Uluslararasฤฑ Para Fonu’nun (IMF) 19 Nisan’da yayฤฑmladฤฑฤฤฑ Dรผnya Ekonomik Gรถrรผnรผm raporunun veri tabanฤฑnda Tรผrkiye’ye iliลkin dikkat รงeken tahminler yer aldฤฑ.
Sรถzcรผ’nรผn haberine gรถre Ekim 2021’de yayฤฑmladฤฑฤฤฑ bir รถnceki raporda Tรผrkiye iรงin 2022’de 430 milyar TL’lik genel yรถnetim bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ รถngรถren IMF, bu hafta yayฤฑmladฤฑฤฤฑ raporda bu rakamฤฑ 782 milyar TL’ye yรผkseltti.
IMF, genel yรถnetim bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑnฤฑn milli gelire oranฤฑnฤฑ da bu dรถnemde yรผzde 5,6’dan yรผzde 6,9’a yรผkseltti.
IMF, 2023 iรงin daha รถnce 522 milyar TL olarak รถngรถrdรผฤรผ genel yรถnetim bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ tahminini de 1 trilyon 218 milyar TL’ye yรผkseltti. Milli gelire oranla bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ tahmini de bu dรถnem iรงin yรผzde 5,9’dan yรผzde 7,5’e yรผkseltildi.
BรTรE AรIฤI TAHMฤฐNฤฐ NEDEN YรKSELTฤฐLDฤฐ?
IMF raporunda, bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ tahminlerinin neden yรผkseltildiฤine dair bir deฤerlendirme yok ancak diฤer ekonomik gรถstergelere iliลkin tahminlerdeki deฤiลim, bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ tahminlerindeki deฤiลimlere dair de fikir veriyor.
Ekim 2021’deki IMF tahminleri, hรผkรผmetin eylรผl ayฤฑ sonunda baลlattฤฑฤฤฑ faiz indirimi operasyonu dikkate alฤฑnarak hazฤฑrlanmamฤฑลtฤฑ. Nitekim sรถz konusu raporda 2022 iรงin ortalama enflasyon tahmini yรผzde 15,4 idi.
Faiz indirimlerinin ardฤฑndan dรถviz kurlarฤฑ ve enflasyonun patlamasฤฑ sonrasฤฑnda hazฤฑrlanan son raporda ise 2022 yฤฑlฤฑ ortalama enflasyon tahmini yรผzde 60,5’e yรผkseltildi. Bir รถnceki raporda yรผzde 12,8 olan 2023 yฤฑlฤฑ ortalama enflasyon tahmini de son raporda yรผzde 37,2 oldu.
Dolayฤฑsฤฑyla hem TL cinsi milli gelir, hem de bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ rakamlarฤฑnฤฑn, enflasyona baฤlฤฑ olarak artmasฤฑ normal.
Ancak, artฤฑล hem รงok yรผksek hem de milli gelire oranla da aรงฤฑk yรผkseliyor.
Burada da, IMF’nin 2022 yฤฑlฤฑ iรงin รถngรถrdรผฤรผ dolar/TL seviyesi รถnem taลฤฑyor.
IMF’nin ekonomik gรถrรผnรผm raporlarฤฑnda doฤrudan bir kur tahmini yer almฤฑyor ancak hem dolar hem de TL cinsi milli gelir tahminlerine yer verildiฤi iรงin kastedilen ortalama kur beklentisi hesaplanabiliyor.
IMF tahminlerine gรถre, 2021 yฤฑlฤฑnda 7 trilyon 154 milyon TL olan Tรผrkiye’nin gayrisafi yurt iรงi hasฤฑlasฤฑ (GSYH), 2022 yฤฑlฤฑnda 11 trilyon 335 milyar TL’ye yรผkselecek. Bu dรถnemde dolar bazฤฑnda GSYH ise 806,8 milyar dolardan 692,4 milyar dolara gerileyecek.
Bu hesaba gรถre, IMF, 2021 yฤฑlฤฑnda 8,87 olan ortalama dolar/TL kurunun, 2022 yฤฑlฤฑnda ortalama olarak 16,37’ye yรผkselmesini bekliyor.
Dolar/TL’nin 1 Ocak-22 Nisan arasฤฑndaki ortalamasฤฑnฤฑn 14,09, 22 Nisan kurunun da 14,72 olduฤu dรผลรผnรผldรผฤรผnde, yฤฑlฤฑn kalanฤฑnda IMF dolar kurunda ciddi bir yรผkseliล beklediฤi sรถylenebilir.
IMF’nin Ekim 2021’deki raporunda 2022 iรงin ortalama dolar/TL beklentisi 9,12 idi.
IMF’nin 2022 yฤฑlฤฑ iรงin genel yรถnetim bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ tahminini 430 milyar TL’den 782 milyar TL’ye yรผkselttiฤini yukarฤฑda aktarmฤฑล, kur ve enflasyon arttฤฑฤฤฑ iรงin nominal rakamlarฤฑn artmasฤฑnฤฑn bir aรงฤฑdan normal olduฤunu belirtmiลtik.
Ancak milli gelire orana aรงฤฑk tahminlerinde de ciddi bir artฤฑล var.
IMF’nin hesaplamalarฤฑnda kullandฤฑฤฤฑ 2022 yฤฑlฤฑ dolar/TL beklentisindeki yรผkseliล de gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda, bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑndaki artฤฑลta kur korumalฤฑ mevduat (KKM) kaynaklฤฑ kur farkฤฑ รถdemelerinin de hesaba katฤฑlmฤฑล olabileceฤi akla geliyor.
Nitekim, 15 Nisan itibarฤฑyla 756,6 milyar TL’lik hacme ulaลan KKM uygulamasฤฑnฤฑn kamuya maliyeti, dolar kuru arttฤฑkรงa katlanฤฑyor.
Uzmanlar, dolar/TL’nin mevcut seviyesinde 30-35 milyar TL seviyesinde olabilecek olan KKM maliyetinin, kurun 18 TL’ye ulaลmasฤฑ durumunda 210 milyar TL’ye yรผkselmesini รถngรถrรผyor.*
รte yandan, kur artฤฑลฤฑyla birlikte, KKM dฤฑลฤฑnda bรผtรงeye bir diฤer ek yรผk, kamu รถzel iลbirliฤi projelerinden gelecek. Kรถprรผ, otoyol, havalimanฤฑ ve ลehir hastanelerine dรถvize endeksli verilen gelir garantileri nedeniyle, kur arttฤฑฤฤฑnda kamunun รถdemeleri de artacak. Bu kalemler de IMF tahminlerinde hesaba katฤฑlmฤฑล olabilir.
Seรงim yaklaลtฤฑkรงa bรผtรงe musluklarฤฑnฤฑn daha fazla aรงฤฑlabileceฤi beklentisi de IMFโnin tahmin yaparken dikkate aldฤฑฤฤฑ bir diฤer unsur olabilir.
*Hesaplama, Twitter’da @e507 kullanฤฑcฤฑ adฤฑyla finans alanฤฑnda paylaลฤฑmlar yapan kiลiye ait.
