ABD Baลkanฤฑ Donald Trumpโฤฑn eski seรงim kampanyasฤฑ yรถneticisi Paul Manafortโun Ukrayna adฤฑna yรผrรผttรผฤรผ lobi faaliyetinde Tรผrkiye baฤlantฤฑsฤฑ olduฤu iddia edildi. Sฤฑzdฤฑrฤฑlan e-mail yazฤฑลmalarฤฑna gรถre, Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Mevlรผt รavuลoฤluโnun Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisiโnde (AKPM) Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ olarak gรถrev yaptฤฑฤฤฑ dรถnemde Ukrayna hรผkรผmeti adฤฑna para karลฤฑlฤฑฤฤฑnda lobi faaliyetinde bulunduฤu รถne sรผrรผldรผ.
amerikanฤฑnsesi internet sitesinin haberine gรถre, iddiayฤฑ dรผnya รงapฤฑnda araลtฤฑrmacฤฑ gazetecilerden oluลan Organize Suรง ve Yolsuzluklarฤฑn Haberleลtirilmesi Projesi (OCCRP) adlฤฑ uluslararasฤฑ giriลim haberleลtirdi. Sฤฑzdฤฑrฤฑlan e-mail yazฤฑลmalarฤฑna dayandฤฑrฤฑlan haberin odaฤฤฑnda, Ukraynaโnฤฑn Rusya yanlฤฑsฤฑ eski Cumhurbaลkanฤฑ Viktor Yanukoviรง lehine lobi faaliyetinde bulunan ABD Baลkanฤฑ Donald Trumpโฤฑn eski kampanya yรถneticisi Paul Manafortโun bu lobicilik kapsamฤฑnda Avrupalฤฑ liderlere para รถdediฤi iddiasฤฑ yer alฤฑyor.
โLobi faaliyetinin kasasฤฑ Ukraynalฤฑ milletvekiliโ
Habere gรถre Paul Manafort, Ukraynaโda muhalefet lideri Yulia Timoลenkoโnun hapsedilmesinin รผlkenin Avrupa Birliฤi ile ortaklฤฑk anlaลmasฤฑ imzalamasฤฑna engel olmamasฤฑ gerektiฤi konusunda diplomatlarฤฑ ve siyasetรงileri ikna etmek iรงin lobi yaptฤฑ. Bu lobi faaliyetinin arkasฤฑndaki para kaynaฤฤฑ ise bugรผn Ukrayna parlamentosundaki en bรผyรผk muhalefet partisine mensup bir milletvekili olan Serhiy Lovoรงkin.
2010-2013 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda dรถnemin Ukrayna Cumhurbaลkanฤฑ Viktor Yanukoviรงโin genel sekreteri olan ve daha sonra Ukraynaโdaki devrim sฤฑrasฤฑnda Rusyaโya kaรงan Lovoรงkin, 2016 yฤฑlฤฑnda ABD Baลkanฤฑ Trumpโฤฑn baลkanlฤฑk seรงimi kampanyasฤฑnฤฑ yรถnetecek olan Paul Manafort ile birlikte o dรถnem Yanukoviรงโin seรงim kampanyasฤฑnฤฑ yรผrรผtmรผลtรผ.
2011 yฤฑlฤฑ Ekim ayฤฑnda Ukrayna muhalefet lideri Yulia Timoลenko baลbakan olduฤu dรถnemde Rusya ile yapฤฑlan doฤalgaz mรผzakerelerinde Ukraynaโnฤฑn ulusal รงฤฑkarlarฤฑna zarar verdiฤi gerekรงesiyle suรงlu bulunmuล, Avrupalฤฑ liderler davanฤฑn siyasi olduฤunu savunarak kararฤฑ kฤฑnamฤฑลtฤฑ. Timoลenkoโnun hapis cezasฤฑna mahkum edilmesi Ukrayna ve AB arasฤฑnda Yanukoviรง yรถnetiminin 2013 yฤฑlฤฑnda imzalamayฤฑ umduฤu serbest ticaret ve ortaklฤฑk anlaลmasฤฑnฤฑ tehlikeye atmฤฑลtฤฑ.
