ฤฐranโฤฑn fรผze saldฤฑrฤฑlarฤฑ sonrasฤฑ Birleลik Arap Emirlikleri‘nin (BAE) yฤฑllardฤฑr sรผregelen gayrimenkul patlamasฤฑ, tarihin en ciddi sฤฑnavlarฤฑndan biriyle karลฤฑ karลฤฑya. Bรถlgedeki istikrarฤฑn zedelenmesiyle birlikte, yabancฤฑ sermayeye baฤฤฑmlฤฑ olan Dubai ve Abu Dabi’deki dev inลaat projelerinin geleceฤi tartฤฑลฤฑlฤฑyor.
ฤฐran tarafฤฑndan fฤฑrlatฤฑlan fรผzelerin BAE’deki havalimanlarฤฑnฤฑ, limanlarฤฑ ve yerleลim alanlarฤฑnฤฑ hedef almasฤฑ, bรถlgenin “gรผvenli liman” itibarฤฑnฤฑ zedeledi. Konut piyasasฤฑnda “aลฤฑrฤฑ ฤฑsฤฑnma” endiลelerinin dile getirildiฤi bir dรถnemde gerรงekleลen bu saldฤฑrฤฑlar, daha รถnce projelerini saatler iรงinde tรผketen gayrimenkul geliลtiricilerini deฤiลen bir talep dengesiyle karลฤฑ karลฤฑya bฤฑraktฤฑ.
Betterhomes verilerine gรถre, 2025 yฤฑlฤฑnda Dubaiโdeki iลlemlerin %65โini henรผz inลaatฤฑ tamamlanmamฤฑล (off-plan) satฤฑลlar oluลturdu. Bu veriler, piyasanฤฑn bรผyรผk รถlรงรผde gelecekte tamamlanacak konutlara dayandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterirken; azalan yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ iลtahฤฑnฤฑn bu projeler iรงin belirleyici bir risk faktรถrรผ haline geldiฤi vurgulanฤฑyor.
Dubai sarsฤฑldฤฑ, emlak devlerinin hisselerinde sert dรผลรผล
Saldฤฑrฤฑlarฤฑn ardฤฑndan รงarลamba gรผnรผ Dubai ve Abu Dabi borsalarฤฑndaki gayrimenkul ลirketlerinin hisseleri sert dรผลtรผ. Abu Dabi’nin en bรผyรผk halka aรงฤฑk geliลtiricisi Aldar Properties ve Burj Khalifa’nฤฑn mimarฤฑ Emaar Properties %5 deฤer kaybetti. Sektรถr iรงin hayati รถnem taลฤฑyan tahvil piyasalarฤฑnda da spread farklarฤฑnฤฑn aรงฤฑlmasฤฑyla yeni borรงlanma kanallarฤฑ fiilen kapandฤฑ.
Dar Global CEO’su Ziad El Chaar, bรถlgenin temellerinin gรผรงlรผ olduฤunu belirterek, “Bu bรถlgede olaylarฤฑn hฤฑzlฤฑ baลlayฤฑp hฤฑzlฤฑ bittiฤini biliyoruz, her ลey yolunda ve projelerimiz duraksamadฤฑ” aรงฤฑklamasฤฑnda bulunsa da bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ aynฤฑ iyimserliฤi paylaลmฤฑyor. Reuters’a konuลan kฤฑdemli bir yatฤฑrฤฑm bankacฤฑsฤฑ, BAE iรงin planlanan bir sermaye artฤฑrฤฑmฤฑ giriลimini bu hafta rafa kaldฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ ifade ederek, “Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar ลu aลamada bรถlgeyi gรผvenli gรถrmรผyor; risk primi รงok yรผkseldi” dedi.
Pandemi sonrasฤฑ gelen hฤฑzlฤฑ yรผkseliลin sonu mu?
Dubai ve Abu Dabi, pandemi sonrasฤฑ uygulanan vergisiz rejim, esnek vize ลartlarฤฑ ve ekonomik reformlar sayesinde kรผresel servetin merkezi haline gelmiลti. Ukrayna savaลฤฑndan kaรงan Ruslarฤฑn, milyarderlerin ve serbest fonlarฤฑn (hedge funds) akฤฑnฤฑyla BAE nรผfusu 2025 itibarฤฑyla 11 milyonu aลtฤฑ.
Fitch verilerine gรถre, Dubaiโdeki gayrimenkul fiyatlarฤฑ 2022 ile 2025โin ilk รงeyreฤi arasฤฑnda %60 oranฤฑnda artฤฑล gรถsterdi. Ancak bu hฤฑzlฤฑ yรผkseliล, beraberinde arz fazlasฤฑ riskini de getirdi. JPMorgan geรงen hafta yayฤฑnladฤฑฤฤฑ raporda, Dubai’nin demografik bรผyรผmesinin 2028’e kadar teslim edilmesi beklenen 300 bin ila 400 bin yeni konut รผnitesini absorbe etmesinin zor olduฤunu belirtti.
Yabancฤฑ talebi piyasanฤฑn geleceฤini belirleyecek
Abu Dhabi Commercial Bank ekonomistleri, รงatฤฑลma sonrasฤฑ dรถnemde yabancฤฑlarฤฑn mรผlk satฤฑn alma isteฤinin kritik รถnemde olduฤunu vurguluyor. Yerleลik olmayan alฤฑcฤฑlarฤฑn piyasanฤฑn ana sรผtunu olduฤunu hatฤฑrlatan uzmanlar, arz dalgasฤฑnฤฑn bu yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren hฤฑzlanacaฤฤฑna dikkat รงekiyor.
Neovision Wealth Management CEO’su Ryan Lemand, gayrimenkul yatฤฑrฤฑmฤฑnฤฑn istikrar ve gรถrรผnรผrlรผk gerektirdiฤini belirterek, “Jeopolitik belirsizliฤin uzamasฤฑ, yatฤฑrฤฑmcฤฑ gรผvenini doฤrudan zayฤฑflatacaktฤฑr” deฤerlendirmesinde bulundu.
