Kรผltรผr ve Turizm Bakanฤฑ Nabi Avcฤฑ, internetten yasak olmasฤฑna raฤmen korsan film izleyenlerin internet hฤฑzlarฤฑnฤฑn dรผลรผrรผlmesi veya kesilmesi รผzerinde รงalฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi
Kรผltรผr ve Turizm Bakanฤฑ Nabi Avcฤฑ, telif haklarฤฑna yรถnelik yeni yasa taslaฤฤฑyla, sanatรงฤฑlarฤฑn dijital ortamdaki haklarฤฑnฤฑ korumak iรงin, bir savcฤฑnฤฑn baลkanlฤฑฤฤฑnda Dijital Hak ฤฐhlalleriyle Mรผcadele Merkezi’nin kurulmasฤฑnฤฑ รถngรถrdรผklerini bildirdi.
Bakan Avcฤฑ, Gรถlbaลฤฑ Vilayetler Evinde dรผzenlenen toplantฤฑda, 5846 Sayฤฑlฤฑ Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda deฤiลiklik yapฤฑlmasฤฑna iliลkin hazฤฑrlanan taslak hakkฤฑnda TBMM Milli Eฤitim, Kรผltรผr, Genรงlik ve Spor Komisyonu รผyelerine bilgi verdi. Avcฤฑ, bilgilendirmenin ardฤฑndan basฤฑn toplantฤฑsฤฑ dรผzenledi.
Toplantฤฑda gazetecilerin sorularฤฑnฤฑ da yanฤฑtlayan Avcฤฑ, yasa taslaฤฤฑnda internette izinsiz paylaลฤฑmlara iliลkin hangi dรผzenlemelerin รถngรถrรผldรผฤรผne yรถnelik soru รผzerine, “ฤฐnternette usulsรผz kullanฤฑmla ilgili maddeler var. Mesela bir sanat eserini korsan, yasa dฤฑลฤฑ bir ลekilde kullanฤฑyorsanฤฑz meslek birliฤiyle birlikte sizin internet kullanฤฑmฤฑnฤฑzฤฑ yavaลlatmaktan internete eriลiminizi yasaklamaya kadar bir dizi tedbir รถngรถrรผlรผyor.” dedi.
30 GรN SรREYLE GรRรลE AรIK OLACAK
Yasa taslaฤฤฑnฤฑn sรผreci hakkฤฑnda bilgi veren Avcฤฑ, “Taslak, internet sitemizde 30 gรผn sรผreyle gรถrรผลlere aรงฤฑk olacak. Bu bir ay iรงerisinde biz zaten komisyon รผyelerimizden de gelen, kamuoyundan gelecek olan gรถrรผลleri, deฤerlendirmeleri alacaฤฤฑz. Son ลeklini verip bu yasama dรถnemi bitmeden inลallah
yasalaลtฤฑrmak iรงin Meclise gรถndereceฤiz.” ifadelerini kullandฤฑ. Avcฤฑ, sinemacฤฑlarฤฑn yaลadฤฑฤฤฑ sฤฑkฤฑntฤฑlara yรถnelik soru รผzerine, sinemacฤฑlarฤฑn, oyuncularฤฑn, edebiyatรงฤฑlarฤฑn, mรผzisyenlerin eserlerinin รงoฤaltฤฑlmasฤฑ, daฤฤฑtฤฑlmasฤฑ gibi alanlarda sฤฑkฤฑntฤฑlar bulunduฤuna iลaret etti.
Oyuncularla ilgili “kรถlelik anlaลmasฤฑ” olarak da anฤฑlan uygulamalarฤฑn bulunduฤunu aktaran Avcฤฑ, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“Pek รงok sinema sanatรงฤฑmฤฑz bu yรผzden ciddi maฤduriyetler yaลฤฑyor. Dรผลรผnรผn ki Sefa รnal gibi Guinness Rekorlar Kitabฤฑ’na girecek kadar senaryoya imza atmฤฑล bir sinema insanฤฑ bile bugรผn televizyonlarda ve sinemalarda gรถsterilen bunca filmine raฤmen bunlardan herhangi bir telif alamฤฑyor. Dolayฤฑsฤฑyla onlarฤฑn bu sorunlarฤฑnฤฑ da รงรถzecek dรผzenlemeler telif yasasฤฑyla getiriliyor.”
