yapma hakkฤฑ var. Hem faiz oranlarฤฑ hem de kur seviyesi iรงin, herkes istediฤi yรถnde kulis yapabilir. Siyasetรงiler iรงin de aynฤฑ ลey geรงerli” yanฤฑtฤฑnฤฑ verdi.
Baลรงฤฑ, “Faiz oranlarฤฑnฤฑn dรผลรผk olmasฤฑnฤฑ isteyenler var; kredi alanlar. Yรผksek olmasฤฑnฤฑ isteyenler var; bunlar tasarruf edenler. ‘TL’nin deฤeri yรผksek olsun’ diyenler var; ithalatรงฤฑlar tarafฤฑ. ‘TL’nin deฤeri dรผลรผk olsun’ diyenler var; ihracatรงฤฑlar. Dolayฤฑsฤฑyla her Tรผrk vatandaลฤฑnฤฑn lobi yapma, kulis yapma hakkฤฑ var. Hem faiz oranlarฤฑ hem de kur seviyesi iรงin, herkes istediฤi yรถnde kulis yapabilir. Siyasetรงiler iรงin de aynฤฑ ลey geรงerli” dedi.
Financial Times Tรผrkiye Zirvesi’nde “Bรผyรผme iรงin Yeni Fฤฑrsatlar” konulu panelde konuลan Baลรงฤฑ, Tรผrkiye’de ekonomi tarafฤฑnda bir konsensus olduฤunu ve herkesin problemler ve bu problemlerin รงรถzรผmรผnรผn ne olduฤu konusunda mutabฤฑk olduฤunu sรถyledi.
Problemlerin รงรถzรผmรผne yรถnelik de bir ilerleme sรถz konusu olduฤunu aktaran Baลรงฤฑ, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Tรผrkiye’de son 10 yฤฑlda iyi bir bรผyรผme trendi oldu. 2012 yฤฑlฤฑ itibariyle Tรผrkiye’nin kiลi baลฤฑna milli gelirinin GSYH’ya oranฤฑnฤฑ Avrupa’daki oran ile kฤฑyasladฤฑฤฤฑmฤฑzda yรผzde 20’den yรผzde 32’ye รงฤฑkmฤฑล durumda. Bu geรงen yฤฑl daha da arttฤฑ. Burada Avrupa’ya bir yakฤฑnsama sรถz konusu. Bu trend gelecekte devam edecek mi? ลunu rahatlฤฑkla sรถyleyebilirim ki; evet devem edecektir. Bir 10 yฤฑl sonrasฤฑ iรงin รถngรถrรผde bulunmak oldukรงa zor ama Avrupa ile bu yakฤฑnsama devam edecek.”
Merkez Bankasฤฑ olarak finansal istikrara katkฤฑda bulunduklarฤฑnฤฑ ve Banka olarak sadece fiyat istikrarฤฑndan sorumlu olduklarฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan Baลรงฤฑ, Tรผrkiye’nin bir 35 yฤฑl kadar oldukรงa volatil bir enflasyon yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ ve bunun Tรผrkiye’ye รงok bรผyรผk maliyeti olduฤunu belirtti.
