Ekonomik bรผyรผmenin รถncรผ gรถstergesi olan imalat sanayi performansฤฑnda en hฤฑzlฤฑ ve gรผvenilir referans kabul edilen ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye ฤฐmalat PMI, aralฤฑkta kritik eลik deฤer 50,0โnin รผzerinde kaldฤฑ ve hafif bir artฤฑลla 52,1 seviyesinde gerรงekleลti. Bรถylece sektรถrรผn durumu son yedi ay boyunca iyileลme gรถsterdi. Faaliyet koลullarฤฑndaki iyileลmede etkili unsurlardan biri istihdam artฤฑลฤฑnฤฑn devam etmesi oldu. ฤฐstihdam, kapasite geniลletmeye yรถnelik รงabalardan kaynaklฤฑ olarak aฤustostan bu yana en yรผksek hฤฑzda arttฤฑ.
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye Sektรถrel PMI aralฤฑk verilerine gรถre, maliyet baskฤฑlarฤฑ aralฤฑkta yรผksek dรผzeyde seyrederken 10 sektรถrรผn altฤฑsฤฑnda girdi fiyatlarฤฑ altฤฑ yฤฑllฤฑk veri geรงmiลinin en sert artฤฑลฤฑnฤฑ kaydetti. Satฤฑล fiyatlarฤฑ da yฤฑlฤฑ keskin artฤฑลlarla kapattฤฑ. En hฤฑzlฤฑ yรผkseliล metalik olmayan mineral รผrรผnler sektรถrรผnde yaลandฤฑ. Mayฤฑs 2020โden beri ilk kez sektรถrlerin tรผmรผnde yeni sipariลler azalma kaydetti. Yeni ihracat sipariลleri ise 10 sektรถrรผn yedisinde bรผyรผme kaydetti. ฤฐstihdam da genel olarak artmaya devam etti. รalฤฑลan sayฤฑlarฤฑnฤฑ artฤฑran sektรถr sayฤฑsฤฑ aralฤฑkta yediye รงฤฑkarken, en yรผksek oranda yeni istihdam yaratan sektรถrler kimyasal, plastik ve kauรงuk ile ana metal sanayi oldu.
Ekonomik bรผyรผmenin รถncรผ gรถstergesi olan imalat sanayi performansฤฑnda en hฤฑzlฤฑ ve gรผvenilir referans kabul edilen ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ (ฤฐSO) Tรผrkiye ฤฐmalat PMI (Satฤฑn Alma Yรถneticileri Endeksi) anketinin Aralฤฑk 2021 dรถnemi sonuรงlarฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. Eลik deฤer olan 50,0โnin รผzerinde รถlรงรผlen tรผm rakamlarฤฑn sektรถrde iyileลmeye iลaret ettiฤi anket sonuรงlarฤฑna gรถre, kasฤฑmda 52,0 olarak รถlรงรผlen manลet PMI, aralฤฑkta kritik eลik deฤer 50,0โnin รผzerinde kaldฤฑ ve hafif bir artฤฑลla 52,1 seviyesinde gerรงekleลti. Bรถylece sektรถrรผn durumu son 7 ay boyunca iyileลme gรถsterdi.
