Birleลik Krallฤฑkโฤฑn Avrupa Birliฤi’nden (AB) รงฤฑkฤฑp รงฤฑkmamasฤฑnฤฑ belirleyecek referandumda seรงmenlerin oy kullanma iลlemi tamamlandฤฑ.
YouGov araลtฤฑrma ลirketinin sandฤฑk baลฤฑ anket sonuรงlarฤฑna gรถre, AB’de kalmaya “evet” diyenler yรผzde 52, “hayฤฑr” diyenler yรผzde 48 oranฤฑnda.
Avrupa Birliฤi’nden ayrฤฑlmak iรงin yรผrรผtรผlen kampanyalarฤฑn รถncรผsรผ Baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk Partisi lideri Nigel Farage, oylamanฤฑn aleyhlerine sonuรงlanmaya daha yakฤฑn olduฤunu aรงฤฑkladฤฑ.ย ฤฐngiltere, Galler, ฤฐskoรงya ve Kuzey ฤฐrlandaโdan oluลan Birleลik Krallฤฑkโฤฑn AB รผyeliฤinin oylandฤฑฤฤฑ referandumda, oy verme iลlemi yerel saatle 07.00โde (TSฤฐ 09.00) baลladฤฑ. Sandฤฑklarฤฑn saat 22.00โdeย (TSฤฐ 00.00) kapanacaฤฤฑ referandumda, sonucun cuma sabahฤฑ netleลmesi bekleniyor.
ฤฐล รงฤฑkฤฑลฤฑnda sandฤฑk baลฤฑna gitmeye hazฤฑrlananlar, hava muhalefetiyle karลฤฑlaลtฤฑ. Londra’da saฤanak yaฤฤฑล nedeniyle bazฤฑ tren seferleri iptal edildi. Metro hattฤฑnda da sฤฑk sฤฑk aksaklฤฑklar yaลandฤฑ. รalฤฑลanlarฤฑn, sandฤฑklar kapanmadan oylarฤฑnฤฑ kullanamamasฤฑnฤฑn da sonuรงlarฤฑ etkilemesi bekleniyor.ย
Birleลik Krallฤฑkโta yaลayan ฤฐrlanda ve Milletler Topluluฤu รผyesi รผlkelerin vatandaลlarฤฑ ile yurt dฤฑลฤฑnda yaลayan ancak son 15 yฤฑlda en az bir kez seรงmen kaydฤฑ yaptฤฑrmฤฑล olan ฤฐngiliz vatandaลlarฤฑ da referandumda oy kullanabiliyor. Birleลik Krallฤฑkโฤฑn deniz aลฤฑrฤฑ baฤlฤฑ topraฤฤฑ konumundaki Cebelitarฤฑk vatandaลlarฤฑ da referandumda oy verebiliyor.
Oy kullanma yaลฤฑnฤฑn 18 olduฤu Birleลik Krallฤฑkโta toplam 46 milyon 499 bin 537 seรงmen bulunuyor. ฤฐngiltere 39 milyon 956 bin 824 seรงmenle Birleลik Krallฤฑkโtaki en รถnemli seรงmen oranฤฑna sahip, onu 3 milyon 988 bin 492 ile ฤฐskoรงya, 2 milyon 270 bin 743 ile Galler, 1 milyon 260 bin 955 ile Kuzey ฤฐrlanda takip ediyor. Cebelitarฤฑkโta ise 24 bin 117 seรงmenin referandumda oy kullanmasฤฑ bekleniyor.
Referandumda seรงmenler “Birleลik Krallฤฑk AB รผyesi olarak kalmalฤฑ mฤฑ, yoksa AB’den ayrฤฑlmalฤฑ mฤฑ?” sorusunu yanฤฑtlฤฑyor.
ABโnin atasฤฑ konumundaki Avrupa Ekonomik Topluluฤuโna (AET) Fransa’nฤฑn iki vetosundan sonra 1973โte katฤฑlan Birleลik Krallฤฑk, AET รผyeliฤini 1975โte referanduma gรถtรผrmรผลtรผ.ย 41 yฤฑl รถnceki ilk referandumda sandฤฑktan yรผzde 67 โkalmaโ kararฤฑ รงฤฑkmฤฑลtฤฑ.
