ABD Başkanı Donald Trump, Federal Rezerv‘in bir sonraki liderini belirleme sürecinde sona yaklaştığını ve bu ismin Beyaz Saray Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett olacağını ima etti.
Trump seçimini tek bir kişiye indirdiğini belirtirken, gözler Washington’daki bu kritik atamaya çevrildi.
Hassett, Fed içindeki önceki görev süresi de dahil olmak üzere kamu politikasında uzun bir kariyere ve güçlü akademik referanslara sahip bir isim olarak biliniyor.
Trump’ın ilk başkanlık döneminde Ekonomi Danışmanları Konseyi başkanlığı için Senato’dan 81 oyla ezici bir çoğunlukla onay aldı. Hassett ayrıca 2017 yılında kurumlar vergisini düşüren yasal düzenlemelerin başarısını, en azından kısmen kendisine mal edebilecek bir konumda bulunuyor. Arkadaşlarından biri, Kevin Hassett gibi arz yönlü ekonomi politikalarını savunan biri için bu görevin bir hayalin gerçekleşmesi anlamına geldiğini söylüyor.
Ancak Trump ve Hassett arasındaki sadakat ilişkisi durumu karmaşıklaştırıyor. Bu durumun Hassett’in Fed başkanı olarak faiz oranlarını ne kadar düşürebileceğini sınırlayıp sınırlamayacağı merak konusu. Fed başkanı dünyayı tek başına değiştiremez; diğer Fed yetkililerini kendi görüşlerini desteklemeye ikna etmek için, diğer faktörlerin yanı sıra güvenilirlik ve itibar da gerekir.
Trump’ın Fed üzerindeki baskısı ve bağımsızlık sorunu
Trump’ın 2017 yılında bu göreve bizzat atadığı mevcut Fed Başkanı Jerome Powell’a yönelik sert eleştirileri, ekonomistler arasında endişe yarattı. Herhangi bir yeni adayın Beyaz Saray’ın etkisinden gerçekten bağımsız olup olamayacağı tartışılıyor. Trump bu endişeleri gidermek için pek bir çaba sarf etmedi ve salı günü yayımlanan bir röportajda, faiz oranlarını düşürmeyi bir sonraki başkan için adeta bir turnusol testi haline getireceğini söyledi.
Fed çarşamba günü federal fon faiz oranı hedef aralığını çeyrek puan düşürerek yüzde 3,50 ile yüzde 3,75 aralığına indirdi. Bu kararın hemen ardından Trump, Başkan Powell’ı “katı” olarak nitelendirdi ve faiz indiriminin iki katına çıkarılabileceğini savundu. Trump Fed’den, ulusal borcun finansmanına yardımcı olmak gibi diğer hedeflerin yanı sıra gösterge faiz oranını yüzde 1 veya altına indirmesini talep etti.
Fed yetkilileri zayıflayan iş gücü piyasasını desteklemek için bu yıl faiz oranlarını düşürdü ancak inatçı bir şekilde yüksek seyreden enflasyon karşısında dramatik indirimler yapmaktan çekindi.
Barron’s, Kevin Hassett ile kariyeri boyunca çalışmış kişilerle görüşerek onun Fed başkanı olarak nasıl bir yönetim sergileyebileceğine dair fikir edinmeye çalıştı. Bazıları onu tüm kalbiyle destekledi. Ancak onu iyi tanıyan ve bazıları isminin açıklanmasını istemeyen birkaç kişi, Hassett’in ikinci dönemdeki Trump’a olan sadakatinin, ona dair algılarını değiştirdiğini söyledi.
Buradaki temel endişe Hassett’in sorunlu ekonomi politikaları önereceği değil, Fed’i bu kadar doğrudan etkilemek isteyen bir başkana olan bağlılığının, başkan olarak bağımsızlığını tehlikeye atabileceği yönündeydi.
