Antalya’da รผreticilerin 50-80 kuruลa kendilerinden alฤฑnan domatesin ฤฐstanbul’da 4-5 TL gibi fiyata tรผketiciye ulaลtฤฑrฤฑlฤฑyor olmasฤฑ, Rusya’ya ihracat yasaฤฤฑnฤฑn sรผrmesi, dolardaki artฤฑล nedeniyle zirai ilaรง, gรผbrenin zamlanmasฤฑ gibi gerekรงelerle baลlattฤฑฤฤฑ hale รผrรผn gรถndermeme eylemi, bazฤฑ รงiftรงiler tarafฤฑndan sรผrdรผrรผlรผyor.
Kฤฑล dรถneminde Tรผrkiye’nin sebze ihtiyacฤฑnฤฑn รงok รถnemli bรถlรผmรผnรผn รผretildiฤi Antalya’da รงiftรงilerin, hale รผrรผn gรถndermeme eylemini uzatmalarฤฑ durumunda tรผketici fiyatlarฤฑnda artฤฑล ve piyasada รผrรผn sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ endiลesi yaลanฤฑyor.
Ancak รงiftรงi serada รงok fazla bekletemeyeceฤi iรงin bir hafta sonra รผrรผnรผn ya รงรถpe gideceฤi ya da piyasaya รงok fazla รผrรผn arzฤฑ olmasฤฑ sebebiyle fiyatlarda daha sert bir dรผลรผล yaลanabileceฤi รถngรถrรผlรผyor.
ANTALYA’DA 10 KURUล, ฤฐSTANBUL’DA 2 LฤฐRA
รocukluฤundan beri tarฤฑmla uฤraลan ve marul, tere, nane, maydanoz gibi yeลillik รผrettiฤini anlatan Mehmet Avcฤฑoฤlu, gรผbre, tohum gibi girdi fiyatlarฤฑnฤฑn รงok yรผkseldiฤini ve รงiftรงinin emeฤinin karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ alamadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
รiftรงinin gรผbresini, ilacฤฑnฤฑ banka borcuyla yapabildiฤini belirten Avcฤฑoฤlu, “Kredisini รถdeyemiyor. Kฤฑvฤฑrcฤฑk marulun tanesi 10 kuruล, dรผz marul 40 kuruล, maydanoz, roka, tere 20 kuruล. Sadece yeลillik deฤil, domates, patlฤฑcan, salatalฤฑk hepsinde aynฤฑ. Rusya’ya ihracat kapalฤฑ ve millete yazฤฑk, herkes kan aฤlฤฑyor. Geรงen sene yine iyiydi fiyatlar bu sene tamamen oturdu. Bu sene kฤฑvฤฑrcฤฑk marul eken tamamen sรผrรผyor. Hepsinde aynฤฑ sฤฑkฤฑntฤฑ var. Antalya’da 10 kuruล olan kฤฑvฤฑrcฤฑk marul ฤฐstanbul’da 2 liraya kadar satฤฑlฤฑyor. รiftรงiler gerรงekten รงok rezil, emeฤini karลฤฑlayamฤฑyor” diye konuลtu.
ZARARINA รRETฤฐM
Domates ve biber รผretimi yapan Emrah Meydan, devletten bir pazar oluลturmasฤฑnฤฑ beklediklerini sรถyledi.
1 dรถnรผm domatesin maliyetinin 8 bin lirayฤฑ bulduฤunu anlatan Meydan, “Domatesin haldeki fiyatฤฑ ise 50-80 kuruล arasฤฑnda. Bunu hesaba vurduฤumuzda, 10 ton civarฤฑ รผrรผn alฤฑyoruz, 8 bin lira kazanฤฑyoruz. Bunun vergileri vs giderleri dรผลtรผฤรผmรผzde 6-7 bin lira kalฤฑyor ve eksi 2 bin lira ile รงalฤฑลฤฑyoruz. Bu ลekilde rakamlarla, ihracat olmaz ve bu mal para etmezse, รงiftรงi zaten bankalara borรงlu, ileride elindeki serasฤฑnฤฑ da satacak, el kapฤฑsฤฑna bakacak. Yapabileceฤimiz tek ลey o. Birรงok kalem var bizi etkileyen, ilaรงlarฤฑn yรผzde 80’i yurtdฤฑลฤฑndan ve dolar รผzerinden geliyor. Dolar da yรผkseldiฤi iรงin bu ilaรงlara her gรผn zam geliyor ve biz bu ilaรงlarฤฑ nakit alฤฑyoruz. Eฤer bu รผrรผn Rusya’ya gitmezse direkt zarar edeceฤiz ve yanฤฑmฤฑzdaki iลรงiler de iลsiz kalacak” dedi.
