ฤฐล Bankasฤฑ Genel Mรผdรผrรผ Adnan Bali, Can Dรผndar’a verildiฤi iddia edilen kredi ile ilgili iddialara yanฤฑt verdi: Bankamฤฑzda faizsiz bir kredi, birine kฤฑyak anlamฤฑna gelebilecek bir kredi yoktur. Can Dรผndar’a da yoktur, baลkasฤฑna da yoktur…
ฤฐล Bankasฤฑ Genel Mรผdรผrรผ Adnan Bali, bu yฤฑl 9’uncusu gerรงekleลtirilen Karneni Gรถster Kitabฤฑnฤฑ Al kampanyasฤฑ kapsamฤฑnda ฤฐล Kuleler’de dรผzenlenen toplantฤฑnฤฑn ardฤฑndan gazetecilerin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtladฤฑ.
Bรผtรผn bankalarฤฑn hizmette bรผyรผk bir rekabet iรงine girdiฤini dile getiren Bali, ลรถyle konuลtu:
“Fakat bu sรผre iรงerisinde bu rekabetin sonucu olarak ve aynฤฑ zamanda da alฤฑnan bazฤฑ tedbirler, bunlarฤฑn yerel olanlarฤฑ var, Basel dahil olmak รผzere yurt dฤฑลฤฑndan uluslararasฤฑ bankacฤฑlฤฑk pratiฤi anlamฤฑnda alฤฑnan tedbirler var. Bunlar temel olarak bakฤฑldฤฑฤฤฑnda bankacฤฑlฤฑk sisteminin รถzellikle sermaye yeterliliฤini bir miktar dรผลรผrdรผ. Ama bu dรผลรผล saฤlฤฑksฤฑz bir dรผลรผล deฤildi. รrneฤin takipteki kredilerde รงok รถzel bir probleme dรผลรผlmemesine karลฤฑn normal iลimizi yapmak nedeniyle kredi vererek bu noktaya geldik. Ama tabi bu รผlkenin daha รงok ihtiyacฤฑ var. Bรผyรผmesi lazฤฑm. Yรผzde 20’ye yakฤฑn genรง iลsizlikten bahsettim. Bu รผlke bรผyรผmek zorundadฤฑr ki istihdam yaratabilsin. Onun iรงin de bankacฤฑlฤฑk sisteminin tabi ki รงalฤฑลmasฤฑ lazฤฑm.
Bugรผn bankacฤฑlฤฑฤฤฑn รถzkaynak karlฤฑlฤฑฤฤฑ mevduat faizinin altฤฑndadฤฑr. Bankalarฤฑn sermayedarlarฤฑ, ‘biz sermayedar olmaktan vazgeรงtik, sizin bankanฤฑzda mevduat mรผลterisi olalฤฑm” deseler 2-3 puan daha fazla getiri elde edebilecekler. Ve ne kar daฤฤฑtฤฑmฤฑ, ne de baลka kฤฑsฤฑtlara da tabi olmayacaklar. ลimdi sermayedar bรถyle bir durumda olduฤu zaman taahhรผdรผnรผ korumaya devam eder mi? Veya hangi saikle devam etsin? ฤฐลtiyakฤฑnฤฑ nasฤฑl koruyacaฤฤฑz onun? Bunu bankalarฤฑn deฤerlenmesinden borsada da gรถrรผyoruz karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ. รyle olunca bankacฤฑlฤฑk bu defa peki kendi iรงinden bรผyรผyerek acaba รถzkaynaklarฤฑnฤฑ beslemek suretiyle faaliyetini devam ettirebilir mi, yeni iล kapasiteleri oluลturabilir mi diye baktฤฑฤฤฑnฤฑzda, yรผzde 3,5 ve altฤฑna inmiล bir net faiz marjฤฑyla, bankacฤฑlฤฑk sistemi verdiฤi ilave kredilerle yeni iล yapma kapasitesi yaratamฤฑyor. Bu bankacฤฑlฤฑk sisteminin matematiฤinin รงalฤฑลmฤฑyor olmasฤฑ demek. Bu, banka gibi bir sektรถrรผn ne kadar kar ettiฤi etmediฤi, kar edip etmemesi gerektiฤi, รงok veya az kar ettiฤi tartฤฑลmasฤฑ deฤil. Bankacฤฑlฤฑk sisteminin aracฤฑlฤฑk fonksiyonunu gรถrรผp gรถremeyeceฤinin tartฤฑลmasฤฑ.”