Hassett ne düşünürse düşünsün, Fed başkanı olarak görev yaparken, ekonomik sonuçları ne olursa olsun başkanın emirlerini yerine getirdiği algısını üzerinden atması zor olabilir. Kevin Hassett uzun vadeli enflasyon görünümü göz önüne alındığında faiz indirimleri için makul gerekçeler sunsa bile bu algı muhtemelen geçerliliğini koruyacaktır. Başka bir deyişle, faiz oranlarının düşürülmesi gerektiği sonucuna varmak için Trump’tan emir almasına gerek yoktur ancak kamuoyu bunu emir komuta zinciri içinde yorumlayabilir.
Aday belirleme sürecindeki belirsizlikler
Yatırımcılar şimdilik Kevin Hassett ve onun olası liderliği konusunda büyük bir endişe taşımıyor. Hisse senedi piyasaları rekor seviyelerde işlem görüyor ve tahvil yatırımcıları, her yeni başkan için yaptıkları gibi kararlarını bir süreliğine askıya almış görünüyor. Hassett, Beyaz Saray aracılığıyla gönderilen röportaj taleplerini ve salı günü kısa bir görüşme isteğini reddetti.
Beyaz Saray sözcüsü Kush Desai bir e-postada, Trump’ın enflasyon krizini sona erdirmek ve Amerikalıların Trump’ın ilk döneminde yaşadığı refahı geri getirmek için modern tarihin en iyi ve en deneyimli ekonomi ekibini bir araya getirdiğini belirtti. Ancak Trump resmi bir açıklama yapana kadar Federal Rezerv adaylıkları hakkındaki tüm tartışmaların anlamsız spekülasyonlar olduğunu ifade etti.
Hassett’in adaylığı henüz kesinleşmedi ancak seçim süreci hakkında kamuoyuna yansıyan pek çok detay var. Hazine Bakanı Scott Bessent, Kevin Hassett isminin de dahil olduğu aday listesini beş kişiye kadar indirdi ve inceleme sürecini aralık ayı sonuna kadar tamamlamayı beklediğini söyledi.
Son zamanlarda Trump bu listede olmayan birini, bizzat Bessent’i seçmeyi de düşündü. Trump, Bessent’in Fed başkanlığı görevini üstlenme olasılığını defalarca gündeme getirdi ancak Bessent’in bu görevi istemediğini belirtti. Kafa karıştırıcı bir şekilde Trump ayrıca seçimi tek bir kişiye indirdiğini söyledi ancak bu kişinin kim olduğunu doğrulamadı.
Hassett salı günü Wall Street Journal tarafından düzenlenen bir etkinlikte, kendisinin içine düştüğü bu tuhaf durumu kabul etti. Trump’ın seçimini yaptığını sonra da fikrini değiştirdiğini belirten Hassett, Bessent’in Fed başkanlığı için önerdiği isimler listesinin başında yer aldığını söyledi ve Scott Bessent’in Hazine Bakanlığı’nda kalacağını ekledi.
Fed kültürü ve akademik geçmiş üzerine görüşler
Hassett her şeye rağmen görüşlerini dile getirmekten çekinmedi. Kasım ayında New York Ekonomi Kulübü’nde verdiği röportajda Fed hakkındaki düşüncelerini paylaştı. Kevin Hassett 1992’den 1997’ye kadar Alan Greenspan’ın yönetimindeki Fed’de görev yaptı. Greenspan ile zaman zaman yakın bir şekilde çalıştığını belirten Hassett, Fed çalışanlarının düşünce tarzının iyi ve kötü yanlarını gördüğünü ve çok fazla kötü yanı olduğunu ifade etti.
Hassett Fed çalışanlarının eski moda düşünce tarzını ele almak istiyor ve onların yanlış ekonomik tahminler üreten eski modellere fazla güvendiklerini savunuyor. Fed’in küçültülmesi, reformdan geçirilmesi ve denetlenmesi çağrılarını destekliyor. Ayrıca Fed’in bilançosunun kontrolünün Hazine’ye verilmesi ve bilançonun daha da küçültülmesi çağrısında bulunan Bessent’in politika makalesine katıldığını belirtti.