‘UYARI NฤฐTELฤฐฤฤฐNDE OLACAK’
Avcฤฑ, yapฤฑlacak dรผzenlemelerin geรงmiลe dรถnรผk deฤil bundan sonraki telif haklarฤฑ iรงin geรงerli olacaฤฤฑnฤฑ kaydetti. Bakan Avcฤฑ, gazetecilerin haberlerinin internette izinsiz, imzasฤฑz paylaลฤฑmฤฑna iliลkin taslakta bir dรผzenleme bulunup bulunmadฤฑฤฤฑna yรถnelik soruya karลฤฑlฤฑk, “Sizlerin haberleri, yayฤฑnlarฤฑ da telif hukukuna tabi olduฤu iรงin korsan รผretenlerle ilgili sizler de gerekli yasal yollara baลvurabileceksiniz.” diye konuลtu. Avcฤฑ, bir soru รผzerine, internetin kapatฤฑlmasฤฑnฤฑn veya yavaลlatฤฑlmasฤฑ yaptฤฑrฤฑmฤฑnฤฑn bireysel olduฤunu vurgulayarak, korsan kullanฤฑm tespit edildiฤi andan itibaren bireysel olarak internet kullanฤฑmฤฑnฤฑn yavaลlatฤฑlmasฤฑnฤฑn sรถz konusu olacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Bunun bir uyarฤฑ niteliฤinde olacaฤฤฑnฤฑ anlatan Avcฤฑ, eser sahipleriyle ceza mahkemesinde karลฤฑ karลฤฑya gelinebileceฤinin altฤฑnฤฑ รงizdi.
Avcฤฑ, yasanฤฑn tรผm taraflarฤฑ memnun edip etmeyeceฤine iliลkin soru รผzerine, “Telif haklarฤฑ konusu dรผnyanฤฑn hiรงbir yerinde ilgili bรผtรผn taraflarฤฑ memnun edecek รงรถzรผme ulaลtฤฑrฤฑlmฤฑล bir konu deฤildir. Burada ilgili bรผtรผn paydaลlar kendi รงฤฑkarlarฤฑnฤฑ olabildiฤince yรผksekte tutmak istiyor. Dolayฤฑsฤฑyla รงatฤฑลan รงฤฑkarlar sรถz konusu olabiliyor. Bizim yaptฤฑฤฤฑmฤฑz, bu alandaki kuralsฤฑzlฤฑklarฤฑ gidermek ve herkesin hak arayฤฑลlarฤฑna bir hukuki zemin ve รงerรงeve รงizmek.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Bakan Avcฤฑ, 20’nin รผzerinde meslek kuruluลunun, รผyesi olsun olmasฤฑn, sanatรงฤฑlarla, รผreticilerle ilgili hak takibi yoluna gitmeye kalktฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, bunun da sahada sanatรงฤฑlarฤฑn da hakkฤฑnฤฑ almasฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑran รงok ciddi bir karmaลaya yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti. Avcฤฑ, taslakta ortak hak arayฤฑลฤฑna imkan verecek bir dรผzenleme yaptฤฑklarฤฑnฤฑ anlatarak, ลunlarฤฑ kaydetti:
‘ORTAK YASAL ZEMฤฐN OLUลTURULUYOR’
“Meslek kuruluลlarฤฑnฤฑ bir รงatฤฑ altฤฑnda toplayarak onlarฤฑn ayrฤฑ ayrฤฑ bu tรผr hak arayฤฑลlarฤฑna gitmemelerini ve kendi aralarฤฑndaki paylaลฤฑmlarฤฑ tรผketicilere yansฤฑtmamalarฤฑnฤฑ saฤlayacak bir zemin oluลturuyoruz. Dolayฤฑsฤฑyla tรผm meslek kuruluลlarฤฑ haklarฤฑnฤฑ alabilecekleri bir ลemsiye kuruluลuna kavuลuyorlar. Bununla ilgili ortak yasal zemin oluลturuluyor. Tรผketiciler de kiminle muhatap olacaklarฤฑnฤฑ ve kiminle muhatap olurlarsa gerรงekten sanatรงฤฑnฤฑn, รผreticinin hakkฤฑnฤฑ vermiล olacaklarฤฑnฤฑ baลtan bilerek lisanslama faaliyetlerine girmiล olacaklar.”
