ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ (ฤฐSO) Tรผrkiye ฤฐmalat PMI (Satฤฑn Alma Yรถneticileri Endeksi) anketinin Eylรผl 2022 dรถnemi sonuรงlarฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. Eลik deฤer olan 50’nin รผzerinde รถlรงรผlen tรผm rakamlarฤฑn sektรถrde iyileลmeye iลaret ettiฤi anket sonuรงlarฤฑna gรถre, manลet PMI รผst รผste yedinci ay eลik deฤer 50โnin altฤฑnda kalarak imalat sektรถrรผnรผn performansฤฑnda bozulmanฤฑn sรผrdรผฤรผnรผ gรถsterdi. Aฤustos ayฤฑnda 47,4 olan PMI eylรผlde 46,9โa geriledi ve yavaลlamanฤฑn รผรงรผncรผ รงeyrek sonunda daha belirgin hale geldiฤine iลaret etti.
Anket katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑndan gelen bildirimlere gรถre, kฤฑrฤฑlgan talep koลullarฤฑ ve enflasyonist baskฤฑlar Eylรผl ayฤฑnda hem รผretim hem de yeni sipariลlerde yavaลlamaya yol aรงan temel faktรถrler oldu. Toplam yeni sipariลler aylฤฑk bazda son bir yฤฑl boyunca hฤฑz kaybederken, รผretimde ise yavaลlama eฤilimi 10 ayฤฑ geride bฤฑraktฤฑ. Yeni ihracat sipariลlerinde ise รถzellikle Avrupaโdan kaynaklanan talep zayฤฑflฤฑฤฤฑna baฤlฤฑ olarak dรผลรผล gรถzlendi.
ฤฐstihdam 28 ayda ilk kez azaldฤฑ
Girdi maliyetleri keskin ลekilde artmaya devam ederken, birรงok firma doฤalgaz ve elektrik baลta olmak รผzere enerji fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลin enflasyonda belirleyici olduฤunu ifade etti. Yine anket katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑna gรถre ham madde maliyetlerindeki artฤฑล ve liradaki deฤer kaybฤฑ da girdi fiyatlarฤฑnฤฑn yรผkselmesinde etkili oldu. Enflasyon aฤustos ayฤฑna gรถre hฤฑzlanmasฤฑna raฤmen Covid-19 salgฤฑnฤฑnฤฑn ilk dalgasฤฑndan bu yana ikinci en dรผลรผk dรผzeyde kaydedildi. Benzer bir tablo, firmalarฤฑn maliyet artฤฑลlarฤฑnฤฑ alฤฑcฤฑlara yansฤฑtmasฤฑ nedeniyle nihai รผrรผn fiyatlarฤฑnda da gรถzlendi.
Eylรผl ayฤฑnda iล yรผkรผndeki hafifleme ve gรถnรผllรผ istifalara baฤlฤฑ olarak istihdam son 28 ayda ilk kez azalma kaydetti. Talepteki geri รงekilme ve fiyat geliลmeleri ise girdi alฤฑmlarฤฑ ve girdi stoklarฤฑnda dรผลรผล yaลanmasฤฑna neden oldu.
รretimin zayฤฑflayacaฤฤฑna iลaret
รte yandan, yeni sipariลlerdeki zayฤฑflฤฑk dolayฤฑsฤฑyla satฤฑlmamฤฑล รผrรผn miktarฤฑnฤฑn artmasฤฑ, firmalarฤฑn nihai รผrรผn stoklarฤฑnda da yรผkseliลe yol aรงtฤฑ. รretim sonrasฤฑ stoklar รผst รผste beลinci ay artฤฑล gรถsterdi ve sรถz konusu artฤฑล ลubat 2012โden beri en yรผksek hฤฑzda รถlรงรผldรผ.