Hassett’in Fed’de çalıştığı süre boyunca kurum hakkında herhangi bir çekinceyi dile getirmediğini belirten bazı eski Fed meslektaşları, onun kuruma iyi uyum sağladığını söyledi. Hassett araştırma bölümünde işletme sabit yatırımlarını inceleyerek çalıştı. Pennsylvania Üniversitesi’nde ekonomi doktorasını tamamladı ve Columbia Üniversitesi’nde umut vaat eden bir akademik kariyere başladı ancak Washington’da bir işe giren eşini takip etmek için buradan ayrıldı.
Fed’de Kevin Hassett ile birlikte çalışanlar onu zeki ve kanıta dayalı çalışan bir ekonomist olarak hatırlıyor. Bir meslektaşının ifadesiyle o Chicago Okulu ekolünden gelen ve verimli piyasalar hipotezini savunan biriydi. Milton Friedman ile özdeşleşen bu ekol, serbest piyasa ekonomisinin önde gelen bir dalı olarak biliniyor. Hassett’in borsa hakkındaki inançları daha sonra birçok kişinin hatalı bulduğu bir kitapta yer aldı ancak vergi indiriminin iş ve ekonomik büyümeyi nasıl teşvik edebileceğine dair akademik araştırması, ekonomistler arasında büyük saygı gördü ve görmeye devam ediyor.
Dow 36.000 kitabı ve ideolojik tartışmalar
Hassett kendini, Ronald Reagan döneminden bu yana Cumhuriyetçilerle ilişkilendirilen bir felsefe olan arz yönlü bir ekonomist olarak tanımlıyor. Arz yönlü ekonomistler, vergi gelirindeki kaybı telafi edecek büyümeyi teşvik etmek için vergi indirimi yapılmasını savunur. Hassett’in muhafazakar eğilimleri Fed’deki işinde ön plana çıkmadı.
UNC Kenan-Flagler İşletme Fakültesi’nde finans profesörü olan Gregory Brown, o dönemde siyasi taraf hakkında hiçbir konuşma yapılmadığını ve yaptıkları işlerde siyasetin neredeyse hiç yer almadığını belirtti. Brown, Fed’de Hassett’in altında çalıştı ve onun iyi bir başkan olacağını düşünüyor.
Johns Hopkins Üniversitesi’nde ekonomi profesörü olan ve 1990’larda Fed’de Hassett ile birlikte çalışan Christopher Carroll da Hassett’in kuruma karşı herhangi bir düşmanlık veya saygısızlık duyduğunu hiç hissetmediğini söyledi.
Ancak Hassett Fed’den ayrıldıktan sonra muhafazakar bir düşünce kuruluşu olan American Enterprise Institute bünyesine katılarak daha politik eğilimlerini ortaya koymaya başladı. Orada çok sayıda makale yazdı; John McCain, George W. Bush ve Mitt Romney’in başkanlık kampanyalarına danışmanlık yaptı.
Hassett düşünce kuruluşunda çalıştığı dönemde, Beyaz Saray’daki mevcut görevinden önce muhtemelen en çok ün kazandığı eseri kaleme aldı. 1999 yılında, George W. Bush yönetimi için çalışmaya devam edecek olan eski gazeteci James Glassman ile birlikte yazdığı “Dow 36.000” adlı kitabı yayımladı. Kitap, Dow Jones Sanayi Endeksi değerinin üç ila beş yıl içinde dört katına çıkarak 36.000 puana ulaşacağı fikrini savunuyordu.
Yazarlar yatırımcıların hisse senetleri için risk priminin göründüğü kadar yüksek olmadığını yeni yeni anlamaya başladıklarını iddia etti. Ancak 2000 yılında dot-com balonu patlayınca borsa çöktü ve endeks 2021 yılına kadar 36.000 seviyesine ulaşamadı.
