Bir yฤฑl รถnce bu zamanlarda รinli ลirketler grubu Alibaba’nฤฑn iลtiraki Ant Group, tรผm gรถrkemiyle 37 milyar dolar bรผyรผklรผkte devasa bir halka arzฤฑn eลiฤindeydi. ลirketin sahibi รinli iล insanฤฑ Jack Ma da hayatฤฑnฤฑn en baลarฤฑlฤฑ iลini gerรงekleลtirmek รผzereydi.
Fakat Beijing yรถnetimi รin’in en bรผyรผk yฤฑldฤฑzฤฑ Ant Group’un รถnรผnรผ kapatarak, Ma’nฤฑn ลirketler imparatorluฤunu dizginledi.
รinli e-ticaret ลirketi Alibaba’nฤฑn BABA kurucusu milyarder iล insanฤฑ Jack Ma’nฤฑn bahรงecilik hobisiyle uฤraลmak iรงin Avrupa’ya sade bir gezi dรผzenleyerek uzun bir aradan sonra kรผresel sahnede tekrar boy gรถstermesi yatฤฑrฤฑmcฤฑlarda temkinle karฤฑลฤฑk bir rahatlama yarattฤฑ.
ABD’nin bir รถnceki baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn 2017’de gรถreve baลlamasฤฑna gรผnler kala kendisiyle Trump Tower’da bire bir gรถrรผลmek iรงin New York’a seyahat eden ve ABD’liler iรงin bir milyon istihdam yaratmayฤฑ vadeden Ma, devlet adamlarฤฑna รถzgรผ o eski gรผcรผne artฤฑk sahip deฤil.
Alibaba’ya yakฤฑn dรถrt kiลinin ve Beijing hรผkรผmetinden bir kaynaฤฤฑn verdiฤi bilgiye gรถre, Ma Trump Tower gรถkdeleninin lobisinde muhabirlerle soru cevap oturumu gerรงekleลtirirken Ma’nฤฑn gezisini ve ABD’lilere verdiฤi istihdam sรถzรผnรผ tรผm dรผnya gibi ilk kez televizyondan รถฤrenen รin hรผkรผmeti Ma’nฤฑn bu รผst dรผzey gezisine รถfkelendi.
ลirkete yakฤฑn iki kiลinin anlatฤฑmฤฑna gรถre, รinli yetkililer bu olayฤฑn ardฤฑndan Alibaba’nฤฑn hรผkรผmetle iliลkileri yรผrรผten birimine giderek Ma’nฤฑn รถn onay almadan Trump ile gรถrรผลmesinin Beijing yรถnetiminin hoลuna gitmediฤini ilettiler.
Ma’nฤฑn basฤฑn ile iliลkilerini yรผrรผten dernek sorulara cevap vermedi. รin Devlet Enformasyon Kurumu ve Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ sorularฤฑ yanฤฑtlamadฤฑ. Tรผm kaynaklar konunun hassasiyetini gerekรงe gรถstererek adlarฤฑnฤฑn yayฤฑmlanmamasฤฑ ลartฤฑyla Reuters’a bilgi verdiler.
Ma’nฤฑn Trump ile 9 Ocak 2017’de yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลme, รin ve ABD arasฤฑndaki iliลkilerin gerildiฤi bir dรถnemde gerรงekleลmiลti. Trump, seรงim kampanyasฤฑ boyunca ABD’deki istihdam azalฤฑลฤฑndan รin’i sorumlu tutarak, รin karลฤฑtฤฑ bir tavฤฑr sergilemiลti.
Alibaba’ya yakฤฑn dรถrt kaynak, bu toplantฤฑnฤฑn Ma ve Beijing yรถnetimi arasฤฑndaki iliลkide bozulmaya yol aรงan bir dรถnรผm noktasฤฑ olduฤunu belirtti.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar bir yฤฑldฤฑr Ma’nฤฑn durumu hakkฤฑnda ipucu arayฤฑลฤฑndalar. รinli iล insanฤฑnฤฑn bir yฤฑldan fazla sรผre sonra yaptฤฑฤฤฑ ilk yurt dฤฑลฤฑ seyahatinde geรงen ay ฤฐspanya’nฤฑn Mallorca Adasฤฑ’nda gรถrรผlmesiyle Alibaba’nฤฑn piyasa deฤeri birden 42 milyar dolar civarฤฑnda artmฤฑลtฤฑ.