Enflasyon bรผyรผme aรงฤฑsฤฑndan engel
Enflasyonun Tรผrkiye’nin รถnรผnde bรผyรผme aรงฤฑsฤฑndan bir engel olduฤunu Merkez Bankasฤฑ olarak enflasyonu tek hanelere indirerek bunu ortadan kaldฤฑrmaya รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ dile getiren Baลรงฤฑ, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Enflasyonda tek hanelerin yetersiz olduฤunu dรผลรผnรผyoruz. Daha da indirmek istiyoruz. Finansal istikrar iรงinde bunu yapmamฤฑz lazฤฑm. Daha dengeli daha dayanฤฑklฤฑ bir bรผyรผme iรงin bunu yapmak istiyoruz. Finansal istikrardan sorumlu olan kurumlardan biri Merkez Bankasฤฑ. Burada ihtiyati politikalar oldukรงa sฤฑkฤฑ. Bankacฤฑlarฤฑn, bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde yรผksek sermaye yeterliliฤi olduฤunu sรถylemeleri gรผzel. Bankacฤฑlar yรผksek sermaye yeterliliฤinden ลikayet ederler. Ama Tรผrkiye’de bu bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn bir gรผcรผ olarak gรถrรผlรผyor. รรผnkรผ geรงmiลte bundan รงok รงektik. 2001 ve 1994 yฤฑlฤฑnda mali krizler yaลadฤฑk. Bunlar Tรผrkiye kaynaklฤฑ krizlerdi ve bedelleri yรผksek oldu. Bunlarฤฑn รถnlenmesi aรงฤฑsฤฑndan saฤlฤฑklฤฑ ve iyi sermayelendirilmiล bir bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ olabilmesi, fiyatta istikrar ve finansal istikrar dedik. Merkez Bankasฤฑ olarak katkฤฑlarฤฑmฤฑz bunlar.”
Tรผrkiye’de iรง tasarruf oranlarฤฑnฤฑn milli gelire oranฤฑnฤฑn geรงen yฤฑl yรผzde 12 dรผzeyinde olduฤunu aktaran Baลรงฤฑ, buna karลฤฑlฤฑk fiziksel sermaye yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn yรผzde 19-20 civarฤฑnda gerรงekleลtiฤini ve aradaki farkฤฑn dฤฑล finansman ile saฤlandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Baลรงฤฑ, yรผzde 5’lik bir bรผyรผme gerรงekleลtirmek iรงin daha fazla fiziksel yatฤฑrฤฑma ihtiyaรง olduฤunu kaydederek, “Bunu nasฤฑl yapacaksanฤฑz? Mutlaka iรง tasarruflarฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ lazฤฑm. Yapฤฑsal reformlarฤฑn hangisi olursa olsun bu temel bir รถฤe. En รถnemli desteklenmesi gereken konu iรง tasarruflarฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ” dedi.
Herkes kulis yapabilir
“Faiz lobisi” ile ilgili bir soru รผzerine Baลรงฤฑ ลu yanฤฑtฤฑ verdi: “Tรผrkiye’de kฤฑsa vadeli reel faiz oranlarฤฑ da uzun vadeli reel faiz oranlarฤฑ da pozitif dรผzeyde. Tรผrkiye’nin karลฤฑlaลtฤฑฤฤฑ zorluklar anlamฤฑnda dรผลรผk faiz oranlarฤฑ ve dรผลรผk tasarruf oranlarฤฑ. Siyasi konularla ilgili hep dikkatli olmaya รงalฤฑลฤฑrฤฑm. Faiz oranlarฤฑnฤฑn dรผลรผk olmasฤฑnฤฑ isteyenler var; kredi alanlar. Yรผksek olmasฤฑnฤฑ isteyenler var; bunlar tasarruf edenler. ‘TL’nin deฤeri yรผksek olsun’ diyenler var; ithalatรงฤฑlar tarafฤฑ. ‘TL’nin deฤeri dรผลรผk olsun’ diyenler var; ihracatรงฤฑlar. Dolayฤฑsฤฑyla her Tรผrk vatandaลฤฑnฤฑn lobi yapma, kulis yapma hakkฤฑ var. Hem faiz oranlarฤฑ hem de kur seviyesi iรงin, herkes istediฤi yรถnde kulis yapabilir. Siyasetรงiler iรงin de aynฤฑ ลey geรงerli. Ne var ki Merkez Bankasฤฑ kฤฑsa vadeli faizi bir enstrรผman olarak gรถrรผp riski azaltmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ sรผrece, fiyat istikrarฤฑnฤฑ saฤlamaya รงalฤฑลฤฑrsa o zaman doฤru kurumsal yapฤฑyฤฑ kurmuล oluyorsunuz.”