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye ฤฐmalat PMI anket verileri hakkฤฑnda deฤerlendirmede bulunan S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktรถrรผ Andrew Harker, ลunlarฤฑ sรถyledi:
โHem iรง piyasada hem de yurt dฤฑลฤฑnda (รถzellikle Avrupa) devam eden zorlu talep koลullarฤฑ nedeniyle eylรผl ayฤฑ PMI verileri Tรผrk imalatรงฤฑlarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan pek olumlu bir tablo sunmadฤฑ. Yeni sipariลlerde devam eden yavaลlama istihdamฤฑ etkiledi ve firmalar salgฤฑnฤฑn ilk dalgasฤฑndan bu yana ilk kez รงalฤฑลan sayฤฑsฤฑnฤฑ azalttฤฑ. ฤฐmalatรงฤฑlarฤฑn nihai รผrรผn stoklarฤฑnda sรผregelen artฤฑล, รผretimin รถnรผmรผzdeki aylarda zayฤฑf seyredebileceฤine iลaret ediyor.โ
10 sektรถrรผn tamamฤฑnda yeni sipariลler yavaลladฤฑ
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye Sektรถrel PMI raporuna gรถre eylรผlde 10 sektรถrรผn tamamฤฑ yeni sipariลlerde yavaลlama kaydetti. Dรผลรผลรผn en sert yaลandฤฑฤฤฑ sektรถrรผn tekstil olmasฤฑna karลฤฑlฤฑk, en ฤฑlฤฑmlฤฑ ivme kaybฤฑ gฤฑda รผreticilerinde gerรงekleลti. รte yandan, yeni ihracat sipariลleri neredeyse tรผm sektรถrlerde yavaลlarken, sadece kara ve deniz taลฤฑtlarฤฑnda gรถzlenen yatay seyir, 10 kategorinin tamamฤฑnda bozulma olmasฤฑnฤฑ รถnledi.
Yeni sipariลlerdeki zayฤฑflฤฑk, Eylรผl ayฤฑnda รงoฤu sektรถrรผn รผretimini azaltmasฤฑna yol aรงtฤฑ. รretimini artฤฑran tek sektรถr, iki aylฤฑk daralmanฤฑn ardฤฑndan toparlanan tekstil oldu. รretimdeki en keskin yavaลlama ise metalik olmayan mineral รผrรผnler sektรถrรผnde kaydedildi.
Anket kapsamฤฑnda takip edilen 10 sektรถrden beลi Eylรผl’de istihdamฤฑnฤฑ artฤฑrฤฑrken, en gรผรงlรผ artฤฑล aฤaรง ve kaฤฤฑt รผrรผnleri sektรถrรผnde gerรงekleลti. Tekstil รผrรผnleri ise yeni sipariลlerdeki tabloyla paralel olarak istihdam hacminde de en belirgin dรผลรผลรผn yaลandฤฑฤฤฑ sektรถr oldu.
Son aylarda gevลeme eฤilimi gรถsteren girdi maliyetleri enflasyonu รผรงรผncรผ รงeyreฤin sonunda yeniden genel bir artฤฑล kaydetti. Enflasyonun Aฤustos ayฤฑna gรถre hฤฑz kestiฤi tek sektรถr kimyasal, plastik ve kauรงuk รผrรผnleri oldu. Buna karลฤฑn, takip edilen sektรถrlerin yarฤฑsฤฑnda nihai รผrรผn fiyatlarฤฑ enflasyonu yรผkseldi. Yeni sipariลlerin tรผm sektรถrlerde yavaลlamasฤฑ sonucu, firmalarฤฑn satฤฑlmamฤฑล nihai รผrรผn stoklarฤฑnda birikim gรถzlendi. รretim sonrasฤฑ stoklar dรถrt sektรถrde arttฤฑ ve en belirgin artฤฑล tekstil sektรถrรผnde gerรงekleลti.
รte yandan, nihai รผrรผn stoklarฤฑnda gรถrรผlen yรผkseliล รผretim รถncesi stoklar iรงin geรงerli deฤildi. Girdi alฤฑmlarฤฑndaki genel dรผลรผลe baฤlฤฑ olarak 10 sektรถrรผn tamamฤฑnda girdi stoklarฤฑ azaldฤฑ. Satฤฑn alฤฑmlardaki en keskin dรผลรผล, firmalarฤฑn yeni sipariลlerdeki zayฤฑflamaya uyum saฤladฤฑฤฤฑ tekstil sektรถrรผnde kaydedildi. Tedarikรงilerin teslimat sรผreleri eylรผl ayฤฑnda uzamaya devam ederken en belirgin gecikmeler kimyasal, plastik ve kauรงuk sektรถrรผnde gรถzlendi.
