Merkez Bankasฤฑโnฤฑn dรผnkรผ faiz artฤฑrฤฑmฤฑna raฤmen, dรถviz kurlarฤฑndaki yukarฤฑ yรถnlรผ hareket devam ediyor. Dรผn ilk kez iล dรผnyasฤฑ รงevrelerinden de kurdaki rekor seviyelere iliลkin art arda aรงฤฑklamalar yapฤฑlฤฑrken bugรผn ise Tรผrkiye iล dรผnyasฤฑnฤฑn en bรผyรผk sivil toplum kuruluลu olan TรSฤฐADโdan hรผkรผmete yรถnelik รถnemli mesajlar geldi.
TรSฤฐADโฤฑn ฤฐstanbulโda dรผzenlenen Yรผksek ฤฐstiลare Konseyi toplantฤฑsฤฑnda konuลan TรSฤฐAD Baลkanฤฑ Erol Bilecik, Tรผrkiyeโdeki tasarruf oranlarฤฑnฤฑn iรง talebe dayalฤฑ yรผksek bรผyรผmeyi finanse etmekte yetersiz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, โDฤฑล borca bu nedenle baฤฤฑmlฤฑyฤฑz. Dฤฑล borรง, kamu ya da รถzel sektรถr ayฤฑrt etmeden hepimiz iรงin bir kur riski yaratฤฑyor. รlkemizin dรถviz ihtiyacฤฑnฤฑn bir ลekilde, tercihen uzun vadeli doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarla, bunlarฤฑn yetmediฤi durumda kฤฑsa vadeli, daha likit araรงlarla karลฤฑlanmasฤฑ gerekiyor” dedi.
TรSฤฐAD: Reformlarฤฑ artฤฑk ertelemeyin
Tรผrkiye’nin bugรผnkรผ duruma gelmesinin sebebinin hรผkรผmetin gerekli reformlarฤฑ sรผrekli ertelemesi olduฤunu vurgulayan Bilecik, โรรถzรผmรผ ertelenen sorunlar, gelecekte daha bรผyรผk sorunlar olarak karลฤฑmฤฑza รงฤฑkar. Artฤฑk iรงinde bulunduฤumuz gerรงeฤi kabul etmemiz ve bu gerรงeฤe uygun politikalar รผretmemiz gerekiyorโ diye konuลtu. รngรถrรผlebilir politikalara dayanmayan gรผnรผbirlik tedbir ve paketlerin bir รผlkenin ekonomisini “sorgulanฤฑr” hale getirdiฤine iลaret eden Bilecik, โKurda gรถrdรผฤรผmรผz hฤฑzlฤฑ yรผkseliล, Tรผrkiye ekonomisi iรงin bu sorgulamanฤฑn baลladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Bir an รถnce ekonomimize duyulan gรผveni yeniden tesis etmemiz gerekiyor. Aksi takdirde ekonomimiz sert bir dรผzeltme ile karลฤฑ karลฤฑya kalacaktฤฑr” ลeklinde konuลtu.
TรSฤฐAD Yรผksek ฤฐstiลare Konseyi (YฤฐK) Baลkanฤฑ Tuncay รzilhan da toplantฤฑda yaptฤฑฤฤฑ konuลmada, Merkez Bankasฤฑ tarafฤฑndan dรผn yapฤฑlan mรผdahalenin herkesi rahatlattฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ ve “Tercihimiz bu tรผr mรผdahalelerin zamanฤฑnda ve gerekli รถlรงekte yapฤฑlmasฤฑ, piyasalar aรงฤฑsฤฑndan Merkez Bankasฤฑ kredibilitesinin gรผรงlรผ olmasฤฑdฤฑr. ลimdi sฤฑra bu mรผdahalenin yapฤฑsal reformlar ve mali disiplin ile pekiลtirilmesindeโ dedi.
“Kredi temininde zorluklar baล gรถsterebilir”
ฤฐล dรผnyasฤฑnฤฑn pek รงok kesimi de TรSฤฐAD Baลkanฤฑ Bilecik gibi, kur fฤฑrtฤฑnasฤฑndan yeni bir reform paketi ile รงฤฑkฤฑlmasฤฑ gerektiฤi gรถrรผลรผnde. DW Tรผrkรงeโye konuลan ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ (ฤฐSO) Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Adnan Dalgakฤฑran, kur ve faizlerin bu seviyede gitmesi halinde yurtdฤฑลฤฑndan dรถviz kredisi temin etmekte zorluklar yaลanmaya baลlayabileceฤini sรถylรผyor.