Sektรถrรผn bilanรงo bรผyรผtmesi ve kredi artฤฑลฤฑ konusunda ileride yer olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑn sorulmasฤฑ รผzerine Bali, “รzellikle 2001 krizinden sonra finansal sektรถrdeki รงok yoฤun reformlarฤฑn katkฤฑsฤฑyla, aลaฤฤฑ yukarฤฑ global kriz sฤฑrasฤฑnda da รผlkenin saฤlam durmasฤฑnda son derece fonksiyonel olan bankacฤฑlฤฑk sistemi, ondan sonraki dรถnemde de hฤฑzlฤฑ bรผyรผmeye geรงiลi beraber saฤlamฤฑลtฤฑ.” cevabฤฑnฤฑ verdi.
‘Sรผrekli bir kฤฑsฤฑtฤฑ yรถnetmeye รงalฤฑลฤฑyoruz’
Bali, 2010 yฤฑlฤฑnda yรผzde 5,8 ila 6 civarฤฑnda bir net faiz marjฤฑ olduฤunu hatฤฑrlatarak, bugรผn bunun yรผzde 3,5’in altฤฑnda olduฤunu ve รถzkaynak karlฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑn yรผzde 18-19’lardan bugรผn yรผzde 10-11 bandฤฑna gerilediฤini bildirdi.
“ฤฐลte bugรผn mevduat faizi bunun รผzerindedir” diyen Bali, ลรถyle devam etti:
“Rantiyer olmayฤฑ seรงsek, bin 370’in รผzerinde ลubesi var ฤฐล Bankasฤฑ’nฤฑn. Bunun 4 katฤฑ kadar falan iลlem geรงiren ลube dฤฑลฤฑ kanallarฤฑndan da iล hacmi var. Biz bรผtรผn bu teknik altyapฤฑyฤฑ kaldฤฑrsak, bu kadar istihdamฤฑ saฤlamฤฑyor olsak, bunun sonucunda elde edeceฤimiz รถrneฤin rantiyer geliri bundan daha yรผksek olacaksa bu iล iรงin hangi saikle yapฤฑlacaฤฤฑ tartฤฑลmalฤฑdฤฑr. Onun iรงin bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ stratejik bir sektรถrdรผr. Savunma kadar, haberleลme kadar, enerji kadar stratejiktir. O yรถnรผyle de bankacฤฑlฤฑฤฤฑn kendi fonksiyonunu saฤlฤฑklฤฑ bir ลekilde gรถrmeye devam etmesi iรงin tedbirler almalฤฑyฤฑz. Bu, bankacฤฑlฤฑฤฤฑn karlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑndan geรงer, azaltฤฑlmasฤฑndan deฤil.
‘Tรผrkiye ekonomisi eski hฤฑzฤฑnda bรผyรผmรผyor’
“Dรผลen kredilere paralel Takipteki Kredi Oranฤฑ (NPL) rasyolarฤฑnda bir artฤฑล var. Bunu bir risk unsuru olarak gรถrรผyor musunuz? Sektรถr iรงin hangi seviyeler sรผrdรผrรผlebilir olmaktan รงฤฑkacaktฤฑr?” sorusuna karลฤฑlฤฑk Bali, “Bisiklet sรผrmede esas yavaลladฤฑฤฤฑnฤฑz zaman maharetiniz anlaลฤฑlฤฑr” ifadesini kullandฤฑ.
Bali, Tรผrkiye ekonomisinin 2012’den bu yana eski hฤฑzฤฑnda bรผyรผmediฤini belirterek, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“Fizibiliteler deฤiลiyor. Daha รถnceki hฤฑzlฤฑ bรผyรผme dรถnemlerinde dรถnen bazฤฑ รงarklar ลimdi dรถnemeyebiliyor. Bunun karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ รถdemelerde, karลฤฑlฤฑksฤฑz senetlerde รงeklerde, protestolu senetlerde gรถrรผyoruz. Ama ben hala ekonominin iรงinden geรงtiฤi fazlar, yaลadฤฑฤฤฑmฤฑz รงok beklenmeyen deฤiลik iรง ve dฤฑล olaylarฤฑ dikkate aldฤฑฤฤฑmฤฑzda NPL rasyolarฤฑnฤฑn iyi direndiฤini, iyi korunduฤu ve risk yรถnetimi anlamฤฑnda iyi yรถnetildiฤini dรผลรผnรผyorum.
