ฤฐnลaat sektรถrรผnde hฤฑzla artan konkordato emlak sahibi olmayฤฑ hedefleyenleri รผrkรผtรผyor. Bir inลaat ลirketinin konkordato ilan etmesi durumunda evini teslim alamayacak binlerce kiลi ne yapacaฤฤฑnฤฑ bilememenin ลaลkฤฑnlฤฑฤฤฑnฤฑ yaลฤฑyor. Peki bรถyle bir durumda ne yapmalฤฑ.
Habertรผrk’te yer alan habere gรถre, firma konkordato ilan ettiฤinde, tรผketicilerin vakit kaybetmeden konkordato komiserliฤine baลvuruda bulunmasฤฑ gerekiyor. Bรถylece alacaklฤฑlar listesine girerek, alacaฤฤฑnฤฑ tahsil etmek iรงin sฤฑrasฤฑnฤฑ bekleyecek.
Noter huzurunda taลฤฑnmaz sรถzleลmesi olmayan tรผketiciler รถdedikleri parayฤฑ talep edebilir. Ancak noter huzurunda taลฤฑnmaz sรถzleลmesi olanlar satฤฑn aldฤฑklarฤฑ evi talep etme hakkฤฑna sahip. Eฤer konkordato ilan eden firma bu sรผreรง sonunda iflas ederse, alacaklฤฑlar, toplam alacaklฤฑlar iรงindeki yรผzdelik payฤฑ oranฤฑnda hak talep edebiliyor.
ฤฐNลAAT FฤฐRMALARININ MAฤDURLARI YรZ BฤฐNLERฤฐ BULABฤฐLฤฐR
Tรผrkiye genelinde binlerce lisanslฤฑ ya da lisanssฤฑz mรผteahhit bulunuyor. Konkordato ilan eden ลirketler arasฤฑnda en รงok inลaat sektรถrรผnde faaliyet gรถsterenler dikkat รงekiyor. ฤฐnลaat Mรผhendisleri Odasฤฑ ฤฐstanbul ลubesi Baลkanฤฑ Nusret Suna, “Son 6 aya baktฤฑฤฤฑmฤฑzda รผlkemizde inลaat sektรถrรผnde bir durgunluk baล gรถsterdi. Bunun arkasฤฑndan bรผyรผk firmalarฤฑn konkordato ilan ettiฤini gรถrรผyoruz” dedi.
MAKET PROJE SATIลLARI MAฤDUR EDฤฐYOR
Proje maketi รผzerinde satฤฑลฤฑ yapฤฑlan ve tamamlanmayan, tรผketicilere teslim edilmeyen inลaat projelerinde binlerce insan maฤdur oluyor. Uzmanlara gรถre bu konuda maฤdur kiลi sayฤฑsฤฑ yรผz binleri bulabilir. Ancak asฤฑl maฤduriyet bir inลaat firmasฤฑnฤฑn konkordato ilan etmesinden kaynaklanmฤฑyor.
Maket proje รผzerinde taลฤฑnmaz satฤฑn alan tรผketicilerin asฤฑl maฤdur olduฤu konu satฤฑล sรถzleลmelerinin noter huzurunda ya da tapu dairesinden yapฤฑlmamasฤฑndan kaynaklanฤฑyor. Noter huzurunda yapฤฑlmayan konut satฤฑล sรถzleลmeleri kanunen “Adi Sรถzleลme” olarak tabir ediliyor.
Bu nedenle firma konkordato ilan ettiฤi zaman taลฤฑnmazฤฑ satฤฑn alan kiลilerin sรถzleลmeleri, taลฤฑnmazdan hak talep etmelerini engelliyor. Maฤdurlar firmadan sadece รถdeme yaptฤฑฤฤฑ meblaฤฤฑ talep edebiliyor. Ancak satฤฑล sรถzleลmesinin noter huzurunda tapu dairesinde yapฤฑlmasฤฑ durumunda, taลฤฑnmazฤฑ alanlar รถdemesini yaptฤฑฤฤฑnฤฑ mรผlk รผzerinden hak talep edebiliyor.
