Japon kredi derecelendirme kuruluลu Japan Credit Rating (JCR) Eurasia Baลkanฤฑ Orhan รkmen, Tรผrkiye’nin not ve gรถrรผnรผmรผ รผzerindeki siyasi risklerin negatif etkilerinin hala devam ettiฤini kaydetti.
AA muhabirine deฤerlendirmede bulunan รkmen, Tรผrkiye’nin kredi notu ve gรถrรผnรผmรผnรผn denk geldiฤi kategorideki risklilik seviyelerinin deฤiลmediฤine dikkati รงekerek, bรผyรผme beklentilerinin dengeleneceฤi noktanฤฑn aลaฤฤฑ yรถnlรผ bir eฤilim sergilemiล olmakla birlikte, geliลmekte olan รผlkelerin ortalamasฤฑnฤฑn civarฤฑnda gerรงekleลecek olmasฤฑnฤฑn bir ekonomik eksiklik olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Avrupa’daki talep canlanmasฤฑna da baฤlฤฑ olarak, 2014 ve sonraki yฤฑllarda daha da artmak รผzere 2014 yฤฑlฤฑnda yรผzde 3 civarฤฑnda bir bรผyรผme beklediklerini ifade eden รkmen, “Tรผrkiye’nin not ve gรถrรผnรผmรผ รผzerindeki siyasi risklerin negatif etkileri hala devam etmektedir” dedi.
Zira Tรผrkiye’de iรง siyasi รงekiลmeler ve toplumsal huzursuzluklarฤฑn henรผz yatฤฑลmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten รkmen, seรงim belirsizliฤinin sona ermesinin yatฤฑrฤฑmcฤฑ gรผvenini bir miktar artฤฑrmฤฑล olmakla beraber yerel seรงimler sรผrecinde de kutuplaลmanฤฑn iyice arttฤฑฤฤฑnฤฑ ayrฤฑca bรถlgesel gerilimlerin de baskฤฑ unsuru olarak devam ettiฤini kaydetti.
รkmen, Tรผrkiye’nin son birkaรง yฤฑlda kiลi baลฤฑna dรผลen ulusal gelirini artฤฑramadฤฑฤฤฑna dikkati รงekerek, gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑnda รถnemli bir dรผzelme yaลanmamฤฑล olmakla birlikte, Avrupa ekonomisindeki toparlanmanฤฑn, iรง talebin daraltฤฑldฤฑฤฤฑ bu dรถnemde, geliลmekte olan รผlkeler arasฤฑnda en fazla Tรผrkiye iรงin รถnemli bir fฤฑrsat ve ลans yaratmasฤฑnฤฑn beklendiฤini aktardฤฑ.
Gelecek dรถnemler iรงin bรผyรผme oranlarฤฑnฤฑn aลaฤฤฑ yรถnรผne karลฤฑn, bรผyรผme kalitesinin artmasฤฑnฤฑn beklendiฤini dile getiren รkmen, son birkaรง yฤฑldฤฑr yaลanan bรผyรผmenin yรผksek oranda borรงlanmayla desteklenen hane halkฤฑ tรผketim harcamalarฤฑna ve kamu harcamalarฤฑndaki artฤฑลa dayanmฤฑล olmasฤฑnฤฑn bรผyรผme serilerindeki oynaklฤฑฤฤฑn en รถnemli nedeni olduฤunu belirtti.
Net dฤฑล talep ve รถzel sektรถr yatฤฑrฤฑm harcamalarฤฑnฤฑn bรผyรผmeye pozitif katkฤฑ vermediฤini vurgulayan รkmen, bรผyรผmenin daha รงok dฤฑล ticarete kapalฤฑ olan inลaat ve hizmetler sektรถrรผne dayanmฤฑล olmasฤฑnฤฑn bรผyรผmenin kalitesini artฤฑrmadฤฑฤฤฑnฤฑ halbuki dฤฑล ticarete aรงฤฑk olan sektรถrlerin katkฤฑsฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ gerektiฤini sรถyledi.
รkmen, ayrฤฑca ลu ana kadar reform ihtiyaรงlarฤฑnฤฑn giderilemediฤini, rekabet gรผcรผ ve verimlilik artฤฑrฤฑlamadฤฑฤฤฑnฤฑ kaydederek, “Ancak, tasarlanmฤฑล olan yapฤฑsal reformlarฤฑn devamlฤฑlฤฑฤฤฑ halinde bรผyรผmenin kalitesi yukarฤฑ doฤru ivmelenecektir. Ayrฤฑca, Tรผrkiye’de kayฤฑt dฤฑลฤฑlฤฑฤฤฑn azaltฤฑlmasฤฑ ve vergi tabanฤฑnฤฑn geniลletilmiล olmasฤฑna yรถnelik รงabalar ve sonuรงlar ekonomik memnuniyeti artฤฑracak dรผzeylere ulaลmฤฑล durumdadฤฑr” dedi.
