Tรผrkiye’de son yฤฑllarฤฑn en sฤฑcak ve kurak yฤฑllarฤฑndan biri yaลandฤฑ. Sฤฑcaklฤฑklar yฤฑl boyu mevsim normallerinin รผzerinde seyretti.
Eylรผl ayฤฑnda ortalama 65 kilogram yaฤฤฑล dรผลmesi beklenen ฤฐstanbul’a, yalnฤฑzca 22 kilogram yaฤฤฑล dรผลtรผ. Bu durum barajlardaki doluluk oranฤฑnฤฑn da azalmasฤฑna neden oldu.
ฤฐstanbul’da barajlardaki doluluk oranฤฑ, yรผzde 35’lere kadar geriledi. ฤฐstanbul’un รถnemli su kaynaklarฤฑndan Sazlฤฑdere Barajฤฑ’nฤฑn suyunun her geรงen gรผn รงekilmesi ve baraj tabanฤฑndaki derin รงatlaklar ise endiลe verici.
YAฤIล ORTALAMASI 65 KฤฐLOGRAM OLAN EYLรL AYINDA 22 KฤฐLOGRAM YAฤIล DรลTร
Bu yฤฑl sฤฑcaklฤฑklarฤฑn mevsim normali deฤerlerinin รผzerinde seyrettiฤini ve yaฤฤฑล ortalamalarฤฑnฤฑn รงok dรผลรผk olduฤunu ifade eden Boฤaziรงi รniversitesi Kandilli Rasathanesi Meteoroloji Laboratuvarฤฑ Baลkanฤฑ Adil Tek, ลunlarฤฑ sรถyledi:
* Bu gรผnler aslฤฑnda su yฤฑlฤฑnฤฑn baลlangฤฑcฤฑ. Su yฤฑlฤฑ 1 Ekim’de baลlฤฑyor, 30 Eylรผl’de bitiyor. Geรงen kฤฑล da su yฤฑlฤฑ aรงฤฑsฤฑndan yaฤฤฑลlar รงok bol deฤildi. Yaz aylarฤฑ ve bahar aylarฤฑnda รงok kuvvetli yaฤฤฑลlar almadฤฑk. Sel oluลturacak yaฤฤฑลlar meydana geldi.
* รzellikle Karadeniz’deki sel olaylarฤฑ, Akdeniz’de olan hortum olaylarฤฑ gibi meteorolojik karakterli afetler daha fazla oldu. Yakฤฑn zamanda da zaten ฤฐstanbul ve รงevresinde kuvvetli dolu yaฤฤฑลlarฤฑ gรถrdรผk.
* Yer yer bu dolular ceviz bรผyรผklรผฤรผne kadar ulaลtฤฑ ki bundan 3 yฤฑl kadar รถnce neredeyse beyzbol topu bรผyรผklรผฤรผ kadar dolu taneleri oluลmuลtu. Bu seneki yaฤฤฑลlarฤฑ gรถz รถnรผne aldฤฑฤฤฑmฤฑzda, yaz aylarฤฑ oldukรงa kurak geรงti.
* Sadece Haziran biraz yaฤฤฑล ortalamalarฤฑnฤฑn รผzerine รงฤฑktฤฑ. Ama Temmuz, Aฤustos’ta yaฤฤฑลlar mevsim normali deฤerlerinin รงok daha altฤฑnda oldu. Eylรผl’de biraz daha yaฤฤฑล olur ihtimali hesaplanฤฑyordu ama Eylรผl’รผn de รงok yaฤฤฑลlฤฑ geรงtiฤini sรถylemek mรผmkรผn deฤil.
* Normalde Eylรผl ayฤฑnฤฑn yaฤฤฑล ortalamasฤฑ 65 kilogram ama ลu anda ฤฐstanbul’da รถlรงtรผฤรผmรผz deฤerler 22 kilogram yani 3’te 1 oranฤฑnda yaฤฤฑล dรผลmรผล vaziyette.
ฤฐSTANBUL’UN 70-80 GรNLรK SUYU KALDI
Yaฤฤฑล oranlarฤฑnฤฑn azalmasฤฑ ile birlikte barajlardaki doluluk oranฤฑnฤฑn da dรผลtรผฤรผnรผ dile getiren Tek, โSizin de az รถnce belirttiฤiniz gibi barajlardaki doluluk oranฤฑ yรผzde 35’ler civarฤฑnda. Gรผnlรผk tรผketime baktฤฑฤฤฑmฤฑzda da yรผzde 0.3’lรผk bir deฤer gibi gรถzรผkรผyor. Bu da yaklaลฤฑk 70-80 gรผnlรผk bir suyun kaldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor. Tasarruf tedbirleri iรงin, acil eyleme geรงilmesi gerekiyor. Aynฤฑ pandemide olduฤu gibi halkฤฑ bilinรงlendirme kampanyalarฤฑnฤฑn olmasฤฑ gerekiyor. ลu anda kimse ne kadar su tรผkettiฤinin farkฤฑnda deฤil. Su tรผketim deฤerlerimizin biraz daha aลaฤฤฑ รงekilmesi gerekiyor ki รถnรผmรผzdeki aylar iรงin iklim modelleri, durumun pek iรง aรงฤฑcฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyorโ ifadelerini kullandฤฑ.