HUKUKA AYKIRI
Uzmanlar, bir รงok firmanฤฑn proje maketi รผzerinden satฤฑล yaptฤฑklarฤฑnda, tรผketicileri adi sรถzleลme yapmaya yรถnlendirdiklerini ve bunun tรผketici kanununa aykฤฑrฤฑ olduฤu uyarฤฑsฤฑnda bulunuyor.
Bir istisnasฤฑ var; taลฤฑnmaz bana adi bir ลekilde satฤฑldฤฑ. Ben orada yaลamaya baลladฤฑm. Bu durumda tapunun bana verilmesi iรงin dava aรงabiliyorum. Eฤer noterde yapฤฑlan bir sรถzleลme yoksa, ‘ev aldฤฑm ya da taลฤฑnmaz aldฤฑm’ sanฤฑyorsunuz ama aldฤฑฤฤฑnฤฑz hiรงbir ลey yoktur. Yaptฤฑฤฤฑnฤฑz iลlem geรงersizdir. Siz yalnฤฑzca belgede รถdediฤiniz para belli ise onu talep edebilirsiniz.
Ekonomik taleptir bu ve buna รงok dikkat edilmesi gerekir. Noterde yapฤฑlmayan taลฤฑnmaza ait iลlemler geรงersizdir. Sadece ekonomik talepte bulunma hakkฤฑna sahip oluyorsunuz. Ama sizin amacฤฑnฤฑz รงok farklฤฑydฤฑ, amacฤฑnฤฑz bir ev almaktฤฑ. Yapฤฑlan iลlemin noterde yapฤฑlฤฑp, yapฤฑlmadฤฑฤฤฑ รถnem arz ediyor. รok รงok bรผyรผk ลirketler adi sรถzleลme yapฤฑyorlar. Kaฤฤฑda yazmฤฑล, imza atmฤฑล, kendi aralarฤฑnda yapmฤฑลlar satฤฑลฤฑ.
“KURALLARA UYULMUล OLSA MAKETTEN KONUT SATIN ALIP BฤฐR TEK Kฤฐลฤฐ MAฤDUR OLMAZ”
Tรผketici Baลvuru Merkezi Onursal Baลkanฤฑ Aydฤฑn Aฤaoฤlu, 2014 yฤฑlฤฑnda รงฤฑkan 652 sayฤฑlฤฑ Tรผketici Kanunu’na dikkat รงekerek ลu ifadeleri kullandฤฑ:
Bu kurallara uyulmuล olsa maketten konut satฤฑn alฤฑp bir tek kiลi maฤdur olmaz. Mรผmkรผn deฤil รงรผnkรผ bu kanun 40. maddesi ve devamฤฑndaki maddelerde satฤฑลฤฑn nasฤฑl yapฤฑlacaฤฤฑ, sรถzleลmenin nasฤฑl olacaฤฤฑ ne ลekilde teminata baฤlanacaฤฤฑ aรงฤฑk aรงฤฑk yazฤฑyor.
Adi sรถzleลme yani noter veya tapu dฤฑลฤฑnda yapฤฑlan รถn รถdemeli konut satฤฑลฤฑ yasak, kanuna aykฤฑrฤฑ. Bakanlฤฑฤa ihbar edildiฤi takdirde ciddi para cezalarฤฑ ve yaptฤฑrฤฑmlarla karลฤฑ karลฤฑya kalฤฑrlar. Yarฤฑca kanuna aykฤฑrฤฑ sรถzleลmelerle tรผketicinin maฤduriyetine sebep olan mรผteahhit firmanฤฑn yetkilileri de dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑktan yargฤฑlanabilirler.