Avcฤฑ, ortak lisanslamayla iลlerin yรผrรผtรผlmesi sonucunda dรผnyadaki รถrneklerinde olduฤu gibi รผretici, sanatรงฤฑ ve bilim insanlarฤฑnฤฑn telif gelirlerinde ciddi artฤฑลlar olabileceฤini ifade etti. Bakan Avcฤฑ, Antalya’da valiliฤin kamuya aรงฤฑk alanlara yรถnelik aldฤฑฤฤฑ alkol yasaฤฤฑ ve bu konuda yรถneltilen eleลtirilere iliลkin soru รผzerine, Avrupa’da da bazฤฑ kamuya aรงฤฑk alanlarda alkol yasaฤฤฑnฤฑn uygulandฤฑฤฤฑna dikkat รงekti. Bu uygulamanฤฑn eski bir kararฤฑn hatฤฑrlatฤฑlmasฤฑ olduฤunu aktaran Avcฤฑ, “Bu, yeni bir dรผzenleme deฤil ve Tรผrkiye’ye mahsus bir dรผzenleme de deฤil. Dรผnyanฤฑn her yerinde nerede iรงki iรงileceฤi, nerede iรงilemeyeceฤi kurallara baฤlฤฑdฤฑr. Antalya Valiliฤinin yaptฤฑฤฤฑ da bu uygulamadฤฑr.” dedi. Avcฤฑ, bunun bir “iรงki yasaฤฤฑ” olarak lanse edilmesinin doฤru olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Telif haklarฤฑna iliลkin dรผzenlemede Sabahattin Ali’nin eserlerine iliลkin haklar konusunda da bir รงalฤฑลmanฤฑn bulunup bulunmayacaฤฤฑ sorulan Avcฤฑ, bunun ibretlik bir olay olduฤunu vurguladฤฑ. Bu konuda Sabahattin Ali’nin kฤฑzฤฑyla da gรถrรผลtรผฤรผnรผ anlatan Avcฤฑ, telif haklarฤฑnฤฑn sanatรงฤฑnฤฑn รถlรผmรผnden 70 yฤฑl geรงtikten sonra kamuya devredilmesine yรถnelik uygulamanฤฑn bulunduฤunu anฤฑmsattฤฑ. Ali’nin 1949’da รถldรผrรผldรผฤรผne fakat uzun bir sรผre รถlรผmรผyle ilgili resmi bir kayฤฑt olmadฤฑฤฤฑ iรงin รถlรผm ilamฤฑnฤฑn 1953 yฤฑlฤฑnda alฤฑndฤฑฤฤฑna dikkat รงeken Avcฤฑ, ailesinin de telif haklarฤฑ konusunda 1949 yฤฑlฤฑnฤฑ “รถlรผm yฤฑlฤฑ” olarak kabul etmek istemediฤini aktardฤฑ.
‘AฤฐLENฤฐN TALEBฤฐ HAKLI’
Avcฤฑ, 1949 yฤฑlฤฑ baz alฤฑndฤฑฤฤฑnda Sabahattin Ali’nin eserleri iรงin sรผrenin 2019’da biteceฤini bildirerek, bunun yanฤฑnda 1944 ve 1948’te alฤฑnmฤฑล iki Bakanlar Kurulu kararฤฑyla Ali’nin iki eserinin 1965 yฤฑlฤฑna kadar yasaklandฤฑฤฤฑnฤฑ ve iki kitap iรงin yasaklamanฤฑn diฤer eserlerin basฤฑmฤฑnฤฑ da etkilediฤini hatฤฑrlattฤฑ.
