Uluslararasฤฑ Para Fonu (IMF) Baลkanฤฑ Kristalina Georgieva, 650 milyar dolarlฤฑk รถzel รงekme hakkฤฑnฤฑn (SDR) รผye รผlkelere tahsis edildiฤini aรงฤฑkladฤฑ. IMF tarihinin en yรผksek finansmanฤฑ olan bu miktar, ekonomilerin delta varyantฤฑ nedeniyle belirsizlik iรงerisinde olduฤu bir dรถneme denk geldi.
IMF, 190 รผlkeye toplam 650 milyar dolarlฤฑk รถzel รงekme hakkฤฑnฤฑn tahsisini gerรงekleลtirdi. Tรผrkiye’nin buradan aldฤฑฤฤฑ pay 6,3 milyar dolar olurken aslan payฤฑ ABD’ye gitti. Afganistan ve Venezuela’ya ise tahsilat yapฤฑlmadฤฑ.
รzel รงekme haklarฤฑ olarak bilinen rezerv varlฤฑklarฤฑn รผye รผlkelere gรถnderilmesi, 2009 yฤฑlฤฑndaki kรผresel mali krizden bu yana bir ilk olma รถzelliฤini taลฤฑyor.
IMF, dรผn yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, rezervlerin geliลmekte olan รผlkelere kanalize edilmesine yardฤฑmcฤฑ olmak iรงin รถzel araรงlar kurulmasฤฑ gerektiฤini belirtti. Toplam 190 รผye รผlkeye fondaki mevcut kotalarฤฑ oranฤฑnda SDR tahsisi yapฤฑldฤฑ.
En รงok SDR tahsis edilen รผlkeler 112,6 milyar dolarla ABD, 41,8 milyar dolarla Japonya ve 41,3 milyar dolarla รin oldu. Tรผrkiyeโye ise yaklaลฤฑk 6,3 milyar dolarlฤฑk SDR tahsis edildi.
ABD Hazine Bakanlฤฑฤฤฑ hesaplamalarฤฑna gรถre, 650 milyar dolarฤฑn yaklaลฤฑk 21 milyar dolarฤฑnฤฑn dรผลรผk gelirli รผlkelere, 212 milyar dolarฤฑnฤฑn ise รin hariรง geliลmekte olan รผlkelere gideceฤi belirlendi. SDR ihracฤฑnda Afrika รผlkelerine ayrฤฑlan pay yalnฤฑzca 33 milyar dolar oldu.
Georgieva aรงฤฑklamasฤฑnda geliลmiล รผlkere รงaฤrฤฑ yaparak, โฤฐklimle ilgili zorluklarla yรผzleลmek de dahil olmak รผzere yapฤฑsal dรถnรผลรผmde en savunmasฤฑz รผlkelere yardฤฑm etmek iรงin SDRโler kullanฤฑlabilirโ dedi.
Venezeula ve Afganistan ise SDR tahsisinden yoksun kaldฤฑ. Venezuela hรผkรผmetinin bazฤฑ รผlkeler tarafฤฑndan resmi olarak tanฤฑnmamasฤฑ gerekรงe gรถsterilerek Maduro yรถnetimi mevcut tahsisin dฤฑลฤฑnda tutuldu. Venezuela uzun sรผredir ambargolar ve ekonomik kriz nedeniyle yรผksek enflasyon ve yoksullukla boฤuลan รผlkelerden birisi.
Afganistanโda ise Talibanโฤฑn Kabilโin kontrolรผnรผ ele geรงirmesinin ardฤฑndan IMF, SDR tahsisi de dahil olmak รผzere Afganistanโฤฑn IMF kaynaklarฤฑna eriลimini askฤฑya aldฤฑ.
ฤฐรง savaลฤฑn devam ettiฤi Yemenโe ise IMFโden yaklaลฤฑk 665 milyon dolar deฤerinde rezerv tahsis edildi. Ancak Husiโler ve Suudi destekli koalisyon arasฤฑnda ikiye bรถlรผnmรผล olan รผlkede fonun tamamฤฑ Suudi destekli koalisyonun kullanฤฑmฤฑna sunuldu. 2014โten beri iรง savaลฤฑn sรผrdรผฤรผ รผlkede nรผfusun yรผzde 80โi aรงlฤฑkla boฤuลuyor.
Belarusโun SDRโlere eriลimini sฤฑnฤฑrlamak iรงin รงaฤrฤฑlar yapฤฑlmฤฑล olmasฤฑna raฤmen, Alexander Lukashenko hรผkรผmeti yeterli sayฤฑda IMF รผyesi tarafฤฑndan reddedilmediฤi iรงin hรผkรผmetin fona eriลime izin verildi.
SDR NEDฤฐR?
SDR, Uluslararasฤฑ likiditeyi arttฤฑrmak iรงin IMF tarafฤฑndan yaratฤฑlan รถzel bir uluslararasฤฑ rezerv aracฤฑdฤฑr. IMF tarafฤฑndan 1969 yฤฑlฤฑnda meydana getirilmiล uluslararasฤฑ bir rezerv para birimi olan SDR, aynฤฑ adฤฑ taลฤฑyan ayrฤฑ bir departman tarafฤฑndan รงฤฑkartฤฑlฤฑr.
Bu kanaldan รผye รผlkelere IMFโdeki Normal รekme Haklarฤฑโndan ayrฤฑ bir dฤฑล rezerv saฤlanฤฑr ve SDRโnin deฤeri 5 bรผyรผk uluslararasฤฑ para biriminin oluลturduฤu sepet kura gรถre belirlenir.
