Karadeniz derelerine iki iyi örnek: Sel var afet yok

BORSATEK – Altınbaş Üniversitesi’nden Prof. Dr. Tuncer Çelik, Giresun’da sel sonucu ağır hasar yaşanan noktalarla aynı miktarda yağış aldığı halde hiçbir sorun yaşanmayan Vakfıkebir Fol Deresi ile Görele derelerindeki ıslah çalışmalarının örnek alınmasını önerdi.

Altınbaş Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuncer Çelik, Doğu Karadeniz’de aşırı yağışlar sonrası ölümlere yol açan selin nasıl önlenebileceğini değerlendirdi. Doğanın ihmale gelmez kanunları bulunduğunu vurgulayan Tuncer Çelik “Her vadinin belirli derinlikte su taşıma kapasitesi var. Vadiye gelebilecek azami su miktarı da iklimsel bir olgudur, yöreye göre değişir. 500 yılda bir, 100 yılda bir ve 50 yılda bir yaşanabilen en yüksek yağış miktarı istatistiklerine göre debiler hesaplanır ve akarsu yataklarının düzenlenmesi yapılır” dedi.

AÇGÖZLÜLÜĞÜN SONU HÜSRAN

Herhangi bir vadide yapılaşma olacaksa binaların hangi yükseklikten itibaren yapılabileceği hesaplanarak şehir planlarının ona göre yapılması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tuncer Çelik şöyle devam etti:

“Eğer siz açgözlülük ederseniz, suyun akması gereken yere bina yaparsanız, o debi bir gün gelir her şeyi önüne katar siler süpürür. İşte açgözlülüğün sonu felakettir. Can kaybı, servet kaybı olur. Çok üzülür ağlarız, göz yaşı getirir. Bunun müsebbibi biziz, Yaradan değil. Kural tanımazlık, kuralları umursamazlık var. Bunu da şehirleşmeye göz yumanlara söyleyeceksiniz.”

ŞİDDETLİ YAĞIŞLAR SIKLAŞTI

Küresel ısınmanın yol açtığı iklim değişikliği nedeniyle birim alana birim zamanda düşen yağış miktarının arttığını ifade eden Tuncer Çelik, “Eskiden 50 yılda tekerrür eden yağışı şimdi her yıl göreceğiz, 100 yılda bir olanları 5-10 yılda bir göreceğiz. Demek ki bu tür durumları sık sık yaşayacağız” dedi.

UÇURUMDA HAFRİYATTAN KAÇINMAK

Şiddetli yağışların tetiklediği toprak kaymalarına dikkat çeken Prof. Dr. Tuncer Çelik, “Mesela heyelan altında kalmak… Doğayla, topografyayla oynuyoruz. Uçurumun dibinde hafriyat yapıp, oraya bina dikiyoruz. Hafriyatla arazinin eğimini daha da artırmış oluyoruz. Böylece daha önce kritik dengede olan arazinin heyelan durumuna geçmesine biz sebep oluyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

MÜHENDİSLİK HESAPLARINDA DEĞİŞİM

Prof. Dr. Tuncer Çelik, yeni bir meteorolojik rejime girildiğini ifade ederek “Biz de buna göre mühendislik hesaplarımızı yenileyip dere yataklarında olması gereken kesitleri güncelleyip yetersiz olanları buna göre düzenleyip, şehirlerimizin belli bölümlerini yeniden inşa etmeliyiz” dedi.

AKIŞI ÖNLEYEN YAPILAR YIKILMALI

İklim değişirken yağışların bazı yerlerde azalıp bazı yerlerde arttığına işaret eden Prof. Dr. Tuncer Çelik, “Ani yağışın belli bir yeri yok ve kurak bölgelerde de yağış birden ve yoğun şekilde yağabilir, sel taşkın olabilir. Her şey ona göre yapılmalı” diye konuştu. Sel felaketine davetiye çıkarmamak için suyun akışını engelleyen, yolu tıkayan yapıların mutlaka yıkılması gerektiğini vurgulayan Tuncer Çelik “Dik meyilli arazilerin diplerindeki yapılaşmaları da oralardan kaldıracaksınız. Kaldırmazsanız günün birinde heyelan olarak geri döner. Heyelan altında kalan bizim canlarımız, yok olan da bizim servetimiz” ifadelerini kullandı. 

VAKFIKEBİR’DE ÖRNEK DERE ISLAHI

Prof. Dr. Tuncer Çelik, Giresun’daki sel felaketinin yaşandığı bölgede aynı miktarda yağış düştüğü halde taşmayan dereler de bulunduğuna dikkat çekti. Çelik şunları söyledi:

“Vakfıkebir’deki Fol Deresi’nin ıslahı uygun yapılmış. Gerçekten ortaya koyulan kesit geniş alanlı ve yüksek. Dolayısıyla sel suyu onun içinden akıp geçiyor. Bu derenin sağında ve solundaki eski bükleri eskiden birkaç yılda bir sel basardı. Şimdi oralarda yapılaşma ve yerleşim olduğu halde dere ıslahları doğru yapıldığı için bu yerleşimlere herhangi bir zarar gelmiyor. Sel suyu, ıslah edilmiş dereden kendi yolunu bulup öylece denize doğru akıp gidiyor. Oysa birkaç yıl önce Vakfıkebir’in hemen 5 kilometre batısındaki Beşikdüzü’nü de sel basmıştı. Çünkü orada da kimi yanlışlıklar yapılmış. Karadeniz sahil yolunun altındaki menfezler ya kapatılmış ya da olması gerekenden dar tutulmuş.” 

GÖRELE’DE SEL VAR AFET YOK

Prof. Dr. Tuncer Çelik, Giresun’da son sel felaketlerinin yaşandığı yerin 30-40 kilometre doğusundaki Görele ilçesinde de sel yaşandığını ancak herhangi bir hasardan söz edildiğinin duyulmadığını hatırlattı. Çelik “Demek ki önümüzde olumlu birkaç örnek var. O vakit yapılması gereken, bu olumlu örneklerden hareketle doğru mühendislik çözümlerini hayata geçirmektir. Vakfıkebir ve Görele’deki dere ıslahlarına bakan, yapması gerekeni görür zaten” şeklinde konuştu.

Haber Merkezi

Tüm Yazıları

Borsatek, Türkiye ve dünya piyasalarındaki gelişmeleri yakından izleyen bir finans haber platformudur. Hisse, döviz, altın ve kripto piyasalarına dair analizlerle yatırımcılara rehberlik eder.