Araลtฤฑrmacฤฑ gazetecilerden oluลan OCCRPโnin eline ulaลan ve Manafort, Lovoรงkin ve diฤer isimler arasฤฑnda on yฤฑllฤฑk bir dรถnemi kapsayan binlerce e-mail yazฤฑลmasฤฑna gรถre, Manafortโun stratejisinin bir parรงasฤฑ Timoลenkoโnun hapse atฤฑlmasฤฑna raฤmen AB ile ortaklฤฑk anlaลmasฤฑnฤฑn imzalanmasฤฑ gerektiฤi gรถrรผลรผnรผ teลvik etmek รผzere Tรผrk bir siyasetรงi ve eski Avrupalฤฑ liderden oluลan รผรงlรผ bir grupla รงalฤฑลmaktฤฑ.
Mueller soruลturmasฤฑnฤฑn bir uzantฤฑsฤฑ olarak aรงฤฑlan dava kapsamฤฑnda yargฤฑlanan Paul Manafort ลu anda vergi dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑ suรงundan ve Ukrayna adฤฑna lobi faaliyetinde bulunduฤunu ilgili makamlara bildirmediฤi gerekรงesiyle hapiste. Trumpโฤฑn seรงim kampanyasฤฑ ekibinin Rusya baฤlantฤฑlarฤฑnฤฑ ve Rusyaโnฤฑn ABDโde 2016 baลkanlฤฑk seรงimine mรผdahale ettiฤi iddialarฤฑnฤฑ soruลturan รถzel yetkili savcฤฑ Robert Muellerโฤฑn hazฤฑrladฤฑฤฤฑ iddianameye gรถre Manafort โHapsburg Grubuโ adlฤฑ bir grupla รงalฤฑลmฤฑล ve lobicilerden oluลan bu gruba iki milyon Euroโdan fazla para รถdemiลti. Sรถz konusu iddianamede Ukraynalฤฑ siyasetรงi Lovoรงkinโin adฤฑ geรงmiyordu. Ancak sฤฑzdฤฑrฤฑlan email yazฤฑลmalarฤฑ, bu lobicilere รถdenen paranฤฑn kaynaฤฤฑnฤฑn Ukraynalฤฑ milletvekili Lovoรงkin olduฤunu ortaya รงฤฑkardฤฑ.
Habere gรถre, bu lobiciler arasฤฑnda ลu anda Tรผrkiyeโnin Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ olan ve o dรถnem Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) baลkanฤฑ olan Mevlรผt รavuลoฤlu da vardฤฑ. Manafort ile รงalฤฑลan โHapsburg Grubuโnun รผyeleri de eski Polonya Cumhurbaลkanฤฑ Aleksander Kwasniewski, eski Avusturya Baลbakanฤฑ Alfred Gusenbauer ve eski ฤฐtalya Baลbakanฤฑ Romano Prodiโydi.
E-mail yazฤฑลmalarฤฑna gรถre, Hapsburg Grubuโnun รผรง รผyesi ve Mevlรผt รavuลoฤlu Lovoรงkinโinden para alฤฑyordu. 2013 ortalarฤฑna gelindiฤinde รถdemelerde gecikmeler yaลanฤฑyordu. Hapsburg Grubuโna 2013 yฤฑlฤฑnฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑ iรงin 700 bin Euro borรงlanฤฑlmฤฑลtฤฑ. Lovoรงkinโe gรถnderilen bir e-mailde de รavuลoฤluโna 230 bin Euroโluk bir รถdemenin yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤi belirtiliyordu.
โรฤฑkar รงatฤฑลmalarฤฑโ
Haberde Mevlรผt รavuลoฤluโnun Ukraynaโda 2012 yฤฑlฤฑndaki seรงimleri gรถzlemleyen AKPM heyeti รผyesiyken aynฤฑ zamanda gizli bir ลekilde lobi faaliyetinde bulunduฤu belirtildi. รavuลoฤlu kamuoyu รถnรผnde Ukrayna ve AB arasฤฑnda ortaklฤฑk anlaลmasฤฑ imzalanmasฤฑnฤฑ destekliyor, siyasetรงileri de Ukrayna hรผkรผmetini Timoลenko davasฤฑ sebebiyle eleลtirilmemeleri yรถnรผnde teลvik ediyordu.
