Birleลik Arap Emirlikleri’nin (BAE) ฤฐsrail Bรผyรผkelรงisi Muhammed Al Khaja, 6 Eylรผl’de Tel Aviv Menkul Kฤฑymetler Borsasฤฑ’nฤฑ aรงmak iรงin dรผฤmeye basฤฑyor. Ardฤฑndan Borsa’nฤฑn CEO’su Ittai Ben-Zeev ve BAE finans merkezi Abu Dhabi Global Market Baลkanฤฑ Ahmed Al Zaabi’nin elini sฤฑkฤฑyor.
B๏ปฟu sฤฑradan bir ฤฐsrail borsa aรงฤฑlฤฑลฤฑ deฤil.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre daha รงok, ABD‘nin aracฤฑlฤฑk ettiฤi ve Bahreyn’in de dahil olduฤu; ฤฐsrail ve BAE arasฤฑnda Abraham Mutabakatฤฑ’nฤฑn imzalanmasฤฑndan iki yฤฑl sonra, iki รผlke arasฤฑndaki baฤlarฤฑn derinleลtirdiฤi bir baลka dรถnรผm noktasฤฑ.
BAE ve Bahreyn’in ฤฐsrail’le iliลkilerini tam diplomatik baฤlar kurarak normalleลtirme anlaลmasฤฑ, Kรถrfez รผlkelerinin ฤฐsrail’e karลฤฑ onlarca yฤฑllฤฑk boykotunu sona erdirmiลti.
ฤฐsrail’i ziyaret eden delegasyondan BAE’li y๏ปฟatฤฑrฤฑmcฤฑ Sabah Al-Binali Eylรผl ayฤฑ baลฤฑnda Tel Aviv’deki organizasyonu gรผlรผmseyerek takip etmiลti.
Kudรผs merkezli yatฤฑrฤฑm fonu OurCrowd Arabia’nฤฑn Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ ve risk sermayedarฤฑ Al-Binali, “๏ปฟOrtadoฤu’daki komลular arasฤฑndaki uzun, derin ve verimli bir iliลki kurulmasฤฑna tanฤฑklฤฑk ediyoruz” ลeklinde konuลmuลtu.
Al-Binali, ฤฐsrail ve BAE arasฤฑndaki iล iliลkilerinin gรผรงlenmesini herkes iรงin kazanรงlฤฑ olarak deฤerlendiriyor.
“๏ปฟฤฐsrail ve Emirlik arasฤฑnda, iล dรผnyasฤฑnda, teknoloji becerisinde ve deneyiminde doฤal bir sinerji var” diyen Al-Binali, bu ortaklฤฑฤฤฑn daha da iyi sonuรงlar doฤurmasฤฑnฤฑ beklediฤini ekliyor.
Al-Binali, geรงen ay bazฤฑ iล anlaลmalarฤฑnda prensipte anlaลma saฤlanan ziyaretinin sonucu olarak hali hazฤฑrda รงalฤฑลalarฤฑn ilerlemiล olduฤu lojistik, tฤฑp teknolojisi, tarฤฑm teknolojisi ve siber gรผvenlik gibi sektรถrlerde ortak projeler รถngรถrรผldรผฤรผnรผ belirtiyor.
E๏ปฟkonomistler Abraham Anlaลmalarฤฑ’nฤฑn ฤฐsrail ve BAE arasฤฑndaki ticareti arttฤฑracaฤฤฑ konusuna katฤฑlฤฑyor.
B๏ปฟir taraftan ฤฐsrail teknoloji sektรถrรผnde gรผรงlรผ ve buna askeri teknoloji de dahil. BAE ise Suudi Arabistan’dan sonra Kรถrfez’deki ikinci bรผyรผk ekonomi ve hรขlรข petrol satฤฑลlarฤฑ รถnde gitse de farklฤฑ sektรถrleri deniyor.
Dubai merkezli veri ve ekonomi araลtฤฑrmalarฤฑ firmasฤฑ Algorithm Research’รผn kurucusu ve CEO’su Ketaki Sharma, ฤฐsrail ve BAE arasฤฑndaki ticaret hacminin gelecek beล yฤฑlda 10 milyar dolarฤฑn รผzerine รงฤฑkacaฤฤฑna inanฤฑyor.
“๏ปฟMutabakat 2020’de imzalandฤฑ ve ลimdiden hem ฤฐsrail hem de BAE ticaretini bรผyรผk รถlรงรผde canlandฤฑrdฤฑ” diyen Sharma, Birleลmiล Milletler (BM) verilerine gรถre 2020’den 2021’e, ฤฐsrail’den BAE’ye yฤฑllฤฑk ihracatฤฑn 74 milyon dolardan 384 milyon dolara รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ ekliyor. Tam tersinde ise 115 milyondan 632 milyon dolara doฤru bir yรผkseliล gerรงekleลti.
