รzel sektรถrรผn dรถviz riskinin dolaylฤฑ olarak kamuya aktarฤฑlmasฤฑ sรผreci devam ediyor.
Merkez Bankasฤฑโnฤฑn (TCMB) rezervindeki dรถvizleri satmasฤฑ, Hazineโnin dรถviz cinsi borรงlanmaya aฤฤฑrlฤฑk vermesi ve son olarak kur korumalฤฑ mevduat uygulamasฤฑ, kamunun dรถviz aรงฤฑฤฤฑnฤฑ, dolayฤฑsฤฑyla da dรถviz riskini hฤฑzla artฤฑrฤฑyor.
QNB Finansbank, bugรผn yayฤฑmladฤฑฤฤฑ sabah notunda kamunun artan dรถviz riskine ve รถzelin artan dรถviz fazlasฤฑna iliลkin son veriler paylaลtฤฑ.
Buna gรถre, 2019 baลlarฤฑna kadar 50 milyar civarฤฑnda seyreden kamunun net dรถviz riski, ลubat 2022โde 207,4 milyar dolara yรผkseldi. 2018 sonuna gรถre bu kalemde artฤฑล, 144,4 milyar dolar oldu.
2019 sonunda 70.7 milyar dolar, 2020 sonunda 163.7 milyar dolar olan kamunun dรถviz aรงฤฑฤฤฑ, 2021 sonunda 182,1 milyar dolara yรผkselmiลti.
Ekonomik aktรถrlerin bilanรงolarฤฑnda yer alan dรถviz varlฤฑklarฤฑ ile yรผkรผmlรผlรผkleri arasฤฑndaki fark, net dรถviz pozisyon durumunu yansฤฑtฤฑyor. Dรถviz varlฤฑklarฤฑn yรผkรผmlรผlรผklerden fazla olmasฤฑ durumunda kurlardaki yรผkseliลten olumlu yรถnde etkilenilirken, tersi durumda da kurlardaki dรผลรผลten kรขr elde ediliyor.
Notta, kamunun dรถviz aรงฤฑฤฤฑ hesaplanฤฑrken, kur korumalฤฑ mevduat, Hazine net dรถviz pozisyonu, kamu bankalarฤฑ net dรถviz pozisyonu ve TCMB’nin swap ve forward dahil pozisyonuna bakฤฑldฤฑ.
Kamunun dรถviz riski son yฤฑllarda hฤฑzla artarken, รถzel sektรถrรผn ise fazla pozisyonunu artฤฑrdฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor.
TCMB’nin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ ลirketlerin toplam varlฤฑk ve yรผkรผmlรผlรผklerine gรถre, ลirketlerin toplam dรถviz aรงฤฑk pozisyonu aralฤฑk sonu itibariyle 113,6 milyar dolar ile 2020 sonunda gรถre 8,4 milyar dolar geriledi.
2018 yฤฑlฤฑndan beri ลirketlerin aรงฤฑk pozisyonu dรผลรผล eฤiliminde ve 2018 sonuna gรถre 60,5 milyar dolar geriledi. Bu dรถnemde ลirketlerin dรถviz varlฤฑklarฤฑ 42,6 milyar dolar artฤฑลla 163,3 milyar dolara yรผkselirken, dรถviz cinsi yรผkรผmlรผlรผkler 17,9 milyar dolar gerileyerek 276,9 milyar dolar oldu.
Bireylerin ise aralฤฑk sonunda 164,4 milyar dolarlฤฑk dรถviz mevduatฤฑ ile 7.9 milyar dolarlฤฑk dรถviz cinsi devlet iรง borรงlanma senedi (DฤฐBS) ve eurobond olarak toplam 172,3 milyar dolarlฤฑk dรถviz varlฤฑฤฤฑ bulunuyor.
Bireylerin dรถviz cinsinden borรงlanma imkanlarฤฑ olmadฤฑฤฤฑ iรงin net dรถviz pozisyon fazlalarฤฑ da bu seviyede. Bireylerin net dรถviz varlฤฑฤฤฑ, 2018 sonuna gรถre 55.8 milyar dolar
arttฤฑ.
Aralฤฑk ayฤฑnda baลlayan ve ลubat sonunda 520.1 milyar TL (39.0 milyar dolar) seviyesine ulaลan kur korumalฤฑ mevduat (KKM) da รถzel sektรถrรผn dรถviz riskini azalttฤฑ.
รzel bankalarฤฑn dรถviz pozisyonlarฤฑ bu rakamlara eklendiฤinde, รถzel sektรถrรผn toplam dรถviz pozisyonunun aralฤฑk itibariyle 69.5 milyar dolar fazlaya iลaret ettiฤi gรถrรผlรผyor.
ลirketlerin dรถviz pozisyonunun yatay kaldฤฑฤฤฑ varsayฤฑmฤฑ ile hesaplandฤฑฤฤฑnda, รถzel sektรถr dรถviz fazlasฤฑnฤฑn ลubat sonunda 98.2 milyar dolara yรผkseldiฤi gรถzlemleniyor. 2018 sonuna gรถre รถzel sektรถrรผn dรถviz pozisyonu 152,9 milyar dolar artฤฑล gรถsterdi.
207,4 milyar dolarlฤฑk dรถviz aรงฤฑฤฤฑ dฤฑลฤฑnda kamunun bilanรงolarฤฑnda gรถrรผnmeyen, yap iลlet devret projeleri kaynaklฤฑ dรถviz riski de bulunuyor.
Prof. Dr. Uฤur Emekโin hesaplamalarฤฑna gรถre, ลehir hastaneleri, otoyollar, kรถprรผler, havalimanlarฤฑ ve Akkuyu Nรผkleer Santraliโne verilen gelir garantilerinin toplamฤฑ, 2020 sonun itibarฤฑyla 152,8 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.