SON ANKETLER ‘KALALIM’ DฤฐYOR
ฤฐngiltere merkezli sosyal araลtฤฑrmalar merkezi Ipsos MORI’nin Standard gazetesi iรงin yaptฤฑฤฤฑ ankette, halkฤฑn yรผzde 52’sinin AB’de kalmak, yรผzde 48’inin ise AB’den ayrฤฑlmak istediฤini sรถylรผyor.ย รte yandan oylama iลlemi sรผrerken internetten Populus’un yaptฤฑฤฤฑ anketin sonuรงlarฤฑna gรถre ise yรผzde 55 AB’de kalmayฤฑ desteklerken, yรผzde 45’i ise birlikten ayrฤฑlmaktan yana gรถzรผkรผyor.ย SurveyMonkey’nin online anketine gรถre ise yรผzde 51 ‘kalalฤฑm, yรผzde 46 ‘รงฤฑkalฤฑm’ diyor.
BAลBAKAN OYUNU KULLANDI
ฤฐngiltere Baลbakanฤฑ David Cameron ve eลi Samantha oylarฤฑnฤฑ ilk kullananlar arasฤฑnda yer aldฤฑ. Sabahฤฑn erken saatlerinde oy verme merkezine girerken gรถrรผntรผlenen รงift, oylarฤฑnฤฑ kullandฤฑktan sonra el ele dฤฑลarฤฑ รงฤฑkarken gรถrรผntรผlendi.
ฤฐNGฤฐLฤฐZ GAZETELERฤฐ BU MANลETLERLE รIKTI
Geรงen hafta manลeti ve baลyazฤฑsฤฑyla seรงmenleri AB’den ayrฤฑlma yรถnรผnde oy vermeye รงaฤฤฑran รผlkenin en yรผksek tirajlฤฑ tabloid gazetesi The Sun, bugรผn “Baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk Gรผnรผ” manลetiyle yayฤฑmlandฤฑ. Birinci sayfasฤฑnda Birleลik Krallฤฑk’ฤฑn Avrupa’dan daha bรผyรผk temsil edildiฤi bir haritaya yer veren gazete, seรงmenlere “Birleลik Krallฤฑk’ฤฑ Avrupa’nฤฑn penรงelerinden kurtarabilirsiniz.” diye seslendi.
ย
Daily Express gazetesi de birinci sayfasฤฑnฤฑn tamamฤฑnฤฑ referanduma ayฤฑrdฤฑ. Birinci Dรผnya Savaลฤฑ’nda asker toplamak iรงin kullanฤฑlan bir posteri referanduma uyarlayan gazete, Birleลik Krallฤฑk bayraฤฤฑ รผzerinde bรผyรผk puntolarla “รlkenin sana ihtiyacฤฑ var. Ayrฤฑlma yรถnรผnde oy kullan!” รงaฤrฤฑsฤฑna yer verdi.
Daily Mail gazetesi “En bรผyรผk dรถrt AB yalanฤฑnฤฑ ifลa ediyoruz” manลetiyle รงฤฑkarken, AB’de kalฤฑnmasฤฑndan yana yรผrรผtรผlen kampanyayฤฑ eleลtirmeyi tercih etti.
รlkenin AB’de kalmasฤฑndan yana kampanyaya destek veren The Guardian gazetesi bugรผn “Avrupa’da kalmak iรงin son bir hamle” manลetiyle yayฤฑmlanฤฑrken, Avrupa’nฤฑn uydu fotoฤrafฤฑna yer verdiฤi sรผrmanลetinde de “Kim olmak istiyoruz?” sorusunu sordu.
AB yanlฤฑsฤฑ yayฤฑn yapan Daily Mirror gazetesi de “Aileniz, รงocuklarฤฑnฤฑz, emekliliฤiniz, istihdam ve genel saฤlฤฑk sistemini dรผลรผnรผn.” uyarฤฑsฤฑnฤฑ yaparak, “Karanlฤฑฤa adฤฑm atmayฤฑn, kalmak iรงin oy verin” manลetiyle รงฤฑktฤฑ.
Metro gazetesi “Britanya kararฤฑnฤฑ veriyor” manลetiyle yayฤฑmlanฤฑrken, Daily Star gazetesi referandumun rakip figรผrleri Baลbakan David Cameron ile eski Londra Belediye Baลkanฤฑ Boris Johnson’ฤฑn aฤฤฑzlarฤฑnฤฑn kฤฑrmฤฑzฤฑ birer รงarpฤฑ ile kapatฤฑldฤฑฤฤฑ fotoฤraflarฤฑna yer verdiฤi birinci sayfasฤฑnda “Aylardฤฑr tehditlere, korkutmalara, yalanlara maruz kaldฤฑk. Nihayet sรถz sฤฑrasฤฑ bizde.” ifadelerini kullandฤฑ.ย
Birinci sayfasฤฑnฤฑ Avrupa’nฤฑn uydu fotoฤrafฤฑyla kaplayan The Times gazetesi “Hesaplaลma gรผnรผ” manลetini atarken, son anketlere gรถre รผlkenin kaderinin bฤฑรงak sฤฑrtฤฑnda olduฤunu yazdฤฑ.
