ฤฐล Bankasฤฑ Genel Mรผdรผrรผ Hakan Aran, Bloomberg HT yayฤฑnฤฑnda makro ekonomi ve bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผne iliลkin deฤerlendirmelerde bulundu. Aran, kurdaki yรผkseliลin ihracatรงฤฑyฤฑ desteklediฤine, ithalatฤฑ pahalฤฑlaลtฤฑrdฤฑฤฤฑ iรงin de yurt iรงindeki รผretimi teลvik ettiฤine iลaret etti. Aran, “Yรผksek kurun bu kapsamda bilinรงli bir tercih olduฤunu dรผลรผnรผyorum. Kur dรผลsรผn istenmiyor. O nedenle kur artฤฑลฤฑnฤฑn, enflasyon etkisini hariรง tutuyorum tabii, รผretimi teลvik etmek iรงin kullanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sanฤฑyorum.” ifadelerini kullandฤฑ.
Aran’ฤฑn รถzel rรถportajฤฑnda รถne รงฤฑkan aรงฤฑklamalarฤฑ ลunlar:
Tรผm merkez bankalarฤฑnฤฑn nasฤฑl bir baskฤฑ altฤฑnda olduฤunu biliyoruz. Tรผm merkez bankalarฤฑnda olduฤu gibi bizde de bir baskฤฑ oluลtu. Sektรถrรผn normal ลartlarda Kasฤฑm-Aralฤฑk ayฤฑnda beklediฤi indirimi, baskฤฑyฤฑ savabilmek iรงin TCMB’nin รถnden yapabileceฤini dรผลรผnmรผลtรผm.
TCMB Kasฤฑm ayฤฑnda yapacaฤฤฑ indirimi รถne รงekmiล gibi gรถrรผnรผyor. Ama piyasalar aรงฤฑsฤฑndan bir risk aldฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum. Aralฤฑk’ta bir 100 baz puan daha indirim รถngรถrรผyorum.
“Konjonktรผr bize ileride faiz indirim imkanฤฑ saฤlamayabilirdi”
Sanayicinin belirsizliฤinin para politikasฤฑ aracฤฑlฤฑฤฤฑyla giderilmesi pek kolay deฤil. O yรผzden belirsizliฤin 6-8 ay devam edeceฤi, zor bir dรถnemden geรงtiฤimizi dรผลรผnรผyorum.
Piyasa da รถngรถrรผlebilirliฤi istiyor. Hepimiz aynฤฑ gemideyiz. TCMB’nin kararฤฑyla ilgili herkes eleลtiri hakkฤฑnฤฑ saklฤฑ tutmakla birlikte ben bunun rasyonalize edilebileceฤini dรผลรผnรผyorum.
Doฤrusu yanlฤฑลฤฑna denk gelebilir. รรผnkรผ konjonktรผr bize ileride faiz indirim imkanฤฑ saฤlamayabilirdi.
TCMB’nin faiz indirimi mevduat faizlerinde hemen etkisini gรถsterdi. Bunun ticari kredilere yansฤฑmasฤฑ hemen gerรงekleลir. Bunun bireysel kredilere yansฤฑmasฤฑ geรง olacaktฤฑr. Bunun nedeni de makroihtiyati รถnlemlerle orada maliyetlerin artmasฤฑdฤฑr. Bu zaten istenen bir ลeydir.
รngรถrรผlebilirlikle birleลmeden faiz tek baลฤฑna etkili bir unsur deฤildir. Krediyi alacak kiลilerin ikna olmasฤฑ gerekir. Bu da 2-3 ay sรผrebilir.
Rakamlara bakฤฑldฤฑฤฤฑnda yatฤฑrฤฑmฤฑn katkฤฑsฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. ลu an stoklarฤฑn eridiฤi ve รผretimin arttฤฑฤฤฑ bir dรถnemden geรงiyoruz.
“Yรผksek kurun bilinรงli bir tercih olduฤunu dรผลรผnรผyorum”
Kurdaki yรผkseliลin iki ลekilde รผretimi destekleyen yanฤฑ var. ฤฐhracat yapanlar kur arttฤฑฤฤฑnda ihracatlarฤฑnฤฑ artฤฑrฤฑyor. รretim yapanlar ise ithalat pahalฤฑlaลtฤฑฤฤฑ iรงin, iรงeride onun ikamesini yapabilir miyim diye dรผลรผnรผyor.
