Uluslararasฤฑ Para Fonu (IMF), Tรผrkiye ile istiลarelerin tamamlanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan hazฤฑrladฤฑฤฤฑ raporda, resesyonun ardฤฑndan bรผyรผme yeniden baลlasa da ลu anki havanฤฑn kฤฑrฤฑlgan olduฤu ve ekonomide hala zayฤฑf noktalarฤฑn bulunduฤunu vurguladฤฑ.
IMFโnin kurucu anlaลmasฤฑnฤฑn Dรถrdรผncรผ Maddesi uyarฤฑnca, fon her yฤฑl รผye รผlkelerle ikili gรถrรผลmeler yapฤฑyor. Bu kapsamda Tรผrkiyeโyle de 8 Ekimโde tamamlanan istiลarelerin ardฤฑndan, IMF ฤฐcra Kuruluโnun Tรผrkiye ekonomisindeki geliลmeler ve uygulanan politikalara iliลkin gรถrรผลlerini aktaran deฤerlendirme raporu yayฤฑnlandฤฑ.
IMF ฤฐcra Kurulu Direktรถrleri, resesyonun ardฤฑndan uygulanan geniลlemeci mali politika ve devlet bankalarฤฑnฤฑn hฤฑzlฤฑ kredi tedariki sayesinde ekonomik bรผyรผmenin yeniden tesis edildiฤini ancak ลu anki gรถrece sakin havanฤฑn kฤฑrฤฑlgan olduฤu ve ekonomideki zaaflarฤฑn devam ettiฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Raporda ilk olarak, kรผresel mali krizin ardฤฑndan Tรผrkiye ekonomisindeki bรผyรผmenin, dฤฑล destekli kredi ve teลviklere dayandฤฑฤฤฑ, bunun sonucunda gรถrรผlen yรผksek cari aรงฤฑk ve enflasyonun yol aรงtฤฑฤฤฑ dengesizliklerin de ekonomiyi piyasa duyarlฤฑlฤฑฤฤฑndaki deฤiลime karลฤฑ daha hassas hale getirdiฤi belirtildi. Bu durumun, Tรผrk Lirasฤฑโnda yaลanan deฤer kaybฤฑnฤฑ ve 2018 yฤฑlฤฑnda da resesyonu tetiklediฤi vurgulandฤฑ.
โMali disiplin kademeli bir ลekilde zayฤฑfladฤฑโ
Resesyondan bu yana, devlet bankalarฤฑnฤฑn hฤฑzlฤฑ kredi tedariki, geniลlemeci mali politika ve daha olumlu dฤฑล koลullarฤฑn etkisiyle, Tรผrkiye ekonomisinin yeniden bรผyรผmeye baลladฤฑฤฤฑ, piyasadaki baskฤฑnฤฑn azalmasฤฑyla Tรผrk Lirasฤฑโnฤฑn da toparlanmaya baลladฤฑฤฤฑ belirtildi. ฤฐthalatฤฑn daralmasฤฑnฤฑn ve gรผรงlรผ bir turizm sezonu geรงirilmesinin cari aรงฤฑฤฤฑn uyum saฤlamasฤฑnda etkili olduฤuna, enflasyonda sert bir dรผลรผลรผn gรถrรผldรผฤรผne, Merkez Bankasฤฑโnฤฑn politika faizini 2019 Temmuz ayฤฑndan bu yana 1,000 baz puan indirdiฤine dikkat รงekildi. Ancak ekonomi politikasฤฑnda uzun sรผredir รงฤฑpa gรถrevi gรถren mali disiplinin kademeli bir ลekilde zayฤฑfladฤฑฤฤฑ vurgulandฤฑ.
Devlet bankalarฤฑ kredi tedarikini desteklerken, รถzel bankalarฤฑn saฤlanan kredilerde kesintiye gittiฤi, rezervlerin azaldฤฑฤฤฑ, dฤฑล finans ihtiyacฤฑnฤฑn arttฤฑฤฤฑ belirtildi. Kamu borcu dรผลรผk olsa da, mali aรงฤฑฤฤฑn bรผyรผdรผฤรผ, olasฤฑ risklerin boyutuna iliลkin belirsizlik ve olasฤฑ borรง รงevirme baskฤฑsฤฑnฤฑn da mali aรงฤฑdan manevra alanฤฑnฤฑ daralttฤฑฤฤฑnฤฑn altฤฑ รงizildi.
