BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre bugรผnkรผ kurla hesaplandฤฑฤฤฑnda Tรผrkiye’nin 2020 yฤฑlฤฑ Gayri Safi Yurtiรงi Hasฤฑlasฤฑ (GSYH) olan 450 milyar dolardan da bรผyรผk rekor teลvik paketi, ayakta kalmakta zorlanan orta ve kรผรงรผk รถlรงekli ลirketlere ve beklenen altฤฑncฤฑ koronavirรผs dalgasฤฑna hazฤฑrlanan saฤlฤฑk sistemine soluk aldฤฑrmaya yรถnelik yanlarฤฑyla takdir edilse de yardฤฑmฤฑn belli kesimlere odaklanmasฤฑ ve รงocuklara bile kiลi baลฤฑna 100 bin yen (877 dolar) daฤฤฑtฤฑlacak olmasฤฑ soru iลaretleri yaratฤฑyor.
Ekonomistler, teลviฤin ekonomiye doฤrudan canlandฤฑrฤฑcฤฑ etkisinin olup olmayacaฤฤฑnฤฑ sorgulayฤฑp bรถyle devasa bir bรผyรผklรผฤรผn, 31 Ekim’de Baลbakan seรงilen Fumio Kiลida’nฤฑn halkฤฑn gรถzรผnรผ boyamaya yรถnelik bir hamlesi olabileceฤine iลaret ediyorlar.
Tarihin en bรผyรผk teลviฤi
2020 yฤฑlฤฑnฤฑn Nisan ayฤฑnda รถnce Abe hรผkรผmeti tรผm Japon vatandaลlarฤฑna toplam 424 milyar dolarlฤฑk, sonra da Suga hรผkรผmeti รถzellikle kรผรงรผk ve orta bรผyรผklรผkteki ลirketlere 350 milyar dolarlฤฑk yardฤฑmda bulunmuลtu.
Geรงen ay baลbakan olan Fumio Kiลida ise seรงimlerden sonra devlet kesesinin aฤzฤฑnฤฑ daha da aรงmฤฑลa benziyor.
Japan Times’a konuลan Mitsubishi UFG’nin ekonomisti ลiniรงiro Kobayaลi, teลviฤin zamanlamasฤฑnฤฑ manidar bulanlardan. Kobayaลi, “Politikacฤฑlar, Temsilciler Meclisi seรงimlerinde oy kazanabilmek iรงin seรงmene ekonomiyi canlandฤฑrmak amaรงlฤฑ bol harcama sรถzรผ verdiler” diye hatฤฑrlatฤฑyor.
รocuklara da teลvik
Teลvik paketinde yer alan harcama kalemlerinden รถzellikle bir tanesi ilgi รงekiyor.
Buna gรถre ebeveynlerden herhangi birinin yฤฑllฤฑk 9,6 milyon yenden (84 bin dolar) daha az kazandฤฑฤฤฑ ailelerde 18 yaล ve altฤฑndaki her รงocuฤa 50 bin yen (438 dolar) nakit ve geri kalanฤฑ kuponla รถdenmek รผzere 100 bin yen (877 dolar) รถdeme yapฤฑlacak.
Bu รถdemenin Japon Hazinesi’ne toplam maliyeti 2 trilyon yen (yaklaลฤฑk 17,5 milyar dolar).
Ekonomistler bu harcamanฤฑn, ne รงocuk yetiลtiren ailelere bir katkฤฑ ne de ekonomiyi canlandฤฑrmaya yรถnelik bir teลvik olarak etkisinin sฤฑnฤฑrlฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ sรถylรผyorlar.
Geรงen yฤฑl Abe hรผkรผmetinin 15 yaล ve รผstรผ รงocuklar da dahil her birey iรงin yine kiลi baลฤฑna 100 bin yen destek verdiฤine atฤฑfta bulunan ekonomist Saisuke Sakai, “Eฤer bu destek de benzer ลekilde tรผketimi arttฤฑrmak iรงin verilecekse geรงen yฤฑlki teลvik gibi bir iลe yaramayacak” diyor.
Geรงen yฤฑl verilen aynฤฑ miktardaki desteฤi Japon tรผketiciler harcamak yerine tasarruf etmeyi tercih edince ekonomik canlanma gerรงekleลmemiลti.
Japon ekonomisi anomalisi
Enflasyonun salgฤฑn nedeniyle neredeyse tรผm dรผnyada artฤฑลa geรงtiฤi bir dรถnemde yฤฑllardฤฑr sฤฑfฤฑr enflasyonun devam ettiฤi Japonya’da halkฤฑn beklentisi hep dรผลรผk enflasyon oldu. ลirketler de her ne kadar ithal ettikleri hammadde fiyatlarฤฑ artsa da bu artฤฑลฤฑ iรง pazarda รผrettikleri mallara ve Japon tรผketicilere yansฤฑtmaktan รงekiniyorlar.
Yatฤฑrฤฑm bankasฤฑ Goldman Sachs Japonya’nฤฑn ลu gรผnlerde aรงฤฑklanacak yeni enflasyon oranฤฑnฤฑ yรผzde eksi 0,8 olarak tahmin ediyor. Deflasyon yaลayan รผlkede enerji ve taze sebze-meyve fiyatlarฤฑ artmฤฑyor, bilakis azalฤฑyor. Cep telefonu รผcretleri de hรผkรผmetin telefon ลirketlerine uygulanmasฤฑnฤฑ istediฤi kampanyanฤฑn da etkisiyle yรผzde 28 azalmฤฑล durumda.
Halk harcama yapma eฤiliminde deฤil
Buna karลฤฑn tasarruf oranฤฑ yรผzde 30 gibi inanฤฑlmaz bir seviyede olan รผlkede koronavirรผs salgฤฑnฤฑ รถncesinde de sonrasฤฑnda da halk harcama yapma eฤiliminde deฤil. รyle ki dayanฤฑklฤฑ mallarฤฑn tรผketim oranฤฑ son sekiz yฤฑldฤฑr neredeyse hiรง deฤiลmiyor. Faizler de yรผzde eksi 0,1 dรผzeyinde.
Baลbakan Kiลida, gรถreve geldikten sonra ‘yeni kapitalizm’ adฤฑ altฤฑnda bir kavram yaratฤฑp alt ve รผst gelir seviyesine sahip kiลilerin arasฤฑndaki gelir uรงurumunu kรผรงรผlteceฤine ve daha adaletli bir gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑnฤฑ saฤlayacaฤฤฑna sรถz vermiลti.
Rekor teลviฤin finansmanฤฑ iรงin gereken ek bรผtรงenin parlamentonun Aralฤฑk ayฤฑndaki olaฤanรผstรผ toplantฤฑsฤฑnda gรถrรผลรผlรผp onaylanmasฤฑ bekleniyor.