Ma’nฤฑn รin devletinin gรถzรผnden dรผลmesi iktidardaki รผรงรผncรผ dรถnemine doฤru ilerleyen ve รin’in en yenilikรงi bazฤฑ ลirketleri รผzerinde giderek daha sฤฑkฤฑ kontrol kuran Xi Jinping yรถnetimi altฤฑnda รผlkenin ne kadar hฤฑzlฤฑ dรถnรผลtรผฤรผnรผ gรถzler รถnรผne serebilir.
“ฤฐLK DOฤAL HEDEF”
Jack Ma geรงen yฤฑl Ekim ayฤฑnda Shanghai’da yaptฤฑฤฤฑ bir konuลmada mali dรผzenleme kuruluลlarฤฑnฤฑ yenilikleri engelledikleri gerekรงesiyle eleลtirdikten sonra yetkililer Ma’nฤฑn ticari imparatorluฤunu daha mercek altฤฑna alarak bir dizi iลlem baลlattฤฑlar.
Dรผzenleyici kurum yetkilileri fintech ลirketi Ant Group’un 37 milyar dolarlฤฑk halka arzฤฑnฤฑ hisselerin iลlem gรถrmesinin planlandฤฑฤฤฑ 5 Kasฤฑm’dan iki gรผn รถnce iptal ettiler ve Ant Group’un yeniden yapฤฑlanmasฤฑ iรงin talimat verdiler.
Ayrฤฑca Ma’nฤฑn iลletmelerine karลฤฑ tekelleลme soruลturmasฤฑ baลlatฤฑp Alibaba’ya Nisan’da 2.75 milyar dolarlฤฑk rekor bir ceza kestiler.
Ma’nฤฑn iลletmelerine yรถnelik sert tedbirler รถzel sektรถrรผn geneline de yayฤฑldฤฑ. Yetkililer teknoloji, gayrimenkul, dijital oyun, eฤitim, kripto para ve finans ลirketlerine de denetimleri sฤฑkฤฑlaลtฤฑrdฤฑlar.
Beijing merkezli yatฤฑrฤฑm danฤฑลmanlฤฑฤฤฑ ลirketi BDA China’nฤฑn baลkanฤฑ ve Ma hakkฤฑndaki bir kitabฤฑn yazarฤฑ Duncan Clark, “Jack’in (Ma) รงok kฤฑลkฤฑrtฤฑcฤฑ gรถzรผktรผฤรผ ve Xi’nin benimsediฤi yeni yรถnetim yaklaลฤฑmฤฑna ayak uyduramadฤฑฤฤฑnฤฑ hesaba katarsak, Jack bรผyรผk bir deฤiลimin baลladฤฑฤฤฑnฤฑn sinyalinin verilmesi iรงin (seรงilen) ilk doฤal hedefti” diye belirtti.
Clark ลรถyle devam etti: “Jack yabancฤฑ devlet baลkanlarฤฑyla, baลbakanlarla, kraliyet mensuplarฤฑyla ve รผnlรผlerle Davos gibi yerlerde ya da kendi yurt dฤฑลฤฑ gezilerinde dรผzenli olarak vakit geรงiriyordu. รok รถnemli ลahsiyetler onu gรถrmek iรงin Hangzhou’ya sรผrekli gidiyorlardฤฑ.”
Fakat Ma’nฤฑn dรผnyanฤฑn dรถrt bir tarafฤฑndaki รถnemli ลahsiyetlerle gรถrรผลmeleri Trump ile yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลmeden sonra bitmedi.
Alibaba’nฤฑn haber portalฤฑ Alizila ve diฤer medyada kuruluลlarฤฑnda รงฤฑkan haberlere gรถre, Ma 2018 ve 2020 arasฤฑnda Birleลmiล Milletler (BM) Genel Sekreteri Antรณnio Guterres, รrdรผn Kraliรงesi Rania el-Abdullah, Malezya’nฤฑn kฤฑdemli siyasetรงisi Mahathir Mohamad ve Belรงika Baลbakanฤฑ Charles Michel’in dahil olduฤu รผst dรผzey konuklarla gรถrรผลmeler gerรงekleลtirdi.