Aralฤฑkta faaliyet koลullarฤฑndaki iyileลmede etkili unsurlardan biri istihdam artฤฑลฤฑnฤฑn devam etmesi oldu. ฤฐstihdam aฤustos ayฤฑndan beri en yรผksek hฤฑzda artarken katฤฑlฤฑmcฤฑlar bu durumun genel olarak kapasite geniลletmeye yรถnelik รงabalardan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
รte yandan gรผรงlรผ enflasyonist baskฤฑlarฤฑn faaliyetler รผzerindeki olumsuz etkilerine baฤlฤฑ olarak anketin diฤer endekslerinde daha olumsuz bir tablo ortaya รงฤฑktฤฑ. Girdi maliyetleri, 2005 yฤฑlฤฑnฤฑn ortalarฤฑnda baลlayan anket tarihinin en yรผksek artฤฑลฤฑnฤฑ kaydetti ve enflasyon oranฤฑ Eylรผl 2018โde gerรงekleลen bir รถnceki rekor dรผzeyin de รผzerine รงฤฑktฤฑ. Firmalar, maliyet yรผklerini artฤฑran baลlฤฑca faktรถrรผn Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑ olduฤunu belirtti. Buna karลฤฑlฤฑk, imalatรงฤฑlar satฤฑล fiyatlarฤฑnฤฑ da rekor hฤฑzda artฤฑrdฤฑ. Fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn birรงok mรผลteriyi caydฤฑrmasฤฑ sonucu toplam yeni sipariลler รผst รผste รผรงรผncรผ ay yavaลlama kaydetti. Bu durum, uluslararasฤฑ talepteki iyileลmeye baฤlฤฑ olarak artmaya devam eden yeni ihracat sipariลlerine raฤmen gerรงekleลti.
Kasฤฑm ayฤฑndaki ฤฑlฤฑmlฤฑ artฤฑลฤฑn ardฤฑndan รผretim aralฤฑkta dรผลรผล gรถsterdi. Fiyat baskฤฑlarฤฑ, รผretimde de yavaลlamaya yol aรงan faktรถrler arasฤฑnda yer aldฤฑ. Firmalar maliyetleri kontrol altฤฑna almak ve talepteki ivme kaybฤฑna uyum saฤlamak amacฤฑyla satฤฑn alma faaliyetlerini yavaลlatฤฑrken aynฤฑ zamanda hem girdi hem de nihai รผrรผn stoklarฤฑnฤฑ azalttฤฑ. Girdi temininde yaลanan zorluklar yaygฤฑn bir ลekilde devam ederken tedarikรงilerin teslimat sรผreleri anket geรงmiลinin ikinci en yรผksek oranฤฑnda arttฤฑ. Anket katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑna gรถre, -bazฤฑ รถrneklerde fiyat dalgalanmalarฤฑnฤฑn da etkisiyle- ham madde temininde yaลanan zorluklarฤฑn yanฤฑ sฤฑra nakliye sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ ve yurt dฤฑลฤฑndan mal temininde karลฤฑlaลฤฑlan sorunlar da gecikmelerde rol oynadฤฑ.
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye ฤฐmalat PMI anket verileri hakkฤฑnda deฤerlendirmede bulunan IHS Markit Ekonomi Direktรถrรผ Andrew Harker, ลunlarฤฑ sรถyledi:
โAralฤฑk ayฤฑnda maliyet yรถnlรผ baskฤฑlar Tรผrk imalat sektรถrรผnรผn faaliyetlerini olumsuz etkiledi. Girdi maliyetlerinde ve satฤฑล fiyatlarฤฑnda kaydedilen rekor artฤฑลlar mรผลterileri yeni sipariล vermekten vazgeรงirdi. Bu durum imalatรงฤฑlarฤฑn satฤฑn alma faaliyetlerini azaltmasฤฑna ve tedarik zincirlerinde aksaklฤฑklarฤฑn yoฤunlaลmasฤฑna neden oldu. Covid-19 salgฤฑnฤฑnฤฑn Omikron varyantฤฑnฤฑn yรผkseliลinden kaynaklanabilecek olasฤฑ sorunlarla birlikte tรผm bu geliลmeler sektรถrรผn 2022 yฤฑlฤฑna zorlu bir ortamda girmesine yol aรงฤฑyor.โ
Sektรถrlerin tamamฤฑnda yeni sipariลler yavaลladฤฑ
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye Sektรถrel PMI aralฤฑk verileri, Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑnฤฑn enflasyonist baskฤฑlarฤฑ artฤฑrmasฤฑ nedeniyle firmalarฤฑn 2021 yฤฑlฤฑnฤฑn sonunda ciddi maliyet artฤฑลlarฤฑ ile karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑฤฤฑna iลaret etti. Fiyatlardaki yรผkseliล mรผลterilerin yeni sipariล vermekten vazgeรงmesine yol aรงtฤฑ ve anket kapsamฤฑnda takip edilen 10 sektรถrรผn tamamฤฑnda yeni sipariลler yavaลladฤฑ. Son anketin รถne รงฤฑkan olumlu geliลmesi, sektรถrlerin รงoฤunluฤunda istihdam artฤฑลฤฑnฤฑn devam etmesi oldu.