“NE รZERฤฐNE ฤฐPOTEK GELEBฤฐLฤฐR, NE DE HACฤฐZ GELEBฤฐLฤฐR”
Aฤaoฤlu sรถzlerine ลรถyle devam etti:
Bir maket, bir proje ve bir de mรผteahhidin antetli kaฤฤฑdฤฑ ile olmaz bu iล. Olmasฤฑ gereken ลekli; notere gidilecek, dรผzenleme suretiyle yapฤฑlacak, tapuya verilmiล olan belediyeden onaylฤฑ inลaat projesinde hangi kattan, hangi daireyi aldฤฑฤฤฑna dair noter belgesi iลlenecek. Ondan sonra ne รผzerine ipotek gelebilir, ne de haciz gelebilir. รรผnkรผ o daire artฤฑk tรผketicinindir.
Tรผketicinin bugรผn maฤdur olmasฤฑnฤฑn temelinde yatan sebep tรผketici kanunun รถn gรถrdรผฤรผ ลartlarฤฑn yerine getirilmeden sรถzleลmelerin yapฤฑlmasฤฑ. Burada biz tรผketici รถrgรผtleri de sorumluyuz. Tรผketicileri yeterince bilinรงlendiremedik. Aรงฤฑk ve net sรถylรผyorum bu ลekilde satฤฑล yapmak yasak.
ลirketin antetli kaฤฤฑdฤฑyla konut satฤฑลฤฑ olmaz. Bitmemiล konutlarฤฑn satฤฑลฤฑ mutlaka noterden yapฤฑlacak, noter harcฤฑ da kaldฤฑrฤฑldฤฑ, engel deฤil veya tapuya gidilecek. Noterden yapฤฑldฤฑysa tapuya ลerh dรผลรผldรผฤรผnde artฤฑk o tรผketici garantidedir. Konut satฤฑลlarฤฑ bu yรถntemlerle yani hukuka aykฤฑrฤฑ ลekilde yapฤฑlฤฑyorsa maฤdurlar yรผz binlerle ifade edilecektir”
5 BฤฐNฤฐN รZERฤฐNDE MAฤDUR
Esenyurt’ta bulunan bir projeden daire alan maฤdurlar ise alacaklarฤฑna karลฤฑ รงรถzรผm arฤฑyor. 5 binin รผzerinde maฤdurun bulunduฤu projede yine adi sรถzleลme yapฤฑldฤฑฤฤฑ dikkat รงekiyor.
Maฤdurlarฤฑn รงok azฤฑ noter satฤฑลฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiriyor. Sรถzleลmelerinin noter mi yoksa firma sรถzleลmesi olduฤundan bile haberi olmayanlar bulunuyor.
Maฤdurlar sฤฑk sฤฑk tamamlanmamฤฑล inลaata giderek teslim edilmeyen evlerine bakฤฑyorlar. Maฤdurlar haklarฤฑnฤฑ tek tek mahkemede ararken, sosyal medya รผzerinde iletiลim kurarak birlikte รงรถzรผm arฤฑyor ve birbirlerine destek oluyorlar.
“GEREฤฤฐNDEN FAZLA ฤฐNลAAT YAPTIK”
ฤฐnลaat sektรถrรผnรผn yaลadฤฑฤฤฑ dar boฤazฤฑ anlatan ฤฐnลaat Mรผhendisleri Odasฤฑ ฤฐstanbul Baลkanฤฑ Nusret Suna, “ฤฐnลaatlar durmuล vaziyette. Dileriz ki bu durgunluk fazla uzun sรผrmez, ‘kฤฑsa sรผrede bunu atlatฤฑrฤฑz’ diye dรผลรผnรผyorum. Biz gereฤinden fazla inลaat yaptฤฑk. Bu bir plan dahilinde deฤildi. En bรผyรผk sฤฑkฤฑntฤฑ bu” dedi.