Ma’ya yakฤฑn diฤer bir kiลiye gรถre, Ma yabancฤฑ siyasetรงilerle yaptฤฑฤฤฑ bu gรถrรผลmeleri รin iรงin “gayriresmi diplomasi” olarak gรถrรผyordu ve bundan keyif alฤฑyordu.
“TIPKI SฤฐZฤฐN VE BENฤฐM GฤฐBฤฐ”
รin’in bir zamanlar en baลarฤฑlฤฑ ve en nรผfuzlu iล insanฤฑ iรงin hayatฤฑn nasฤฑl deฤiลtiฤine iลaret olarak ลu olay gรถsterilebilir. Ma, Ant Group’un halka arzฤฑnฤฑn engellenmesinden haftalar sonra Xi’nin yakฤฑn รงevresinden iki kiลiyle gรถrรผลmek iรงin talepte bulundu fakat iki kaynaฤฤฑn verdiฤi bilgiye gรถre Ma’nฤฑn gรถrรผลme taleplerini her iki kiลi de geri รงevirdi.
Hรผkรผmete yakฤฑn bir kaynaฤa gรถre, bu olayฤฑn ardฤฑndan milyarder iล insanฤฑ Ma bu yฤฑlฤฑn baลฤฑnda devlet baลkanฤฑ Xi’ye doฤrudan haber gรถndererek, hayatฤฑnฤฑn geri kalanฤฑnฤฑ รin’in kฤฑrsal kesiminin eฤitimine adamak istediฤini belirtti.
Kaynaklara gรถre, Xi Mayฤฑs ayฤฑnda รผlkenin รผst dรผzey liderleriyle yaptฤฑฤฤฑ toplantฤฑda bu mektup hakkฤฑnda konuลtu.
Reuters Xi’nin Ma’nฤฑn teklifini onaylayฤฑp onaylamadฤฑฤฤฑnฤฑ ya da buna cevap verip vermediฤini saptayamadฤฑ. Ayrฤฑca eskiden ฤฐngilizce รถฤretmeni olan Ma’nฤฑn mektubu tam olarak ne zaman yazdฤฑฤฤฑ da belirlenemedi.
Alibaba’nฤฑn sahip olduฤu South China Morning Post medya kuruluลu geรงen ay Ma’nฤฑn seyahat programฤฑ hakkฤฑnda bilgi sahibi olan bir kiลiye dayandฤฑrdฤฑฤฤฑ haberde Ma’nฤฑn “รงevre meseleleriyle baฤlantฤฑlฤฑ tarฤฑm ve teknoloji araลtฤฑrma turu” kapsamฤฑnda Avrupa’ya seyahat ettiฤini yazdฤฑ.
Gazete, koruyucu beyaz รถnlรผk giymiล Ma’yฤฑ saksฤฑlarฤฑ tutarken gรถsteren fotoฤraflarฤฑ geรงen hafta yayฤฑmladฤฑ. Ayrฤฑca gazete, Ma’nฤฑn tarฤฑm altyapฤฑsฤฑ ve bitki yetiลtirme konularฤฑnda faaliyet gรถsteren Avrupalฤฑ ลirketlere ve araลtฤฑrma kurumlarฤฑnฤฑ ziyaret etmeye devam edeceฤini ifade etti.
Alibaba’nฤฑn kurucu ortaฤฤฑ Joe Tsai, Haziran’da yaptฤฑฤฤฑ bir aรงฤฑklamada, Ma hakkฤฑnda ลunlarฤฑ sรถylemiลti:
“ลu anda gรถze batmamaya รงalฤฑลฤฑyor. Onunla her gรผn gรถrรผลรผyorum. Jack’in devasa miktarda gรผce sahip olduฤu yรถnรผndeki gรถrรผล bence pek doฤru deฤil… O, tฤฑpkฤฑ sizin ve benim gibi; normal bir kiลi.”