Gรร VE EKONOMฤฐ
ลubat ayฤฑnda baลlayan ikinci referandum sรผrecinde taraflar รถncelikle gรถรง, ekonomi, รผlkenin kรผresel aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ ve egemenlik konularฤฑnda karลฤฑ karลฤฑya geldi. Yฤฑlda 300 binden fazla net gรถรง alan Birleลik Krallฤฑkโta, hรผkรผmet bu sayฤฑyฤฑ 100 bine indirmeyi vadettiyse de baลaramadฤฑ.
AB’den ayrฤฑlma yanlฤฑlarฤฑ, birlik รผyesi olarak kalฤฑndฤฑฤฤฑ sรผrece gรถรงรผn kontrol altฤฑna alฤฑnamayacaฤฤฑnฤฑ savunuyor.
Gรถรงmenlerin baลta saฤlฤฑk olmak รผzere kamu hizmetleri รผzerinde baskฤฑ yarattฤฑฤฤฑnฤฑ savunan ayrฤฑlฤฑk yanlฤฑlarฤฑ, ABโden gelen gรถรงmenleri temel sorun olarak gรถsteriyor.ย ABโde kalฤฑnmasฤฑndan yana olanlar ise gรถรงmenlerin รถdedikleri vergilerle Birleลik Krallฤฑkโa yรผkten ziyade katkฤฑ saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ savunuyor.
AB yanlฤฑlarฤฑ, ortak pazarฤฑn imkanlarฤฑndan yararlanฤฑlmak isteniliyorsa iล gรผcรผnรผn serbest dolaลฤฑmฤฑnฤฑn da kabul edilmesi gerektiฤini belirtiyor.ย ฤฐngiltere, toplam ihracatฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 45’ini, toplam ithalatฤฑnฤฑn ise yaklaลฤฑk yรผzde 54’รผnรผ AB รผlkeleriyle yapฤฑyor ve yaklaลฤฑk 2 milyon AB รผyesi vatandaลฤฑ Birleลik Krallฤฑk’ta รงalฤฑลฤฑyor.ย ABโde kalฤฑnmasฤฑndan yana olanlar 500 milyonluk ortak pazarฤฑn Birleลik Krallฤฑk ekonomisi iรงin รถneminin altฤฑnฤฑ รงiziyorlar.
Buna mukabil, birlikten ayrฤฑlma yanlฤฑlarฤฑ Birleลik Krallฤฑk’ฤฑn AB dรผzenlemelerinin dฤฑลฤฑna รงฤฑkarak istediฤi รผlkeyle istediฤi ticaret anlaลmasฤฑnฤฑ yapma รถzgรผrlรผฤรผne kavuลacaฤฤฑnฤฑ savunuyor.
Birlikte kalma yanlฤฑlarฤฑ, ayrฤฑlฤฑฤฤฑn รผlke ekonomisinde ลok etkisi yapacaฤฤฑnฤฑ ve milli gelirin yรผzde 5-6 azalacaฤฤฑnฤฑ รถne sรผrerken ayrฤฑlฤฑk yanlฤฑlarฤฑ ise benzer โfelaket senaryolarฤฑnฤฑnโ 1999’da alฤฑnan avroya geรงmeme kararฤฑnฤฑn arifesinde de ortaya atฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ancak รผlkenin kendi para birimini kullanmayฤฑ sรผrdรผrmesine karลฤฑn, kรถtรผ senaryolarฤฑn gerรงekleลmediฤini hatฤฑrlatฤฑyor.
KรRESEL ROL VE EGEMENLฤฐK
Birleลik Krallฤฑkโฤฑn ABโde kalmasฤฑndan yana olanlar รผlkenin ancak birlik iรงinde kalmasฤฑ halinde kรผresel รงapta alฤฑnacak รถnemli kararlarda sรถz hakkฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ, ABโden ayrฤฑlmanฤฑn รผlkenin kรผresel meselelerde sesini kฤฑsacaฤฤฑnฤฑ vurguluyor.