Glassman geriye dönüp bakıldığında riskler konusunda aşırı güvenli olduklarının açık olduğunu söylerken, Kevin Hassett pozisyonlarını savunmaya daha istekli görünüyor. Glassman, piyasaya daha fazla güvenmesi gerektiğini fark ettiğini ancak Kevin Hassett ile konuştuğunda onun bu görüşünden vazgeçmeye niyetli olmadığını anladığını belirtti. Glassman, ikilinin arkadaş olduğunu ancak artık politika konusunda aynı görüşte olmadıklarını ifade etti.
Glassman, Trump yönetiminin ikinci dönemindeki gümrük vergileri ve Intel ya da U.S. Steel gibi şirketlere devletin müdahalesi dahil olmak üzere piyasaya yönelik aşırı müdahalelerine karşı olduğunu söylüyor. Hassett ise her iki politikayı da kamuoyuna savundu.
Kapalı kapılar ardında Trump’a farklı tavsiyelerde bulunuyorsa bile ikisi de bunu açıkça söylemiyor. Glassman, Kevin Hassett’in daha az serbest piyasa ideolojisi lehine fikrini değiştirip değiştirmediğinden emin değil. Ancak Kevin Hassett’in Fed başkanı olursa eski ilkelerine döneceğine inandığını belirtti.
Bağımsızlık ve mesleki itibar endişesi
Hassett bağımsız kalacağını söyledi. Salı günü yaptığı açıklamada başkan faiz oranları konusunda baskı yaparsa “doğru olanı yapacağını” belirtti. Kevin Hassett sadakatinin kendi yargısına ve partizan olmamaya olan bağlılığına dayandığını, başkanın da buna güvendiğini düşündüğünü ifade etti.
Trump birçok yerde partizanlık görme eğilimindedir ve bu özellik onu Kevin Hassett’in savunduğu önlemleri almaya itmiştir. Başkan 1 Ağustos tarihinde, kurumun bazı iş rakamlarını aşağı yönlü revize etmesinin ardından Erika McEntarfer’ı Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS) komiseri görevinden kovdu.
Trump rakamların kendisini kötü göstermek için manipüle edildiğini savundu. Kevin Hassett 3 Ağustos’ta katıldığı bir programda bu kararı savundu. İş rakamlarının manipüle edildiğine dair somut kanıtlar gösterilmesi için baskı yapıldığında revizyonların somut kanıt olduğunu iddia etti.
BofA Securities eski küresel ekonomi araştırma başkanı Ethan Harris, BLS komisyon üyesinin kovulmasının olağanüstü bir olay olduğunu ve hemen hemen her ekonomistin bunun korkunç bir fikir olduğunu düşündüğünü belirtti. Harris, veri toplama sürecinde sorunlar olsa da Trump’ın kuruma yönelik saldırısının sorunu siyasileştirerek çözümü zorlaştırdığını söyledi. Kevin Hassett’in bu ve diğer kararları savunma istekliliği bazı ekonomistleri endişelendiriyor.
Johns Hopkins ekonomisti Carroll, Hassett’in mesleki itibarını pek umursamıyor gibi göründüğünü belirtti. Fed’de çalışmak, kurumun objektif ve titiz analizlere verdiği önem nedeniyle ekonomistler arasında uzun süredir bir ayrıcalık olarak görülüyor. Carroll, Hassett’in artık ekonomistlerin ortak dilini konuşmadığından veya sadece lafta kaldığından endişe duyuyor.
Carroll’a göre ekonomistlerin inandıklarına dayanmayan kararlar alması durumunda bu kararların dayanağı sorgulanır hale geliyor. Ayrıca piyasaların öngörülebilirliğe ihtiyaç duyduğunu belirten Carroll, Kevin Hassett’in Fed başkanı olursa ne yapacağını tahmin etmenin zor olduğunu ekledi.
