Kuzey ฤฐrlanda Protokolรผ’nรผn tek taraflฤฑ deฤiลtirilmesini รถngรถren yasa tasarฤฑsฤฑ, Birleลik Krallฤฑk’ฤฑ oluลturan ฤฐngiltere, Galler ve ฤฐskoรงya‘dan Kuzey ฤฐrlanda’ya giden mallarฤฑn gรผmrรผฤe tabi tutulmasฤฑ zorunluฤunu bรผyรผk รถlรงรผde kaldฤฑrฤฑyor.
Metne gรถre, Kuzey ฤฐrlanda’da kalacak mallar, gรผmrรผk kontrolรผne gerek duyulmadan “yeลil ลerit” รผzerinden taลฤฑnabilecek. Ancak ฤฐrlanda Cumhuriyeti dolayฤฑsฤฑyla AB’ye gidecek mallar ise “kฤฑrmฤฑzฤฑ ลerit” uygulamasฤฑyla gรผmrรผฤe tabi tutulacak.
Kuzey ฤฐrlanda‘daki iลletmeler, AB veya ฤฐngiltere regรผlasyonlarฤฑndan birini seรงebilecek. Dolayฤฑsฤฑyla AB regรผlasyonlarฤฑnca uygun gรถrรผlmeyen mallar da Kuzey ฤฐrlanda’da satฤฑlabilecek.
Ayrฤฑca, anlaลmazlฤฑk durumunda artฤฑk Avrupa Adalet Divanฤฑ deฤil ฤฐngiliz mahkemeleri son sรถzรผ sรถyleyecek.
Toprak bรผtรผnlรผฤรผ savunmasฤฑ
ฤฐngiltere Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Liz Truss, konuya iliลkin aรงฤฑklamasฤฑnda, dรผzenlemenin hem bรถlgede savaลฤฑ sona erdiren Belfast Anlaลmasฤฑ’nฤฑ hem de Kuzey ฤฐrlanda’daki siyasi istikrarฤฑ destekleyeceฤini savundu.
Tasarฤฑnฤฑn Kuzey ฤฐrlanda halkฤฑnฤฑn Birleลik Krallฤฑk’ฤฑn geri kalanฤฑndan farklฤฑ muamele gรถrmesi gibi savunulamaz duruma son vereceฤini kaydeden Truss, ฤฐngiliz mahkemelerinin รผstรผnlรผฤรผ ile รผlkenin toprak bรผtรผnlรผฤรผnรผn de korunacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
AB’yle mรผzakerelere aรงฤฑk olduklarฤฑnฤฑ ifade eden Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ, ancak Brรผksel’in buna istekli olmadฤฑฤฤฑnฤฑ savundu.
Truss, “Kuzey ฤฐrlanda’daki ciddi durum, durumun kรถtรผleลmesine mรผsaade edemeyeceฤimiz anlamฤฑna geliyor.” dedi.
ฤฐngiliz basฤฑnฤฑ, tasarฤฑnฤฑn yasalaลmasฤฑnฤฑn bir seneyi bulabileceฤi, hรผkรผmetin amacฤฑnฤฑn AB’yi deฤiลikliฤi kabul etmeye zorlamak olduฤunu yazdฤฑ.
Ancak AB’nin uluslararasฤฑ bir anlaลma hรผkmรผnde olan protokoldeki tek taraflฤฑ deฤiลikliฤe tepki gรถstermesi bekleniyor.
Tartฤฑลmalฤฑ Kuzey ฤฐrlanda Protokolรผ
Brexit anlaลmasฤฑnฤฑn bir parรงasฤฑ olan protokol, Birleลik Krallฤฑk’ฤฑn parรงasฤฑ olan Kuzey ฤฐrlanda ile AB รผyesi ฤฐrlanda Cumhuriyeti arasฤฑndaki ticareti dรผzenliyor.
Protokole gรถre, Brexit’e raฤmen Kuzey ฤฐrlanda, AB’nin gรผmrรผk birliฤi kurallarฤฑna tabi olmaya devam ediyor.
Birleลik Krallฤฑk’ฤฑn geri kalanฤฑyla ticareti ise Kuzey ฤฐrlanda limanlarฤฑnda gรผmrรผฤe tabi tutuluyor.
Katolik ayrฤฑlฤฑkรงฤฑlar ile ฤฐngiltere’yle birlik yanlฤฑsฤฑ Protestanlar arasฤฑndaki savaลฤฑ sona erdiren Belfast Anlaลmasฤฑ gereฤi, kontrollerin yapฤฑlabildiฤi fiziki bir kara sฤฑnฤฑrฤฑ oluลturulamฤฑyor.
Bu yรผzden kontrollerin ancak denizde yapฤฑlmasฤฑ kararlaลtฤฑrฤฑlsa da ฤฐngiltere hรผkรผmeti uzun sรผredir deฤiลiklik talep ediyor.
Ayrฤฑca, Kuzey ฤฐrlanda’da ฤฐngiltere’yle birlik yanlฤฑsฤฑ Demokratik Birlik Partisi (DUP) de protokolรผn iptal edilmesini ya da en azฤฑndan deฤiลtirilmesini istiyor.
Parti, Londra’ya baskฤฑ yapabilmek iรงin mayฤฑs ayฤฑndaki yerel seรงimler sonrasฤฑ Kuzey ฤฐrlanda’da yeni yรถnetimin oluลturulmasฤฑnฤฑ engelliyor.