Ailenin, eserlerin bu sรผre iรงerisinde de piyasada olmamasฤฑ sebebiyle sรถz konusu telif haklarฤฑnฤฑn 1965’ten itibaren uygulanmasฤฑnฤฑ istediฤini belirten Avcฤฑ, bu sรผrenin makul olduฤunu ifade etti. Avcฤฑ, “Bence ailenin bu konudaki talebi haklฤฑ. Bizim tartฤฑลmaya aรงtฤฑฤฤฑmฤฑz telif haklarฤฑ kanununda inลallah bununla ilgili bir dรผzenleme bulunursa bence iyi olur. Bakanlฤฑk olarak bizim bu konuda kanaatimiz, en azฤฑndan iki Bakanlar Kurulu kararฤฑyla yasaklanmฤฑล olmaktan kaynaklฤฑ bu maฤduriyetin giderilmesi iรงin istisnai bir hรผkรผm geliลtirilebilir mi diye รงalฤฑลฤฑyoruz.” diye konuลtu.
Bunun genel bir dรผzenleme olduฤunu vurgulayan Avcฤฑ, yazarฤฑn รถlรผmรผyle ilgili bir netlik yoksa veya yasaklanmalardan kaynaklanan bir gecikme olmasฤฑ durumundaki maฤduriyetlerin giderilmesine iliลkin bir dรผzenleme dรผลรผnรผldรผฤรผnรผ dile getirdi. Bu sรผreรงte yargฤฑnฤฑn, Ali’nin eserlerinin telif hakkฤฑ sรผresinin 2019’da dolmasฤฑna yรถnelik karar da verebileceฤini aktaran Avcฤฑ, “Bence burada Tรผrk yayฤฑncฤฑlarฤฑ รถrnek davranฤฑล sergilemeli ve hukuken, yasal olarak bรถyle bir hak olsa bile bu 21 yฤฑl boyunca, yasaklฤฑ olduฤu sรผre boyunca en azฤฑndan Sabahattin Ali’nin kitaplarฤฑna kamu malฤฑ muamelesi yapmamayฤฑ yayฤฑncฤฑ birlikleri ve yayฤฑncฤฑlar ortak bir tavฤฑr olarak benimsemeli. Bence รงok yakฤฑลฤฑr ve Sabahattin Ali’nin hatฤฑrasฤฑna da denk dรผลen bir uygulama olur.” ลeklinde konuลtu.
‘SAVCILIK HIZLICA MรDAHALE EDECEK’
Bakan Avcฤฑ, sanatรงฤฑlarฤฑn eserlerine internette รงok rahat ulaลฤฑlabilinmesine yรถnelik nasฤฑl bir yenilik getirileceฤi sorusuna karลฤฑlฤฑk da bugรผnรผn teknolojik imkanlarฤฑyla kimin yasal kimin yasal olmayan hangi esere ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ tespit edebildiklerini anlattฤฑ. Avcฤฑ, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“(Eserlerim internet รผzerinden korsan paylaลฤฑma aรงฤฑlฤฑyor) bilgisi ulaลtฤฑฤฤฑ anda biz bunu takibat altฤฑna alฤฑyoruz. Nasฤฑl alฤฑyoruz? Bir merkez kuruyoruz, yasa taslaฤฤฑmฤฑzda bu var, Dijital Hak ฤฐhlalleriyle Mรผcadele Merkezi. Yani sanatรงฤฑlarฤฑn dijital ortamlardaki haklarฤฑnฤฑ korumak รผzere bir merkez kuruyoruz ve bu merkezin baลฤฑnda bir savcฤฑ olacak. Mรผnhasฤฑran bu konularla ilgili savcฤฑlฤฑk hemen hฤฑzlฤฑca mรผdahale edebilecek.”
Bakan Avcฤฑ, gรผnlรผk ihtiyaรงlara hemen cevap verebilecek konularฤฑ gรถzeterek bazฤฑ noktalarฤฑ yรถnetmeliฤe bฤฑraktฤฑklarฤฑnฤฑ, teknolojik geliลmeler ve gรผncel durum dikkate alฤฑnarak yรถnetmelik deฤiลikliklerinin daha kolay gerรงekleลtirebileceฤini kaydetti.