Tek, ลรถyle devam etti:
* Sฤฑcaklฤฑklar yine Ekim ayฤฑnda mevsim normallerinin รผzerinde seyredecek. Kasฤฑm ayฤฑ iรงinde Marmara ve Karadeniz’de biraz mevsim normalinin altฤฑna dรผลen sฤฑcaklฤฑklar var ama devam eden Aralฤฑk, Ocak, ลubat ve Mart aylarฤฑnฤฑn mevsim normallerinin รผzerinde olacaฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Bu da kar yaฤฤฑลฤฑ olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ ฤฐstanbul’da azaltฤฑyor. Tabii kar yaฤฤฑลฤฑnฤฑ azlฤฑฤฤฑ da baraj doluluk oranฤฑnฤฑ รถzellikle etkiliyor.
โฤฐSTANBUL’DA BU KIล KAR YAฤIลI OLASILIฤI DรลรKโ
* รlke genelini รงok kurak bir Ekim ayฤฑ bekliyor. Ama รถzellikle Marmara, Ege ve Batฤฑ Akdeniz’de รงok daha kuvvetli. ฤฐstanbul’a Ekim ayฤฑnda dรผลecek yaฤฤฑล miktarฤฑ 105 kilogram iken bu miktarlar 60-70’e kadar inecek.
* Ve ลu an boลalmฤฑล vaziyetteki barajlarฤฑn, doluluk oranฤฑnฤฑ yukarฤฑ seviyeye taลฤฑma olasฤฑlฤฑฤฤฑ ortadan kalkฤฑyor. Yine รถnรผmรผzdeki 6 aylฤฑk tahminlere gรถre, yaฤฤฑลlar aรงฤฑsฤฑndan รถnรผmรผzdeki dรถnemin kritik olduฤunu gรถsteriyor. Eฤer ลu anda tedbir alฤฑnmazsa, asฤฑl รถnรผmรผzdeki yaz iรงin kritik bir durum bizi bekliyor.
EVDE OLDUฤUMUZ ฤฐรฤฐN DAHA FAZLA SU KULLANIYORUZ
Geรงen hafta barajlardaki su seviyesi yรผzde 40โฤฑn altฤฑna dรผลmesini deฤerlendiren ฤฐstanbul Teknik รniversitesi Meteoroloji Mรผhendisliฤi Bรถlรผmรผ รฤretim รyesi Prof. Dr. Hรผseyin Toros, 2020 yฤฑlฤฑnฤฑn geรงen yฤฑllara gรถre daha kurak geรงtiฤini belirterek, ลunlarฤฑ sรถylemiลti:
* 2020 yฤฑlฤฑ itibarฤฑyla hava geรงmiล yฤฑllara gรถre ฤฐstanbulโda biraz daha kurak geรงiyor. Bu durumu barajlardan gรถrebiliyoruz. ฤฐstanbulโdaki su tรผketimleri daha fazla. Evde olduฤumuz iรงin daha fazla su kullanฤฑyor olabiliriz. Belki de temizliฤe her zamankinden daha fazla รถnem verdiฤimiz iรงin daha รงok su kullanฤฑyor olabiliriz. รnรผmรผzdeki dรถnem ekim, kasฤฑm, aralฤฑk aylarฤฑ.Yรผzde 40 yaฤฤฑล bu dรถnemde meydana geliyor.
* Yaฤฤฑลlฤฑ bir dรถneme doฤru geรงiล yapacaฤฤฑz ama bununla birlikte ฤฐstanbulโda artan nรผfus, su kฤฑtlฤฑฤฤฑ iklim deฤiลikliฤine baฤlฤฑ olarak tรผm dรผnyada sorun haline geldi. Bรผtรผn bunlarฤฑ ele aldฤฑฤฤฑmฤฑz zaman su hayatฤฑmฤฑzฤฑn her anฤฑ iรงin son derece รถnemli. Suyu verimli kullanmak gerekiyor.
* Bu noktada hepimize gรถrevler dรผลรผyor. Hepimiz suyu daha verimli nasฤฑl kullanabiliriz buna bakmalฤฑyฤฑz. Aslฤฑnda su bol olsa bile verimli kullanmak gerekiyor. รรผnkรผ evimize gelen her bir damla iรงin atmosfere karbon salฤฑnฤฑmฤฑ gรถnderiyoruz. Her bir suyun karbon ayak izi var.