โKapsamlฤฑ reform paketine ihtiyaรง varโ
IMF ฤฐcra Kurulu Direktรถrleri raporda, Tรผrkiye ekonomisinde ลu anda gรถzlemlenen sakin havanฤฑn kฤฑrฤฑlgan olduฤu ve ekonomide hala zayฤฑf noktalarฤฑn olduฤu tespitine yer verdi. Bu zaaflarฤฑn giderilmesi iรงin de, saฤduyulu politikalarฤฑn uygulanmasฤฑnฤฑn รถnemi ve orta vadede daha gรผรงlรผ ve dayanฤฑklฤฑ bir bรผyรผmenin saฤlanmasฤฑ amacฤฑyla kapsamlฤฑ bir reform paketine ihtiyaรง olduฤu vurgulandฤฑ.
IMF Direktรถrleri, mali politikanฤฑn รถnemli bir รงฤฑpa olmaya devam etmesi gerektiฤinin altฤฑnฤฑ รงizdi. 2020 yฤฑlฤฑ iรงin de bir yandan yeni yeni baลlayan toparlanmanฤฑn desteklenmesi diฤer yandan da kredi ihtiyacฤฑnฤฑn kontrol altฤฑnda tutulmasฤฑ arasฤฑnda bir denge kurulmasฤฑ amacฤฑyla, sฤฑkฤฑ para politikasฤฑ ve yarฤฑ-bรผtรงesel politikalarฤฑ kapsayan nรถtr bir duruล benimsenmesi tavsiyesinde bulundu.
โPara politikasฤฑnฤฑn gevลetilmesinde fazla ileri gidildiโ
Raporda Tรผrk yetkililerin, kamu ve รถzel sektรถr ortaklฤฑklarฤฑnฤฑn yรถnetimi ve denetiminin gรผรงlendirilmesi รงabalarฤฑ memnuniyetle karลฤฑlandฤฑ. Hala yรผksek olan enflasyon beklentileri gรถz รถnรผnde bulundurulduฤunda, para politikasฤฑnฤฑn enflasyonun kalฤฑcฤฑ ลekilde dรผลรผrรผlmesine odaklanmasฤฑ gerektiฤi ve bu sayede faiz oranlarฤฑnฤฑn kalฤฑcฤฑ olarak dรผลรผrรผlmesine yardฤฑmcฤฑ olacaฤฤฑ vurgulandฤฑ.
Raporda bu baฤlamda son dรถnemde para politikasฤฑnฤฑn gevลetilmesinde fazla ileri gittiฤi not edildi. ลeffaflฤฑฤฤฑn ve Merkez Bankasฤฑโnฤฑn gรผvenilirliฤinin gรผรงlendirilmesi iรงin daha aรงฤฑk bir para ve mรผdahale politikasฤฑnฤฑn benimsenmesi รงaฤrฤฑsฤฑ yapฤฑldฤฑ. Koลullar izin verdiฤi takdirde uluslararasฤฑ rezervlerin yeniden inลa edilmesi tavsiyesi yer aldฤฑ.
Devlet bankalarฤฑnฤฑn hฤฑzlฤฑ kredi artฤฑลฤฑ karลฤฑsฤฑnda tetikte olunmasฤฑ gerektiฤi vurgulanan raporda kredi bรผyรผmesinin kontrol altฤฑna alฤฑnmasฤฑ ve mali istikrarฤฑn desteklenmesinin yanฤฑ sฤฑra daha gรผรงlรผ ve dayanฤฑklฤฑ bรผyรผmenin saฤlanmasฤฑ amacฤฑyla banka ve kurumsal bilanรงolarฤฑn temizlenmesine yรถnelik adฤฑmlarฤฑn atฤฑlmasฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑ yapฤฑldฤฑ.
IMF Direktรถrleri, Tรผrkiyeโye, bankalarฤฑn saฤlฤฑklฤฑ olup olmadฤฑklarฤฑnฤฑn daha iyi anlaลฤฑlmasฤฑ iรงin รผรงรผncรผ taraf varlฤฑk kalitesi incelemesine ve yeni stres testlerine ihtiyaรง duyulduฤu konusunda mutabฤฑk kaldฤฑ.
Orta vadede bรผyรผmenin gรผรงlendirilmesi ve ลoklara karลฤฑ dayanฤฑklฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn arttฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin sฤฑrasฤฑ titizlikle belirlenen yapฤฑsal reformlarฤฑn yapฤฑlmasฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑnda bulunuldu.