Ayrฤฑlฤฑk yanlฤฑlarฤฑ ise NATO ve Birleลmiล Milletler Gรผvenlik Konseyi รผyesi Birleลik Krallฤฑkโฤฑn kรผresel rolรผnรผ koruyacaฤฤฑ gรถrรผลรผnde. ABโden ayrฤฑlma yanlฤฑlarฤฑ birliฤin ulus devletlerden aldฤฑฤฤฑ yetkileri Brรผkselโde topladฤฑฤฤฑnฤฑ ve bir Avrupa Birleลik Devletleriโne doฤru evrildiฤini รถne sรผrรผyor.
ABโde kalma yanlฤฑlarฤฑ ise Birleลik Krallฤฑkโฤฑn halihazฤฑrda kendi para birimini kullanmak ve Schengen Anlaลmasฤฑ’nฤฑn dฤฑลฤฑnda kalmak suretiyle โรถzel statรผye” sahip olduฤunu, bir Avrupa Birleลik Devletleri iรงinde erimesinin sรถz konusu olmadฤฑฤฤฑnฤฑ savunuyor.
ฤฐNGฤฐLTERE AB’DEN AYRILIRSA NE OLACAK?
Referandumun sonucu, ฤฐngiltere’nin AB’den รงฤฑkmasฤฑ yรถnรผnde olursa bunun hemen hayata geรงirilmesi รถngรถrรผlmรผyor.
Birleลik Krallฤฑk’ฤฑn AB’den ayrฤฑlmasฤฑnฤฑn 2 ila 10 yฤฑl sรผreceฤi, bu sรผre iรงerisinde de ฤฐngiltere’nin AB kurallarฤฑna tabi olmaya devam edeceฤi belirtiliyor.
Birleลik Krallฤฑkโฤฑn AB’den รงฤฑkmasฤฑ halinde ฤฐngiliz vatandaลlarฤฑnฤฑn AB รผlkelerine seyahat etmek iรงin vize almalarฤฑ gerekip gerekmeyeceฤi AB ile varฤฑlacak anlaลmaya baฤlฤฑ olacak.
รlke, birlikten รงฤฑkmasฤฑna karลฤฑn ortak pazarda kalmayฤฑ sรผrdรผrรผrse vatandaลlarฤฑ da AB รผlkelerinde รงalฤฑลmaya devam edebilecek. Ancak ฤฐngiliz hรผkรผmeti AB vatandaลlarฤฑna รงalฤฑลma izni kฤฑsฤฑtlamasฤฑ getirirse kendi vatandaลlarฤฑnฤฑn da AB รผlkelerinde รงalฤฑลmak iรงin vize almalarฤฑ gerekecek.
CAMERON’IN KOLTUฤU SALLANTIDA
Muhafazakar Parti hรผkรผmeti dรถneminde 43 yฤฑl รถnce AETโye รผye olan Birleลik Krallฤฑkโta referandumdan AB’den ayrฤฑlma sonucu รงฤฑkarsa รผlke yine bir Muhafazakar Parti hรผkรผmeti dรถneminde birlikten ayrฤฑlmฤฑล olacak.
Geรงen yฤฑl yapฤฑlan genel seรงim รถncesinde AB konusunda referanduma gitme sรถzรผnรผ Muhafazakar Parti’nin seรงim manifestosuna koyan Baลbakan David Cameron, รผlkesinin รผyelik koลularฤฑnฤฑ deฤiลtirmek iรงin birlik ile yeni bir mรผzakere sรผreci baลlattฤฑ.
Mรผzakereler รงerรงevesinde AB’den egemenlik, gรถรง ve siyasi birliฤin dฤฑลฤฑnda kalma baลlฤฑklarฤฑ altฤฑnda yeterli tavizleri aldฤฑฤฤฑnฤฑ savunan Cameron, tarihi 23 Haziran olarak ilan edilen referandumda รผlkesinin birlikte kalmasฤฑ iรงin kampanya yรผrรผttรผ.
Partisini ve kabine รผyelerini referandum konsunda serbest bฤฑrakan Cameron’ฤฑn karลฤฑsฤฑnda, Adalet Bakanฤฑ Michael Gove ve eski Londra Belediye Baลkanฤฑ Boris Johnson’ฤฑn baลฤฑnฤฑ รงektiฤi AB’den ayrฤฑlma yanlฤฑsฤฑ grup yer aldฤฑ.
Cameron’dan sonra Muhafazakar Parti’nin liderliฤi iรงin gรผรงlรผ adaylar arasฤฑnda yer alan Johnson’ฤฑn, referandumda AB’den ayrฤฑlma sonucu รงฤฑkmasฤฑ halinde Cameron’ฤฑ istifaya zorlamasฤฑ veya erken genel seรงimin gรผndeme gelmesi ihtimali de bulunuyor.
