Baลta ฤฐstanbul olmak รผzere birรงok ilde kiralฤฑk ev bulmak zorlaลtฤฑ. Kimi ilรงelerde yรผzde 300โe yaklaลan kira artฤฑลlarฤฑ yeni ev arayanlarฤฑ zora sokarken, bazฤฑ mรผlk sahipleri iลi fฤฑrsata รงeviriyor.
Hรผrriyet gazetesinden Gรผlistan Alagรถz’รผn haberine gรถre kiracฤฑlarฤฑnฤฑ tahliye etmek ya da kirayฤฑ yรผkseltmek isteyenlerin hukuki yollara baลvurduฤunu belirten avukatlar davalardaki artฤฑลa dikkat รงekiyor.
ฤฐki seรงenek var
Kiralฤฑk eve yoฤun talep olan bugรผnlerde ev sahipleri iki seรงeneฤi deฤerlendiriyor. ฤฐlki; kiranฤฑn bรถlge ortalamasฤฑnฤฑn altฤฑnda kaldฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnenler eฤer kiralama รผzerinden 5 yฤฑl geรงtiyse โkira tespit davasฤฑโ aรงฤฑyor; kiraya zam talep ediyor. Ev sahibi lehine ikinci seรงenek ise; kira sรถzleลmelerinde 10 yฤฑllฤฑk sรถzleลme uzama sรผresi dolanlar iรงin tahliye talep ediliyor.
Peki yasalar ne diyor? Kanuna gรถre kira sรถzleลmeleri aksi bir iลlem yapฤฑlmadฤฑkรงa her yฤฑl yenileniyor. Ancak kiraya veren 10 yฤฑllฤฑk uzama sรผresinin bitiminden sonra โherhangi bir gerekรงe gรถstermek zorunda olmadanโ kiracฤฑyฤฑ tahliye edebiliyor. Sadece uzama sรผresinin bitiminden en az 3 ay รถnce kiracฤฑya yazฤฑlฤฑ olarak fesih bildirimi yapmak zorunda.
Konut kiralarฤฑ zamlarฤฑ Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu tarafฤฑndan aรงฤฑklanan 12 aylฤฑk ortalama Tรผketici Fiyat Endeksiโne (TรFE) gรถre belirleniyor. Mรผlk sahibi yasal olarak bu oranฤฑn รผzerinde zam yapamฤฑyor. Ancak 5 yฤฑl sonunda kira tespit davasฤฑ aรงabiliyor. Kira tespit davalarฤฑnda mรผlk sahibi โkiracฤฑm bรถlge ortalamasฤฑnฤฑn รงok altฤฑnda kira รถdรผyor, bunu dรผzeltelimโ diyor. Bu durumda kira, emsal kira bedellerine gรถre yeniden belirleniyor.
Hakkaniyet indirimi
Hem tahliye hem de kira tespit davalarฤฑna yoฤun talep olduฤunu belirten Avukat Hikmet Gรผngรถr, โTahliye iรงin 10 yฤฑllฤฑk uzama sรผresinin bitiminden en az 3 ay รถnceden ihtar รงekilmesi ลart. Kira tespit davalarฤฑnda da hakim eski kiracฤฑnฤฑn hakkฤฑnฤฑ gรถzetiyor. รrneฤin vatandaล 3 bin kira รถdรผyor ama bรถlge ortalamasฤฑ 10 bin lira. Hemen kira 10 bin liraya รงฤฑkmฤฑyor. Hakim, eski kiracฤฑya โhakkaniyet indirimiโ yapฤฑyor ve yeni kiraya karar veriyorโ dedi.
10 yฤฑl ลartฤฑ dฤฑลฤฑnda kirasฤฑnฤฑ รถdeyenlerin keyfi nedenlerle tahliye edilemeyeceฤini belirten Gรผngรถr, โEv sahibi kendisinin ya da bakmak zorunda olduฤu kiลilerin ihtiyacฤฑ varsa tahliye isteyebilir. ฤฐhtiyaรง nedeniyle tahliyede evi 3 yฤฑl baลkasฤฑna kiraya veremezโ dedi.
Kiralar neden arttฤฑ?
Konut รผretimi yavaลlayฤฑnca arz sorunu ortaya รงฤฑktฤฑ.
Artan konut kredi faizi nedeniyle orta gelirli vatandaล ev alฤฑmฤฑndan uzaklaลtฤฑ, kiraya yรถneldi.