โSeรงimlerin 2023โte yapฤฑlmasฤฑ planlandฤฑฤฤฑndan reform iรงin fฤฑrsat varโ
Raporun โDaha Gรผรงlรผ ve Dayanฤฑklฤฑ Bรผyรผmenin Saฤlanmasฤฑโ baลlฤฑklฤฑ bรถlรผmรผnde, Tรผrkiyeโnin risklere aรงฤฑk yรถnlerinin arttฤฑฤฤฑ ancak bir dizi reformla bunlarฤฑn รผstesinden gelinebileceฤi belirtildi. โKฤฑsa vadeli bรผyรผmeyi gรผรงlendirmek iรงin politika teลviklerine odaklanฤฑlmasฤฑnฤฑn sรผrdรผrรผlemez gรถrรผndรผฤรผโ tespiti yapฤฑldฤฑ.
โBir sonraki seรงimlerin 2023โte yapฤฑlmasฤฑ planlandฤฑฤฤฑ iรงin siyaset ekonomisi aรงฤฑsฤฑndan bu reformlarฤฑn yapฤฑlmasฤฑ konusunda bir fฤฑrsat penceresi olduฤu gรถrรผlรผyorโ denildi.
โEn bรผyรผk riskler sรผrpriz geliลmeler, Ortadoฤuโdaki gรผvenlik riskleriโ
Raporun dikkat รงekici bรถlรผmlerinden biri de โRisk Deฤerlendirme Matrisiโ idi. Bu matriste, Tรผrkiye ekonomisinin karลฤฑ karลฤฑya olduฤu kรผresel ve yurtiรงi risklerin kaynaklarฤฑ, risklerin gerรงekleลmesi olasฤฑlฤฑklarฤฑ, takvimleri, etkileri ve riskler karลฤฑsฤฑnda alฤฑnacak รถnlemler tablo ลeklinde deฤerlendirildi.
Hem gerรงekleลme olasฤฑlฤฑฤฤฑ hem de ekonomi รผzerindeki etkisi โYรผksekโ olan kรผresel riskler arasฤฑnda, beklenmedik geliลmeler, geliลmekte olan piyasalarda yeniden baล gรถsteren stres ve dรผzensiz bir Brexit sรผrecinin etkisiyle piyasa duyarlฤฑlฤฑฤฤฑnda meydana gelebilecek ani olumsuz deฤiลikliklerin yol aรงabileceฤi โrisk priminin yรผkselmesiโ riski yer aldฤฑ.
Bu risk karลฤฑsฤฑnda, para politikasฤฑnฤฑn sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑ, otomatik mali istikrar araรงlarฤฑnฤฑn kullanฤฑlmasฤฑ, kurun ลok emici olarak kullanฤฑlmasฤฑ gibi adฤฑmlarฤฑn atฤฑlmasฤฑ gerektiฤi belirtildi.
Bu tabloya gรถre, Tรผrkiye ekonomisinin karลฤฑ karลฤฑya olduฤu bir diฤer kรผresel risk, รถzellikle Orta Doฤuโda coฤrafi gerilimlerin ve gรผvenlik risklerinin yoฤunlaลmasฤฑ. Bu durumun sosyo-ekonomik ve siyasi huzursuzluk, dรผzensiz gรถรง ve dalgalฤฑ emtia fiyatlarฤฑnฤฑ beraberinde getirebileceฤi uyarฤฑsฤฑ yapฤฑldฤฑ.
Tรผrkiyeโnin kendi iรงinden kaynaklฤฑ risk deฤerlendirme analizinde de makroekonomik pozisyonun ve para politikasฤฑnda gerekenden รถnce gevลemeye gidilmesi ve bunun da Tรผrk Lirasฤฑโnฤฑ daha hฤฑzlฤฑ zayฤฑflatacaฤฤฑ uyarฤฑsฤฑ yapฤฑldฤฑ. Bรผyรผk รถlรงekte bir mali geniลlemenin finansal kฤฑsฤฑtlamalarla karลฤฑ karลฤฑya kalabileceฤi belirtildi.
Bu risk karลฤฑsฤฑnda da yukarฤฑda ilk kฤฑsฤฑmda sฤฑralanan รถnlemlerin dฤฑลฤฑnda โรรงรผncรผ taraf varlฤฑk kalitesi incelemesi, kapsamlฤฑ stres testlerinin uygulanmasฤฑโ, โรzel sektรถre yรถnelik etkisiyle mรผcadele iรงin de mali aรงฤฑdan manevra alanฤฑ yaratan orta vadeli bir mali planฤฑn devreye sokulmasฤฑna yรถnelik adฤฑmlarฤฑn atฤฑlmasฤฑ gerektiฤi belirtildi. (amerikaninsesi.com)