Yรผksek kurun bu kapsamda bilinรงli bir tercih olduฤunu dรผลรผnรผyorum. Kur dรผลsรผn istenmiyor. O nedenle kur artฤฑลฤฑnฤฑn, enflasyon etkisini hariรง tutuyorum tabii, รผretimi teลvik etmek iรงin kullanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sanฤฑyorum.
Enflasyonla mรผcadeleyi sฤฑkฤฑ para politikasฤฑyla yapma konusunda baลarฤฑlฤฑ olamฤฑyoruz. Arz fazlasฤฑyla enflasyonun tek hanelere dรผลmesi olasฤฑ.
Bankalar Birliฤi’nde Hazine Bakanฤฑmฤฑzla yaptฤฑฤฤฑmฤฑz toplantฤฑda รผretimi ve ihracatฤฑ fonlama konusundaki beklentilerini dile getirmiลti.
“Bireysel kredilerde yรผzde 20 daralma bekliyorum”
Bireysel kredilerde vade sฤฑnฤฑrlamasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan 50 bin sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn isabetli olduฤunu gรถrรผyorum. Bu tutarda yรผzde 45’lik bir seviyeye karลฤฑlฤฑk geliyor. Bireysel krediler tarafฤฑnda yรผzde 20’lik daralma olabileceฤini dรผลรผnรผyorum. Yerinde bir karar bu. 50 bin liraya kadar olan bรถlรผm geรงim sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑyla borรง รงevirme ile ilgiliyken, รผzerindeki bรถlรผm lรผks tรผketimle ilgili.
Enflasyonu indirmeden kredi maliyeti dรผลmez. Kredi maliyetlerini daha da dรผลรผrmek istiyorsak enflasyonu da indirmemiz lazฤฑm.
“Bankacฤฑlฤฑk dฤฑลฤฑna รงฤฑkan Dรถviz kaynaฤฤฑ sisteme geri dรถnรผyor”
Dolarizasyon konusunda รงok uรง bir noktadayฤฑz. Dolarize olmuล durumdayฤฑz. Mรผลteri davranฤฑลฤฑ olarak bu yฤฑl her kur arttฤฑฤฤฑnda tasarruf sahibinin TL’ye geรงtiฤini gรถrรผyoruz. Buna karลฤฑn yabancฤฑ para mevduat azalmฤฑyor, รงรผnkรผ ciddi bir efektif giriลi gรถrรผyoruz.
ฤฐล Bankasฤฑ’nda 4 milyar dolarlฤฑk dรถviz mevduatฤฑ รงฤฑkฤฑลฤฑ vardฤฑ ama 5 milyar dolarlฤฑk efektif giriลi yaลandฤฑ. Bankacฤฑlฤฑk dฤฑลฤฑna รงฤฑkan kaynaฤฤฑn sisteme giriyor olmasฤฑ รงok รถnemli.
Kurda bu seviyeler vatandaลฤฑn dolarize olduฤu deฤil, bozduฤu seviyeler. Bu durum sermaye piyasalarฤฑna daha olumlu katkฤฑ sunacaktฤฑr.
TL mevduattaki bรผyรผme รถnรผmรผzdeki dรถnem artacaktฤฑr. Bรผyรผk oranda bu bรผyรผme dolardan รงรถzรผlme, kredi bรผyรผmesi ve yรผksek enflasyondan olacaktฤฑr.
รnรผmรผzdeki sene seรงim ekonomisi olacaฤฤฑ iรงin kredi bรผyรผmesi kaรงฤฑnฤฑlmaz olacaktฤฑr. Bankalarฤฑn sermayesi yeterli, bรผyรผmeyi finanse edebileceฤini dรผลรผnรผyorum.
“Yabancฤฑ giriลinin tekrar baลlayabileceฤini dรผลรผnรผyorum”
TL varlฤฑklarฤฑn ciddi bir iskonto gรถrdรผฤรผnรผ dรผลรผnรผyorum. Ucuz kalan varlฤฑklarฤฑn ciddi bir kรขr fฤฑrsatฤฑ barฤฑndฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ da dรผลรผnรผyorum. Yรผksek kur ve bu fiyatlar yabancฤฑlar iรงin fฤฑrsat yaratacaktฤฑr. Yabancฤฑ giriลinin de tekrar baลlayabileceฤini dรผลรผnรผyorum. Dolayฤฑsฤฑyla bu iskontonun mutlaka dรผzeltmesi yapฤฑlacaktฤฑr.