Habere gรถre รavuลoฤlu Ukrayna seรงimleriyle ilgili olarak, seรงimlerde ciddi dรผzeyde usulsรผzlรผk tespit eden uluslararasฤฑ seรงim gรถzlem heyetlerinin aksine, medyaya olumlu gรถrรผล beyan ediyordu. รrneฤin Avrupa Parlamentosu 13 Aralฤฑk 2012 yฤฑlฤฑnda AGฤฐT, AKPM, NATO Parlamenterler Meclisi ve Avrupa Parlamentosu gรถzlemcilerine gรถre, seรงim kampanyasฤฑ, seรงim sรผreci ve seรงim sonrasฤฑ sรผrecin uluslararasฤฑ standartlarฤฑ karลฤฑlamadฤฑฤฤฑndan รผzรผntรผ duyduklarฤฑnฤฑ ifade eden bir karar tasarฤฑsฤฑ kabul etmiลti.
AKPMโnin Ukraynaโdaki seรงimleri gรถzlemleyen heyetine baลkanlฤฑk eden Andreas Gross da seรงim sรผrecini eleลtiriyor ve Timoลenkoโnun yolsuzluk yaptฤฑฤฤฑna iliลkin yeterli delil olmaksฤฑzฤฑn siyasi sebeplerle cezaevine konulduฤunu dile getiriyordu. Habere gรถre รavuลoฤlu, bu yorumlarฤฑ kฤฑnadฤฑ, Ukrayna Interfaxโa yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada Grossโun adil ve nesnel olmadฤฑฤฤฑnฤฑ savundu.
OCCRPโye konuลan Andreas Gross, รavuลoฤluโnun seรงimlerle ilgili sฤฑklฤฑkla tartฤฑลmalฤฑ deฤerlendirmelerde bulunduฤunu ancak รavuลoฤluโnun Ukrayna Cumhurbaลkanฤฑโnฤฑn lobicileriyle iliลkisinin bulunduฤunu bilmediฤini sรถyledi. Gross yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede, โDoฤrudan ya da dolaylฤฑ olarak hรผkรผmet veya danฤฑลmanlarฤฑ tarafฤฑndan size para รถdeniyorsa, aynฤฑ รผlkede asla seรงim gรถzlem misyonuna katฤฑlamazsฤฑnฤฑz. Mevlรผtโรผn รงฤฑkar รงatฤฑลmasฤฑ olduฤu aลikarโ ifadelerin kullandฤฑ.
Haberde รavuลoฤlu ve Kwasniewskiโnin bu faaliyetleri etik olmasa da iki siyasetรงinin AKPM ve Avrupa Parlamentosuโndaki gรถrevlerini yerine getirirken aynฤฑ zamanda lobicilik faaliyetinde bulunarak yasalarฤฑ รงiฤnemedikleri belirtildi. Habere gรถre ne รavuลoฤlu ne de eski ฤฐtalya Baลbakanฤฑ Romano Prodi iddialarla ilgili yorumda bulundu.
Lovoรงkin ve Manafortโun yรผrรผttรผฤรผ lobi faaliyetleri sonucunda Yanukoviรง รถnemli bir siyasi kazanฤฑmฤฑ hanesine yazdฤฑrdฤฑ. AB muhalefet lideri Timoลenko tutuklu olmasฤฑna raฤmen Ukraynaโya ortaklฤฑk anlaลmasฤฑ teklif etti ancak Yanukoviรง anlaลmayฤฑ imzalamayฤฑ reddetti. Rusyaโdan AB ile ortaklฤฑk anlaลmasฤฑnฤฑn durdurulmasฤฑ yรถnรผnde baskฤฑ ve ikili ticaretin bozulacaฤฤฑna iliลkin tehditler gelmiลti. Yanukoviรงโin ABโye karลฤฑ Rusyaโyฤฑ tercih etmesinin ardฤฑndan kitlesel protesto gรถsterileri patlak vermiล, Yanukoviรง hรผkรผmeti devrilmiลti. Yolsuzluk ve hak ihlalleriyle suรงlanan Yanukoviรง 2014 yฤฑlฤฑnda Rusyaโya kaรงtฤฑ, parlamento da Timoลenkoโyu serbest bฤฑraktฤฑ. Ukrayna da AB ile ortaklฤฑk anlaลmasฤฑnฤฑ 27 Haziran 2014 yฤฑlฤฑnda imzaladฤฑ.