“Tarฤฑm, temiz enerji, siber gรผvenlik ve akฤฑllฤฑ ลehir alanlarฤฑnda iki รผlke arasฤฑnda bazฤฑ iyi niyet mutabakatlarฤฑ imzalandฤฑ.
“Ayrฤฑca ๏ปฟ2022 yฤฑlฤฑ baลฤฑnda, iki รผlke arasฤฑnda ticareti yapฤฑlan รผrรผnlerin yรผzde 96’sฤฑnda gรผmrรผk vergilerinin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlayan bir serbest ticaret anlaลmasฤฑ da imzalandฤฑ”.
ฤฐ๏ปฟsrail, Abraham Anlaลmalarฤฑ’nฤฑn ardฤฑndan silah satฤฑลlarฤฑnda rekor kฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
ฤฐ๏ปฟsrail Savunma Bakanlฤฑฤฤฑ’na gรถre silah satฤฑลlarฤฑ, yรผzde 7’si BAE ve Bahreyn’e olmak รผzere 2021’de 11,3 milyar dolara รงฤฑktฤฑ.
ฤฐ๏ปฟsrail’in 2013-2016 arasฤฑnda gรถrev yapan eski Savunma Bakanฤฑ Moshe Ya’alon BBC’ye bunun sebebinin ‘bรถlgedeki ortak gรผvenlik tehdidi’ ฤฐran olduฤunu sรถyledi.
“๏ปฟGeรงtiฤimiz yฤฑllarda ฤฐsrail ve Kรถrfez รผlkeleri, ฤฐran ile ona yakฤฑn ortak dรผลmanlarla karลฤฑ karลฤฑyaydฤฑ. Filistin sorunu devam etmekle birlikte artฤฑk Arap-ฤฐsrail รงatฤฑลmasฤฑ yok.”
F๏ปฟilistin ise ฤฐsrail’le normalleลme anlaลmalarฤฑnฤฑ keskin bir ลekilde eleลtirdi ve Arap รผlkelerini “davayฤฑ satmakla” itham etti.
K๏ปฟรถrfez’in dฤฑลฤฑnda Fas da ฤฐsrail’le benzer normalleลme anlaลmalarฤฑ imzaladฤฑ ve son dรถnemde sรผreรง hฤฑz kaybetse de Sudan da aynฤฑ yolda ilerledi.
Ya’alon ลimdilerde ฤฐ๏ปฟsrail’in yรผrรผttรผฤรผ Abu Dhabi merkezli yatฤฑrฤฑm fonu Synaptech’in mรผdรผrรผ. ฤฐsrail’in yeni Kรถrfez รผlkeleri arasฤฑndaki ittifakฤฑn anahtarฤฑnฤฑn savunma olduฤuna inanฤฑyor a๏ปฟncak gรผvenlik nedeniyle รงok fazla detay veremiyor. Y๏ปฟalnฤฑzca, “Gรผvenlik konusunda ortalฤฑk yolu bulduk” diyerek onaylฤฑyor.
Ya’alon baลka alanlarda da geliลmeler olduฤu konusuna da deฤiniyor:
“Kรถrfez รผlkesi liderleri teknoloji, รงรถlde tarฤฑm, suyun kullanฤฑmฤฑ vs. gibi petrolden daha fazlasฤฑna ihtiyaรงlarฤฑ olduฤunu fark ettiler. ฤฐsrail’de bu teknolojilere ulaลtฤฑฤฤฑmฤฑz iรงin ลanslฤฑyฤฑz. Dolayฤฑsฤฑyla pek รงok ortak รงฤฑkarฤฑmฤฑz var.”
ฤฐsrail ve BAE firmalarฤฑ arasฤฑnda enerji sektรถrรผnde de anlaลmalar imzalandฤฑ.
Geรงtiฤimiz Eylรผl ayฤฑnda ฤฐsrail ลirketi NewMed Energy (Delek Drilling) yรผzde 22’sini 1 milyar dolara BAE merkezli Mubadala Energy ลirketine sattฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
NewMed CEO’su Yossi Abu, “Mubadala ile imzaladฤฑฤฤฑmฤฑz anlaลma, bรถlgedeki รผlkelerle iliลkilerimizi รผรงlendirme hedefimizin bir parรงasฤฑ” diyor ve bunun bรถlgedeki hareketliliฤi gรผรงlendirmek iรงin รถnemli bir adฤฑm olduฤunu ekliyor.