BDDK’nฤฑn 30 Eylรผl’de takipteki alacaklar aรงฤฑsฤฑndan daha รถnce belirlenen dรผzenlemeleri sonlandฤฑrmasฤฑyla bilanรงolara 22-24 milyar TL yรผk gelecektir. Yรผzde 3,6 civarฤฑnda olan takipteki alacak rasyosunda ise 55 baz puanlฤฑk artฤฑล bekliyorum. Bu da ilave sermaye ihtiyacฤฑ aรงฤฑsฤฑndan belirleyici olacaktฤฑr. Bankacฤฑlฤฑkta sermaye artฤฑลฤฑ sรถz konusu olabilir. Sermaye desteฤi olursa รงok daha rahat olur. Sermaye benzeri kredi ihraรงlarฤฑ artacaktฤฑr. CDS ve faiz oranlarฤฑ buna imkan vermezse sermaye yeterlilik oranlarฤฑ aลaฤฤฑ รงekilerek bu bรผyรผmeyi saฤlayabiliriz. Tier 1 benzeri ihraรงlar sektรถrรผ rahatlatacaktฤฑr.
400’รผn รผzerindeki CDS seviyesiyle mรผmkรผn deฤil tabii bu. 350’lerin altฤฑ bunun iรงin uygun olacaktฤฑr. Uluslararasฤฑ konjonktรผrde maliyetlerde yรผzde 7-8 bandฤฑ da sรถz konusu olursa bunu her banka dรผลรผnecektir.
“Enflasyon yรผzde 15-17 bandฤฑnda olur”
Yรผzde 5’lik bรผyรผme beklentisinden yola รงฤฑkarsak enflasyon yรผzde 15-17 bandฤฑnda olur. Enflasyonun รผzerine รงฤฑkacak bir kredi bรผyรผmesi de beklemem.
Normal ลartlarda enflasyon beklentimiz tek hanelere inmesi yรถnรผndeydi. Enflasyon inmediฤi iรงin รถzkaynak karlฤฑlฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ artฤฑrmak durumundayฤฑz. Bankalarฤฑn da yapฤฑsal reformlara ihtiyacฤฑ var. รzellikle giderler tarafฤฑnda. Enflasyona yakฤฑn bir รถzkaynak karlฤฑlฤฑฤฤฑ baลarฤฑ olur.
Gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑndaki bozulma tรผm planlarฤฑ alt รผst edebilir. ฤฐhtiyacฤฑ gidermeden ihtiyaรง kredilerini kฤฑsฤฑtlayacak รถnlemlerin olumsuz etkileri olabileceฤini dรผลรผnรผyorum.
Yรผzde 3,5’lik bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ ekonomiyi desteklemek iรงin alan sunuyor.
“Kripto varlฤฑk alanฤฑ dรผzenlenmeli”
Birรงok kiลi kolay yoldan zengin olmak iรงin bilmeden kripto varlฤฑklara girdi. Bu tehlikeli bir ลey. Kฤฑt kaynaklarฤฑn da yanlฤฑล yola gitmesine neden olabilir. Oynaklฤฑฤฤฑ yรผksek yerlere yatฤฑrฤฑm yapmanฤฑn sonuรงlarฤฑ olur. Bunun dรผzenlenmesi gerekiyor.
Merkez bankalarฤฑnฤฑn baลlattฤฑฤฤฑ dijital para deneylerini รงok yerinde buluyorum. Her ลeyin dijitalleลtiฤi bir yerde paranฤฑn dijitalleลmesi de รถnemli.
“Tarฤฑm kredilerinde รงiftรงiyi deฤil verimliliฤi fonluyoruz”
Tarฤฑm kredilerinde farklฤฑ bir yaklaลฤฑmฤฑmฤฑz var. Tarฤฑmda รงiftรงiyi doฤrudan kredilendirmek yerine, tarฤฑmda verimliliฤi artฤฑran dรถnรผลรผmรผ kredilendirmeyi tercih ediyoruz.