“ฤฐSTANBUL’UN KONUT SAYISININ YรZDE 30-40’I ฤฐHTฤฐYAรTAN FAZLA”
Suna, “ฤฐnลaat kalemlerimizden bazฤฑlarฤฑ da ithal malzemelerden oluลur. รlkemizde kendi รผrettiฤimiz demir yetersiz olduฤu iรงin ithal ediliyor ve inลaatlarฤฑn temel malzemesi bu. Dรถviz fiyatlarฤฑndaki aลฤฑrฤฑ dalgalanma inลaat maliyetlerini de etkiliyor. Vitrifiye malzemeleri, boya malzemeleri ithal รผrรผnler. Bunlarฤฑn bรผtรผnรผne baktฤฑฤฤฑmฤฑz zaman konut inลaatlarฤฑnda malzemenin yรผzde 30’u ithaldir. Bu yรผzde 30’luk ithal malzemede dรถvize baฤlฤฑ olduฤu iรงin yรผzde 15-20 civarฤฑnda maliyet artฤฑลฤฑ yaลandฤฑ” ลeklinde konuลtu.
Nusret Suna, Tรผrkiye genelinde konut fazlasฤฑ olduฤuna dikkat รงekerek, “Tรผrkiye geneline baktฤฑฤฤฑmฤฑz zaman milyon mertebesinde ihtiyaรงtan fazla konut var. ฤฐstanbul’a baktฤฑฤฤฑmฤฑz zamanda da, ฤฐstanbul’un ลu andaki konut sayฤฑsฤฑnฤฑn yรผzde 30-40’ฤฑ ihtiyaรงtan fazla. Muazzam derecede satฤฑlฤฑฤa รงฤฑkarฤฑlmฤฑล boล duran konut var.
KONKORDATO NEDฤฐR?
ฤฐcra ve ฤฐflas Kanunu’nun 285-309. maddeleri arasฤฑnda dรผzenlenmiล olan konkordato, ลubat ayฤฑnda TBMM’de kabul edilerek Mart’ta Resmi Gazete ‘de yayฤฑmlanarak yรผrรผrlรผฤe giren 7101 sayฤฑlฤฑ “ฤฐcra ve ฤฐflas Kanunu ve Bazฤฑ Kanunlarda Deฤiลiklik Yapฤฑlmasฤฑ Hakkฤฑnda Kanun” ile yeni bir yapฤฑya dรถnรผลtรผrรผldรผ.
Bu deฤiลiklikle, bรผnyesinde pek รงok sorunu barฤฑndฤฑran iflasฤฑn ertelenmesi dรผzeni yerine konkordato dรผzeni getirildi. Konkordato uzun sรผredir var olmasฤฑna raฤmen ลubat’ta yapฤฑlan deฤiลiklikler ile daha pratik ve uygulanabilir hale getirildi.
Konkordato aslฤฑnda, finansal yapฤฑsฤฑ รถnemli รถlรงรผde bozulan iyi niyetli ve dรผrรผst borรงlu iลletmeler ile kooperatifleri korumayฤฑ amaรงlayan bir dรผzenleme. Ancak, piyasadaki borรง รถdeme sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ firmalarฤฑ ister istemez konkordatoya yรถnlendiriyor. Kendi kusuru olmaksฤฑzฤฑn mali durumu bozulmuล olan bir borรงlunun alacaklฤฑlarฤฑ ile yaptฤฑฤฤฑ bir borรง รถdeme anlaลmasฤฑ.
Buna gรถre, borรงlu kalan borรงlarฤฑnฤฑ bir plan dahilinde รถdemeyi kabul ediyor. Borรงlunun mevcut alacaklarฤฑnฤฑn en az yรผzde 50’sinin borรงlarฤฑnฤฑ karลฤฑlayacak durumda olmasฤฑ gerekiyor. Konkordato iรงin ฤฐcra Hukuk Mahkemesi’ne yapฤฑlan baลvuru, Asliye Ticaret Mahkemesi’nin onayฤฑ ile geรงerlilik kazanฤฑyor.
Onaylanmadฤฑฤฤฑ sรผrece konkordato sรผreci baลlamฤฑyor. ฤฐlk olarak firmaya 3 aylฤฑk รถn sรผre tanฤฑnฤฑyor. Ardฤฑnda bu sรผre bir yฤฑla uzatฤฑlฤฑyor. Ancak konkordato sรผrecinde borรงlu alacaklฤฑlara รถdeme yapamazsa iflas sรผreci baลlฤฑyor.