Kฤฑsฤฑtlamalarฤฑn gevลetilmesi ile ertelenen dรผฤรผnler yapฤฑlฤฑnca kiralฤฑk eve talep arttฤฑ.
Hem bu yฤฑl รผniversiteyi kazanan, hem de pandemi nedeniyle evini kapatan รถฤrenciler ev arayฤฑลฤฑna girdi.
Kimi bรถlgelerde kentsel dรถnรผลรผm nedeniyle evini tahliye eden vatandaล kiralฤฑk eve geรงti.
Yabancฤฑlar ve gรถรงmenlerden gelen konut talebi de bazฤฑ ilรงelerde etkili oldu.
‘Oฤlum gelecek’ bahanesi tutmadฤฑ
Gayrimenkul Hukuku Derneฤi Baลkanฤฑ Avukat Ali Gรผvenรง Kiraz, ilk kez bu denli yoฤun tahliye ve kira tespit davalarฤฑ ile karลฤฑlaลtฤฑฤฤฑna dikkat รงekti. Av. Kiraz, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Mal sahipleri รถnce โkฤฑzฤฑm, oฤlum gelecek evden รงฤฑkฤฑnโ yolunu denedi. Ya da yasal oranฤฑn dฤฑลฤฑnda zamlar istedi. Ancak kiracฤฑ haklarฤฑnฤฑ bilince bunlar iลe yaramadฤฑ. ลimdi gelinen noktada iki seรงenek deฤerlendiriliyor. Bunlardan ilki kira tespit davasฤฑ. 5 yฤฑl bittikten sonra aรงฤฑlabilen kira tespit davalarฤฑnฤฑn bitme sรผresinin 2-2.5 yฤฑl olduฤu bilinmeli. Mรผlk sahibi dava sonunda bรถlge rayiรงlerinin aynen geรงerli olacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnmemeli.
Hakim bรถlge rayiรงlerine bakar ama kiracฤฑ 10 yฤฑllฤฑktan az ise yรผzde 10, 10 yฤฑldan fazla ise yรผzde 20 hakkaniyet indirimi yapabilir. Bu davayฤฑ aรงacak kiลiler geรงen sรผreyi, kiracฤฑnฤฑn o sรผrede evden ayrฤฑlma riskini, doฤacak masraflarฤฑ da dรผลรผnmeli ve ona gรถre karar vermeli. Kira bedeli gerรงekten รงok dรผลรผk kaldฤฑysa bu yolu seรงmeli.”
Kiraya zamda ‘5 yฤฑl’ kriteri
Av.Kiraz, tahliyelerdeki 10 yฤฑl kuralฤฑnฤฑ ise bir รถrnekle ลรถyle anlattฤฑ:
“1 Ocak 2021 baลlangฤฑรงla 1 yฤฑl sรถzleลme ile kiraya verilen bir ev iรงin sรผre 31. 12. 2021โde sona erecektir. Bu tarihten sonra da uzama sรผresi baลlar. Uzama sรผresi kanuna gรถre 1 yฤฑldฤฑr bu 1 yฤฑllarฤฑn toplamฤฑ 10 yฤฑlฤฑ geรงtiฤi takdirde mal sahibi 3 ay รถnceden ihtar gรถndermek ลartฤฑ ile kiracฤฑsฤฑnฤฑ haklฤฑ gerekรงe artฤฑk ileri sรผrmeden tahliye edebilir.
31. 12. 2021โde sona erecek bir sรถzleลme iรงin uzama 10 yฤฑllฤฑk sรผre toplamฤฑ 31.12.2031 olacaktฤฑr ve mal sahibi en geรง 31. 09. 2031โe kadar veya รถncesinde kiracฤฑnฤฑn eline geรงecek ลekilde ihtar gรถndermelidir. 01.01.2032โden itibaren de haklฤฑ gerekรงe olmadan tahliye davasฤฑ aรงarak tahliyeyi saฤlayabilir. 5 yฤฑl sรผreli bir sรถzleลmeniz var ise 10 yฤฑl kuralฤฑ 5+10 yฤฑl ลeklinde รงalฤฑลacaktฤฑr. Bugรผnlerde tahliye tebligatฤฑ giden vatandaลlar bu 10 yฤฑl uzama sรผresi bitenler.”