ลirketlerin bir yandan maliyetler ve borรง yรผkรผnรผn arttฤฑฤฤฑnฤฑ, diฤer yandan iรง piyasada tรผketim iลtahฤฑnda gerileme yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren Dalgakฤฑran, โBundan sonra Merkez Bankasฤฑ ve ekonomi yรถnetiminin nasฤฑl adฤฑmlar atmasฤฑ gerektiฤi รงok aรงฤฑk. Aslฤฑnda herkes doฤru adฤฑmlarฤฑn ne olduฤunu gayet iyi biliyor. Bir an รถnce siyasette normalleลmenin saฤlanmasฤฑ ve ekonomideki kaygฤฑlarฤฑ giderecek reformlarฤฑn hayata geรงirilmesi gerekiyorโ diye konuลtu.
โรnรผmรผzdeki 3 yฤฑlฤฑ kaybedebilirizโ
DW Tรผrkรงeโye konuลan Genรง Yรถnetici ve ฤฐล Adamlarฤฑ Derneฤi (GYฤฐAD) Baลkanฤฑ Yiฤit Savcฤฑ da, 1994 ve 2001 krizlerinde Tรผrkiyeโnin hep รถnรผndeki 3 yฤฑlฤฑ kaybettiฤini hatฤฑrlatฤฑyor. Savcฤฑ ลรถyle konuลuyor: โBu kez de doฤru yรถnetilemeyen bir sรผrecin sonunda, รถnรผmรผzdeki รผรง yฤฑlฤฑ kaybetme tehlikesi yaลฤฑyoruz. Kur gibi sorunlar nedeniyle eฤitim, yazฤฑlฤฑm gibi alanlara eฤilemiyoruz. ลu anda genรงlerdeki iลsizlik oranฤฑ yรผzde 30โlarda. Ayrฤฑca kadฤฑnlarฤฑn ekonomiye katฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlayamฤฑyoruz. Bir an รถnce bu sorunlarฤฑn gรผndem olacaฤฤฑ bir sรผrece geรงmemiz gerekiyor.โ
Ancak, Merkez Bankasฤฑโnฤฑn faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑna devam etmesi ve ekonomideki yapฤฑsal reformlar konusunda adฤฑm atฤฑlmasฤฑ halinde bile, Tรผrkiye ekonomisine dรถnรผk kaygฤฑlarฤฑ gidermek mรผmkรผn olmayabilir.
DW Tรผrkรงe’ye konuลan Bilgi รniversitesi รฤretim Gรถrevlisi ekonomist Murat Saฤmanโa gรถre, Merkez Bankasฤฑ beklenilenden daha geรง bir faiz artฤฑลฤฑ yaptฤฑ. Piyasa beklentileri 350-400 baz puan seviyesindeyken, Merkez Bankasฤฑโnฤฑn 300 baz puanlฤฑk artฤฑลla yetindiฤine de dikkat รงeken Saฤman, โAyrฤฑca Merkez’in politika faizi 8 ama geรง likidite faizi 16,5 seviyesinde. Bu alanda bir sadeleลme beklentisi vardฤฑ, o beklenti de gerรงekleลmedi. ลu an iรงin atฤฑlan adฤฑmฤฑn gerรงekten iลe yaramasฤฑ iรงin 7 Haziranโda da bir miktar daha faiz artฤฑrฤฑmฤฑ ve en รถnemlisi sadeleลme adฤฑmlarฤฑnฤฑn atฤฑlmasฤฑ beklentisi hakimโ diyor.
โOHALโin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ, siyasetin normalleลmesi gerekโ
Tรผrkiyeโde ลirketlerin borรงluluk oranฤฑnฤฑn รงok yรผksek olduฤunu ve รถzellikle dรถviz borรงlarฤฑnฤฑn her geรงen gรผn daha da bรผyรผk tehlike yarattฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren Murat Saฤman, โEkonomide yaลanan bozulmanฤฑn durdurulmasฤฑ iรงin yalnฤฑzca finansal tedbirler yeterli olmayacaktฤฑr. รzellikle siyasetin normalleลmesi, OHALโin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ, yapฤฑsal reformlarฤฑn hayata geรงirilmesi ve kurumlarฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑn gรผรงlendirilmesi en รถncelikli meseleler olmalฤฑโ diye konuลuyor.
Dรผn gรผn iรงerisinde 4.90 seviyelerini aลan dolar kuru, Merkez Bankasฤฑโnฤฑn Geรง Likidite Penceresi (GLP) borรง verme faiz oranฤฑnฤฑ 300 baz puan artฤฑrarak yรผzde 13,5’ten yรผzde 16,5’e รงฤฑkarmasฤฑ sonrasฤฑnda 4.57 TLโye kadar gerilemiลti. Ancak bugรผn itibarฤฑyla Dolar yeniden 4.75, Euro ise 5.55 seviyelerinin รผstรผne รงฤฑktฤฑ.(Aram Ekin Duran – Deutsche Welle Tรผrkรงe)