Maliyet baskฤฑlarฤฑ aralฤฑkta yรผksek dรผzeyde seyrederken 10 sektรถrรผn altฤฑsฤฑnda girdi fiyatlarฤฑ altฤฑ yฤฑllฤฑk veri geรงmiลinin en sert artฤฑลฤฑnฤฑ kaydetti. รzellikle metalik olmayan mineral รผrรผnler, tekstil รผrรผnleri, kara ve deniz taลฤฑtlarฤฑ kategorilerinde maliyet yรผkleri gรผรงlรผ artฤฑลlar gรถsterdi. Bunun sonucunda satฤฑล fiyatlarฤฑ da yฤฑlฤฑ keskin artฤฑลlarla kapattฤฑ. En hฤฑzlฤฑ yรผkseliล metalik olmayan mineral รผrรผnler sektรถrรผnde yaลandฤฑ. Ana metal sanayi ile aฤaรง ve kaฤฤฑt รผrรผnleri sektรถrlerinde de rekor artฤฑลlar kaydedildi. Fiyatlardaki keskin artฤฑลlar, firmalarฤฑn yeni sipariล almalarฤฑnฤฑ da zorlaลtฤฑrdฤฑ. Mayฤฑs 2020โden beri ilk kez sektรถrlerin tรผmรผnde yeni sipariลler azalma kaydetti. En hฤฑzlฤฑ dรผลรผล, makine ve metal รผrรผnleri sektรถrรผnde gerรงekleลti. Yeni ihracat sipariลleri ise yฤฑlฤฑn son ayฤฑnda daha olumlu bir tablo รงizdi ve takip edilen 10 sektรถrรผn yedisinde bรผyรผme kaydetti.
Aralฤฑkta ana metaller, kimyasal-plastik- kauรงuk ve metalik olmayan mineral รผrรผnler olmak รผzere sadece รผรง sektรถrรผn รผretiminde artฤฑล gรถzlendi. En belirgin yavaลlama, altฤฑ aylฤฑk bรผyรผme dรถneminin sona erdiฤi giyim ve deri รผrรผnleri sektรถrรผnde gerรงekleลti.
Tedarik zincirlerinde yaลanan ciddi aksamalar, faaliyetleri olumsuz etkilemeye devam etti. Tedarikรงilerin teslimat sรผreleri tรผm sektรถrlerde keskin artฤฑล gรถsterdi ve kasฤฑm ayฤฑna gรถre daha uzun sรผreli gecikmeler yaลandฤฑ. Teslimat sรผrelerindeki en belirgin artฤฑลlar makine ve metal รผrรผnleri ile elektrikli ve elektronik รผrรผnler sektรถrlerinde gerรงekleลti.
Firmalarฤฑn yฤฑl sonunda karลฤฑlaลtฤฑฤฤฑ zorluklara raฤmen istihdam genel olarak artmaya devam etti. รalฤฑลan sayฤฑlarฤฑnฤฑ artฤฑran sektรถr sayฤฑsฤฑ kasฤฑmda altฤฑ iken aralฤฑkta yediye รงฤฑktฤฑ. En yรผksek oranda yeni istihdam yaratan sektรถrler kimyasal, plastik ve kauรงuk ile ana metal sanayi oldu.