Enflasyon yรผzde 9…
Faizlerin kฤฑsa sรผrede dรผลรผrรผlmesinin yรผksek cari aรงฤฑฤฤฑn finansmanฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑracaฤฤฑnฤฑ ve dฤฑลsal ลoklara karลฤฑ ekonomik direnci de dรผลรผreceฤine dikkati รงeken รkmen, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Fed para politikasฤฑnฤฑn gelecekteki yรถnรผ ve enflasyonun seyri Tรผrkiye’ye sermaye giriลlerinin ve Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn faiz politikasฤฑnฤฑn etkileyicisi olmaya devam ediyor olmalarฤฑ, en รถnemli belirsizlik kaynaklarฤฑndan birsidir. Ancak, yakฤฑn gelecekte sermaye akฤฑmlarฤฑnฤฑn artarak tekrar Tรผrkiye’ye yรถnelmesi, ancak enflasyonun yรผzde 9 civarฤฑnda yรผksek seviyesini korumasฤฑ yรผksek olasฤฑlฤฑktฤฑr.
Bu nedenle faiz seviyelerinin, siyasi etkileลimlerden arฤฑndฤฑrฤฑlฤฑp sadece ekonomik geliลmelere endekslenmesi gerekir. Faizlerin kฤฑsa sรผrede dรผลรผrรผlmesi yรผksek cari aรงฤฑฤฤฑn finansmanฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑracak, dฤฑล ลok riskini artฤฑracaktฤฑr. Kaldฤฑ ki Tรผrkiye’nin uluslararasฤฑ likiditesinin bileลimi yeterli bir gรผce sahip deฤildir. Faiz deฤiลikliฤi รถnerilerinin siyaseten baลlatฤฑlmasฤฑ, Tรผrkiye’de enflasyon ile mรผcadele edilip edilmediฤine yรถnelik belirsizlik algฤฑsฤฑ yaratmakta ve รถzerk kurumlarฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ bozmaktadฤฑr.”
OVP gรผncellenmeli
Cari aรงฤฑkta รถnemli bir dรผลรผล beklemediklerini belirten รkmen, bรผyรผme beklentilerindeki dรผลรผลe cari aรงฤฑฤฤฑn aynฤฑ hฤฑzla eลlik edemeyecek olmasฤฑnฤฑn รถnemli bir yapฤฑsal sorun olduฤunu ve Tรผrkiyeโnin cari aรงฤฑฤฤฑnฤฑn yรผzde 6,5 seviyesinin altฤฑna dรผลemeyeceฤini savundu.
รkmen, ancak cari aรงฤฑฤฤฑn bu seviyesinin her ne kadar kฤฑsa vadeli fonlarla fonlanmฤฑล olsa da Tรผrkiye aรงฤฑsฤฑndan dฤฑลsal ลok riski รผretme olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn dรผลรผk gรถzรผktรผฤรผnรผ ifade etti.
Orta Vadeli Programda (OVP) yer alan bรผyรผme, enflasyon ve cari aรงฤฑk tahminlerinin iรงeride ve bรถlgede var olan siyasi gerilimlerin etkilerini de gรถzetecek ลekilde gรผncellenmesi gerektiฤi dรผลรผnen รkmen, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Merkezi hรผkรผmet harcamalarฤฑndaki artฤฑล trendinin durdurulmasฤฑ, mevcut kamu aรงฤฑฤฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmamasฤฑ kaydฤฑyla, kamu finansmanฤฑ ve bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ, Tรผrkiye’nin dฤฑล ลoklara karลฤฑ ve kredi notunun devamlฤฑlฤฑฤฤฑnda รถnemli dayanaklar olmasฤฑ hususu devam etmektedir. รzel sektรถrรผn yรผksek dฤฑล borรงluluฤu ve รผstlendiฤi kur riski kฤฑrฤฑlganlฤฑk unsuru olmakla beraber, faiz ve dรถviz fiyatlarฤฑndaki ลoklara oldukรงa fazla maruz kalan bankacฤฑlฤฑk dฤฑลฤฑ รถzel sektรถrรผn dinamik yapฤฑsฤฑ Tรผrkiyeโyi diฤer geliลmekte olan รผlkelerden ayฤฑrt eden en รถnemli faktรถrdรผr.”
TL’nin dฤฑล deฤerindeki oynaklฤฑฤฤฑn devam edeceฤini iลaret eden รkmen, “Siyasi risklerin dรผลรผrรผlme becerisine dayalฤฑ olarak artmasฤฑ beklenen sermaye giriลleri TL’nin deฤeri รผzerindeki yukarฤฑ yรถnlรผ ivmelenme baskฤฑsฤฑnฤฑ kฤฑsa dรถnemde dรผลรผrecektir. Ancak, orta ve uzun vadede genel tasarruf aรงฤฑฤฤฑ ve รถzellikle enerjide dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑk gibi yapฤฑsal sorunlar TL’nin deฤerlenmesindeki kalฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑ engellemektedir” dedi.
Piyasa faizlerinin yeniden tek haneye inmesinin, Tรผrkiyeโye yรถnelik genel de risk algฤฑsฤฑndaki belirsizliฤin azaldฤฑฤฤฑnฤฑn, รถzelde de siyasi risk algฤฑsฤฑnda yumuลama baลladฤฑฤฤฑnฤฑn en รถnemli gรถstergesi olmakla birlikte, sone eren yerel seรงimlerin toplumsal kutuplaลmayฤฑ artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden รkmen, Avrupa Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn piyasaya ilave likidite verebileceฤine yรถnelik beklentiler ile topyekรผn olarak geliลen piyasalara sermaye giriลinin uzun bir aradan sonra tekrar pozitife dรถnmesinin yarattฤฑฤฤฑ olumlu havanฤฑn Tรผrk piyasalarฤฑna da yansฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
