ฤฐskoรงya Bรถlgesel Hรผkรผmeti Baลbakanฤฑ Nicola Sturgeon, ฤฐskoรงya’nฤฑn baลkenti Edinburgh’ta dรผzenlediฤi basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda, ฤฐskoรงya’nฤฑn ฤฐngiltere‘den ayrฤฑlmasฤฑ durumunda olabileceklere dair gรผncel argรผmanlarฤฑ รถzetledi.
Halihazฤฑrda ฤฐskoรง para birimi oluลturmak iรงin bir zaman รงizelgesinin belirlenmediฤini sรถyleyen Sturgeon, ancak ฤฐngiliz sterlini kullanฤฑmฤฑnฤฑn uygun vadede kฤฑsa sรผreceฤini ve zamanฤฑ geldiฤinde kendi para birimlerini kullanฤฑma koyacaklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Sturgeon, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“Baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk konusunda ฤฐskoรงya’nฤฑn bir ฤฐskoรง sterlini benimseme politikasฤฑna geรงmeden รถnce bir sรผre ฤฐngiliz sterlini kullanmaya devam etmesini รถneriyoruz. ฤฐskoรงya, hala sterlini kullanฤฑrken, para politikasฤฑnฤฑn birรงok yรถnรผ ฤฐngiliz Merkez Bankasฤฑnca belirlenmeye devam edecek. Bununla birlikte ฤฐskoรงya’daki parasal ve ekonomik koลullarฤฑn gรถzetimi ve finansal istikrardan sorumlu baฤฤฑmsฤฑz bir ฤฐskoรง Merkez Bankasฤฑ kurulacak.”
ฤฐskoรง lider, baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑn kazanฤฑlmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan Avrupa Birliฤi’ne (AB) yeniden katฤฑlmak iรงin de รงalฤฑลacaklarฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizdi.
“ฤฐngiltere’ye pasaportla giriล olmayacak”
ฤฐskoรงya’nฤฑn, ฤฐngiltereโden ayrฤฑlmasฤฑ durumunda bunun “Birleลik Krallฤฑk ve ฤฐrlanda’nฤฑn geri kalanฤฑyla ortak seyahat alanฤฑnda kalmasฤฑ” anlamฤฑna geleceฤini belirten Sturgeon, ลu ifadeleri kullandฤฑ:
“Bu, ฤฐngiltere’deki akrabalarฤฑ ziyaret etmek iรงin herhangi bir pasaport kullanฤฑlacaฤฤฑ sรถylentilerinin tamamen saรงmalฤฑk olduฤu anlamฤฑna geliyor. ฤฐnsanlarฤฑn adalarฤฑmฤฑz รผzerinde serbest dolaลฤฑmฤฑ eskisi gibi devam edecek.”
“Liz Truss gรผvenilirlikten yoksun”
ฤฐngiltere Baลbakanฤฑ Liz Truss hรผkรผmetinin vergi indirimleri paketinin piyasalardaki olumsuz etkisini de sert ลekilde eleลtiren Sturgeon, “Baลbakan’ฤฑn en ufak bir gรผvenilirlikten yoksun” olduฤu yorumunda bulundu.
Sturgeon, ฤฐskoรงya’nฤฑn, Birleลik Krallฤฑk iรงerisinde kalmasฤฑ durumunda “kemer sฤฑkma, dรผลรผk bรผyรผme, รผcretler ve yaลam standartlarฤฑ”yla karลฤฑ karลฤฑya kalacaฤฤฑ deฤerlendirmesinde bulundu.
ฤฐskoรงya’da ikinci baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk referandumu 2023’te yapฤฑlabilir
Sturgeon, 10 Ekim’de yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, ฤฐskoรงya’nฤฑn ฤฐngiltereโden baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ kazanmasฤฑ iรงin ikinci bir referandumun, Yรผksek Mahkemenin lehte karar vermesi halinde 19 Ekim 2023’te yapฤฑlabileceฤini duyurmuลtu.
ฤฐngiliz parlamentosundan izin alฤฑnmasฤฑnฤฑ zorunlu kฤฑlan yasaya karลฤฑ mahkemeye baลvuran Sturgeon, Yรผksek Mahkemenin ฤฐskoรง parlamentosunun referandum dรผzenlemeye yรถnelik yetkisinin olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ deฤerlendireceฤini aktarmฤฑลtฤฑ.
2014 referandumunda baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk reddedilmiลti
ฤฐskoรง Ulusal Partisi, 18 Eylรผl 2014’te yapฤฑlan referandumda, ฤฐskoรงlar yรผzde 55’le baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ reddetmiล olsalar da Brexit’in durumu deฤiลtirdiฤini ve yeni bir referanduma ihtiyaรง olduฤunu savunuyor.
Brexit referandumunda, ฤฐngilizlerin aksine yรผzde 62 ile karลฤฑ oy kullanan ฤฐskoรงlar, istemedikleri halde AB’den รงฤฑkarฤฑldฤฑklarฤฑnฤฑ belirtiyor.
Ancak yeni bir baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk referandumu dรผzenlemek iรงin ฤฐngiliz Parlamentosundan izin alฤฑnmasฤฑ gerekiyor. รte yandan Muhafazakar Parti’nin รงoฤunluฤu elinde bulundurduฤu 650 รผyeli parlamentodan bรถyle bir iznin รงฤฑkmasฤฑ imkansฤฑz gรถrรผlรผyor.
Bu nedenle baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk yanlฤฑlarฤฑnฤฑn alternatif yollar deneyebileceฤi deฤerlendiriliyor. Bu seรงeneklerden birini, ฤฐngiliz Parlamentosundan izin alฤฑnmasฤฑnฤฑ zorunlu kฤฑlan yasaya karลฤฑ mahkemeye gitmek oluลturuyor. Diฤer bir yol ise merkezi hรผkรผmete raฤmen referanduma gitmek ve olumlu sonuรง รงฤฑkmasฤฑ halinde tek taraflฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk ilan etmek.
Ancak bunun, Katalonya’da olduฤu gibi gerginliฤe ve merkezi hรผkรผmetin sert tepkisine yol aรงabileceฤi belirtiliyor. Aynฤฑ zamanda bu durumun, Katalanlar gibi ฤฐskoรงlarฤฑn da AB’nin desteฤini kaybetmesine neden olabileceฤi ifade ediliyor.
ฤฐskoรงya ve Kuzey ฤฐrlanda halklarฤฑ, Brexit’e karลฤฑ oy kullanmฤฑลtฤฑ
ฤฐngiltere, Galler, Kuzey ฤฐrlanda ve ฤฐskoรงya’dan oluลan Birleลik Krallฤฑk’ta, Haziran 2016’da yapฤฑlan AB referandumunda yรผzde 48’e karลฤฑ yรผzde 52 ile Brexit kararฤฑ alฤฑnmฤฑลtฤฑ. Referandumda, ฤฐngiltere ve Galler “evet”, ฤฐskoรงya ve Kuzey ฤฐrlanda ise “hayฤฑr” oyu vermiลti.
ฤฐngiltere’nin AB ile vardฤฑฤฤฑ Brexit anlaลmasฤฑyla Kuzey ฤฐrlanda’ya ayrฤฑcalฤฑklฤฑ bir konum verilerek, fiili AB รผyesi olarak kalmasฤฑna yol aรงan dรผzenleme yapฤฑlmฤฑล fakat ฤฐskoรงya, ฤฐngiltere ile aynฤฑ koลullarda 31 Ocak’ta AB’den resmen ayrฤฑlmฤฑลtฤฑ.