Demek ki saฤlฤฑklฤฑ portfรถyler oluลturarak, doฤru kredi teknikleriyle รงalฤฑลmalar yapmฤฑลฤฑz. Ama son dรถnemde รถnemli bir yรผkseliล trendine girdiฤimiz de ortada. Yรผzde 3’lerin รผzerine รงฤฑktฤฑ rasyo. Burada bunun oransal olduฤunu dikkate alฤฑnฤฑz. Kredi tabanฤฑ hฤฑzlฤฑ bรผyรผmediฤi iรงin bu defa aynฤฑ miktardaki sorunlar bile gรถrece daha yรผksek gรถrรผnรผyor olabilir. Matrahฤฑn bรผyรผmesi, iล yapma kapasitemizin bรผyรผmesi, geniลlemesi lazฤฑm.”
Tรผrkiye Bankalar Birliฤi (TBB) Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Hรผseyin Aydฤฑn’ฤฑn “Yรผzde 15 kredi sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn devam edip etmediฤini bilmiyoruz” ifadesinin hatฤฑrlatฤฑlmasฤฑ รผzerine Bali, “Yรผzde 15 kredi sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn olup olmamasฤฑndan ziyade bizim zaten kendi sฤฑnฤฑrlarฤฑmฤฑz olduฤunu dรผลรผnรผyorum. Yani birisi bize bu yฤฑl yรผzde 40 bรผyรผtรผn kredi portfรถylerini dese bunu yapacak bir imkan yok.” aรงฤฑklamasฤฑnda bulundu.
‘Bankamฤฑzda birine kฤฑyak anlamฤฑna gelebilecek bir kredi yoktur’
Bali, Cumhuriyet Gazetesi Genel Yayฤฑn Yรถnetmeni Can Dรผndar’a kredi verilmesine ve Petrol Ofisi hisselerinin bir kฤฑsmฤฑnฤฑn Doฤan Grubuna satฤฑldฤฑฤฤฑ iddiasฤฑna yรถnelik basฤฑnda yer alan haberlerin hatฤฑrlatฤฑlmasฤฑ รผzerine, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Bankacฤฑlฤฑkta mรผลteri sฤฑrrฤฑ diye bir ลey var. Biz รงฤฑkฤฑp Can Dรผndar deฤil kim olursa olsun bir firma ya da gerรงek ลahsฤฑn kredisine, mevduatฤฑna, ลahsi varlฤฑklarฤฑna iliลkin aรงฤฑklamalar yapamayฤฑz hiรง kimseye. Suรงtur bu. Bu bizim bu konularda cevabฤฑmฤฑzฤฑn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถstermiyor. Bizden bu yรถnde yasal mercilerin bilgi talepleri var, sonuna kadar da verilmiลtir. Ama basฤฑnda bu kadar yer aldฤฑktan, isimleriyle ve diฤer ลeyleriyle belirtildikten sonra ลu kadarฤฑnฤฑ sรถyleyebilirim; bizim bankamฤฑzda faizsiz bir kredi, birine kฤฑyak anlamฤฑna gelebilecek bir kredi yoktur. Can Dรผndar’a da yoktur, baลkasฤฑna da yoktur, olmasฤฑ da mรผmkรผn deฤildir.
Bu mรผessesenin kendine gรถre bir ahlakฤฑ var. Bunlar bizim emeklerimizin istismar edilmesi. Hak yemektir bu. 25 bin kiลi รงalฤฑลฤฑyor bu bankada ve bu insanlar bir samimiyetle iล yapฤฑyorlar. Ben her kredinin tek tek hepsinden haberdar deฤilim. Bu yayฤฑnฤฑn รงฤฑktฤฑฤฤฑ gรผn okur okumaz yalandฤฑr bu dedim. Bรถyle birลey olamaz zaten dedim. รรผnkรผ bu mรผessesenin nasฤฑl รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ bildiฤim iรงin bรถyle diyebiliyorum. Ama siz kendi dรผnyanฤฑzdaki kurgularla ‘yok efendim Gezi olaylarฤฑndan รถnce verilmiล, sonra verilmiล, onda kullanฤฑlmฤฑล, bunda ลey yapฤฑlmฤฑล, yok efendim kredi ne zaman istersen รถde’. Evet. Borรงlu cari hesap ลeklinde kullandฤฑrฤฑlmฤฑลtฤฑr.”