ASIL PARAYI YฤฐYEN ฤฐSTANBUL’DAKฤฐ ARACILAR
รrettiฤi domatesin kรถy domatesi cinsi ve Rusya pazarฤฑna yรถnelik olduฤunu belirten Meydan, ฤฐstanbul’daki tรผccarlarฤฑ suรงladฤฑ. Antalya Hali’ndeki komisyoncularฤฑn รงiftรงinin cebinde parasฤฑ yokken fide, iลรงi รผcretleri konusunda faizsiz para desteฤi verdiฤini kaydeden Emrah Meydan, “Bizi idare etmeye รงalฤฑลฤฑyorlar. Paketleme yapฤฑlฤฑyor ve paketleme fiyatฤฑ รผstรผne biniyor. ฤฐstanbul’a gittiฤi zaman orada ekstra bir รผcret konuluyor. Markette ekstra bir รผcret daha. Asฤฑl Antalya’dan รงฤฑktฤฑktan sonra iล baลlฤฑyor fiyatlarda. Yani Antalya’dan uygun fiyata รงฤฑkฤฑyor, bu domates 1 liraya รงฤฑktฤฑฤฤฑnda buradaki adam sadece kar alฤฑyor. Ama ฤฐstanbul’daki ya da diฤer ลehirlerde ekstra para bindiriliyor. Burada 50 kuruลa gรถnderdiฤimiz domates bile 2 liraya satฤฑlฤฑyor. Bunlarฤฑn hepsi Antalya halinden รงฤฑktฤฑฤฤฑnda, asฤฑl parayฤฑ yiyen ฤฐstanbul’daki aracฤฑlar. Kar yaฤdฤฑ bahanedir, รผrรผn gitmedi iki gรผn รผrรผn kesilir ve fiyatlarฤฑ yรผkseltilir” diye konuลtu.
“ฤฐSTANBUL’DA SIKINTI OLABฤฐLฤฐR”
รretim maliyetleri artarken sebze fiyatlarฤฑnฤฑn deฤiลmemesi ve buna baฤlฤฑ olarak giderek รผreticilerin yoksullaลmasฤฑnฤฑ asฤฑl sฤฑkฤฑntฤฑ olarak gรถsteren Ziraat Mรผhendisleri Odasฤฑ Antalya ลube Baลkanฤฑ Vahap Tuncer, “Yoksulluk รถyle bir noktaya ulaลmฤฑลtฤฑr ki, ลu anda รผretici 2016’nฤฑn รผrรผnรผnรผ satฤฑp para kazanabilirse 2015 yฤฑlฤฑnda kullandฤฑฤฤฑ ilaรง, gรผbre, tohumun borcunu รถdeyebilecektir. 2016’ya da bu atmosferde girildikten sonra ve Rusya’ya yรถnelik ihracat yasaฤฤฑnฤฑn kalkmamasฤฑ nedeniyle arzฤฑn fazlalฤฑฤฤฑ fiyatlarฤฑn dรผลmesine neden olmaktadฤฑr. Artฤฑk รผretici katlanamaz duruma gelmiล ve รถrgรผtsรผz bir ลekilde bu olaya bir protesto gerรงekleลtirmeye baลladฤฑ. Antalya Hali’nde bu eylem yapฤฑldฤฑ ama geรงen hafta Gazipaลa’da รผreticilerin รผrรผn gรถndermeyerek protesto etmeye baลladฤฑklarฤฑnฤฑ hep duyuyoruz” dedi.
รiftรงilerin hale รผrรผn gรถndermeme eylemi nedeniyle ฤฐstanbul ve diฤer illerde kฤฑsa sรผreliฤine sebze sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yaลanabileceฤini de kaydeden Tuncer, “Antalya’daki รผretici seradaki รผrรผnรผ domates, biber veya patlฤฑcanฤฑnฤฑ รงok uzun sรผre hasat etmeden duramaz, hasadฤฑn yapฤฑlmasฤฑ lazฤฑm. Pazar deฤerinin kaybolmamasฤฑ, arkadan yeni รผrรผnler gelmesi iรงin. 2-3 gรผnlรผk sรผre iรงinde fiyatlarda kฤฑsmi yรผkseklik olabilir ama รงok uzun sรผre sฤฑkฤฑntฤฑ yaลanacaฤฤฑnฤฑ zannetmiyoruz. รreticinin asฤฑl sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ, ลu an 80 kuruลa domatesi satฤฑyor, bu insanlar haklฤฑ olarak ancak harcadฤฑklarฤฑ paranฤฑn karลฤฑlฤฑฤฤฑnda bir paraya sattฤฑklarฤฑ iรงin para kazanamadฤฑฤฤฑndan ลikayet ediyor. Halde 80 kuruลken tรผketici halinde 1.5- 2 lira olmasฤฑ, pazar ve markette 5 liraya satฤฑlmasฤฑ ister istemez รงiftรงileri isyan noktasฤฑna getirmiลtir” dedi.