Piyasa dinamikleri ve arz yönlü büyüme teorisi
Hassett’in iş dünyasının büyümesini destekleme konusundaki uzun süredir devam eden taahhüdü, onu tanıyan bazı kişileri Trump’ın ikinci dönemdeki gümrük vergisi saldırısını desteklemesi nedeniyle şaşkınlığa uğrattı. Hassett, Trump’ın gümrük vergisi politikasını uygulamaya koymaya başladığı 2019 yılında Ekonomi Danışmanları Konseyi’nden istifa etmişti. O dönemde Hassett ayrılma kararının gümrük vergileriyle ilgisi olmadığını savunmuştu. Ancak onunla çalışan bazı kişiler Kevin Hassett’in tutumunda keskin bir değişiklik olduğunu düşünüyor.
Finans piyasaları ise daha az tedirgin görünüyor. 10 yıllık Hazine tahvillerinin getirisi, Kevin Hassett isminin en önde gelen aday olduğu yönündeki haberlerin çıktığı kasım sonundan bu yana yüzde 4,0 seviyesinden yüzde 4,2 seviyesine yükseldi.
Bu durum getiri eğrisini dikleştirdi. Bu hareket, yatırımcıların enflasyon yükselirken Fed’in faizleri düşük tutacağını beklediklerinin bir işareti olabilir. Ancak piyasalar birçok nedenden dolayı hareket eder. Enflasyon endişelerinin bir başka ölçüsü olan başabaş faiz oranları bu dönemde sadece yüzde 0,2 puan yükseldi.
PGIM Fixed Income baş yatırım stratejisti Robert Tipp, piyasanın Fed’in ele geçirilmesi senaryosunu şu an için fiyatlamadığını belirtiyor. Fed başkanı faiz oranlarını belirleyen FOMC’de 12 oy hakkından sadece birine sahip.
Kevin Hassett onaylanırsa komitede Trump’ın atadığı Stephen Miran’ın yerini alması muhtemel. Hassett Trump’ın emirlerini yerine getirse bile FOMC’nin geri kalanı onunla aynı görüşte olmayabilir.
Bununla birlikte Hassett faiz oranlarının düşürülmesi için kendi argümanlarını ortaya koyabilir. Kevin Hassett gelecek yılki büyümenin birçok ekonomistin beklediği yüzde 2 seviyesinin çok üzerinde olacağına inanıyor. Bazıları hızla artan büyümenin enflasyonu kötüleştirebileceğini düşünürken Kevin Hassett’in arz yönlü felsefesi ona aksini söylüyor.
Hassett ABD’nin 1990’ların bilgisayar devrimi gibi bir verimlilik patlaması yaşadığını savunuyor. O dönemin Fed başkanı Greenspan, büyümenin enflasyonist olmayacağını öngördüğü için faizleri düşük tutmuştu. Hassett de aynısını yapmak istiyor.
Kevin Hassett bugün Trump’ın gümrük vergileri ve vergi indirimlerinin fabrika inşaatlarını teşvik ettiğini ve sermaye birikiminin güçlendiğini söylüyor. Potansiyel GSYİH büyümesinin yüzde 3 veya 4’ün üzerinde olabileceğini belirten Hassett, faiz oranlarını düşürmek için çok fazla alan olduğunu savunuyor.
Fed gözlemcisi Harris, Hassett’in bu teoriye gerçekten inanmasının Fed’in bağımsızlığı için kritik olduğunu vurguluyor. Harris’e göre arz yönlü odaklanma Hassett’in entelektüel temelinin bir parçası ve bu durum onun hem başkana sadık kalmasını hem de bağımsız bir başkan olmasını mümkün kılabilir.
Yatırımcıların Fed ve ABD piyasalarına olan güvenini kaybetmesi için oldukça büyük bir şok gerekir ve şu ana kadar böyle bir katalizör görünmüyor. Kevin Hassett salı günü Trump’ın istediği seviyeye faiz indirmeyi taahhüt edip etmeyeceği sorulduğunda kaçamak cevap verdi ve veriler bunu gösteriyorsa indirim yapacağını söyledi.
