Tรผrkiyeโde emlak piyasasฤฑnda yaลanan problem bรผyรผyerek devam ederken ev sahipleri ve kiracฤฑlar arasฤฑndaki anlaลmazlฤฑklarฤฑn รถnรผne geรงmek iรงin yeni bir dรผzenlemeye gidiliyor.
DW Tรผrkรงe’nin haberineย gรถre Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi (TBMM) Genel Kuruluโnda kabul edilen dรผzenlemeyle 1 Temmuz 2023 tarihine kadar kira yenileme dรถnemlerinde ev sahipleri kiracฤฑlarฤฑna en fazla yรผzde 25 zam yapabilecek.
Mevcut ลartlarda kira artฤฑล oranฤฑ tรผketici enflasyonun son 12 aylฤฑk ortalamasฤฑ dikkate alฤฑnarak hesaplanฤฑyor. Bu hesaba gรถre Mayฤฑs ayฤฑ iรงin kira artฤฑล oranฤฑ yรผzde 39,33 olarak belirlenmiลti. Ekonomistlere gรถre Tรผrkiyeโdeki enflasyonun รถnรผmรผzdeki sรผreรงteki projeksiyonuna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda bu oranฤฑn Temmuz ayฤฑnda yรผzde 50โye yaklaลmasฤฑ, Ekim ayฤฑnda yรผzde 60โฤฑ aลmasฤฑ Aralฤฑk ayฤฑnda ise yรผzde 70โe dayanmasฤฑ bekleniyordu.
Tรผrk Lirasฤฑโndaki deฤer kaybฤฑ dรผลรผnรผldรผฤรผnde bu beklenti รงoฤu kiracฤฑ iรงin ciddi bir problem oluลturdu. Zira ev sahiplerinin bรผyรผk bรถlรผmรผ son gรผnlerde yasal artฤฑล oranฤฑnฤฑ yetersiz bulduฤu iรงin kiracฤฑlara baskฤฑ yapฤฑyor ve ev sahipleri ile kiracฤฑlar bu anlaลmazlฤฑฤฤฑn รงรถzรผmรผnรผ mahkemelerde arฤฑyordu.
Hรผkรผmet ilk olarak bu anlaลmazlฤฑklarฤฑn รงรถzรผmรผ iรงin arabuluculuk ลartฤฑ getirerek geรงmiลteki anlaลmazlฤฑklarฤฑn mahkemeler รผzerindeki yรผkรผnรผ hafifletmeye รงalฤฑลtฤฑ. Yรผzde 25โlik tavan oran ise bu anlaลmazlฤฑklarฤฑn bir yฤฑl sรผre ile dondurulmasฤฑnฤฑ hedefliyor.
Peki kira artฤฑล oranฤฑnฤฑn sabitlenmesi emlak piyasasฤฑnฤฑ nasฤฑl etkiler?
DW Tรผrkรงeโye deฤerlendirmelerde bulunan Coldwell Banker Tรผrkiye Baลkanฤฑ Gรถkhan Taลโa gรถre uygulama mevcut kiracฤฑlar iรงin olumlu gรถrรผnse de yeni kiracฤฑlar iรงin bรผyรผk problemleri de beraberinde getirecek.
Bazฤฑ evler ilandan รงekildi
Daha uygulama yรผrรผrlรผฤe girmeden bunun ilk etkilerini gรถremeye baลladฤฑklarฤฑnฤฑ anlatan Gรถkhan Taล, “Evini 5 bin liraya kiraya vermek isteyen bazฤฑ mal sahipleri bizi arayarak bu ilanlarฤฑ geri รงekmek istedi. Mevcut kira artฤฑล oranฤฑnฤฑ yetersiz buluyorlar ve aradaki farkฤฑ yeni kiracฤฑlara yansฤฑtacaklar. Yani evlerini artฤฑk 5 bin liraya deฤil daha fazla bir รผcretle kiraya vermek iรงin hazฤฑrlanฤฑyorlar” diyor.
Gรถkhan Taล, ev sahiplerinin bundan sonra gerรงekleลmesini tahmin ettikleri enflasyon bedelini de kiraya ekleyeceฤini sรถylรผyor.
“Aradaki fark anlaลmazlฤฑklarฤฑ sรผrdรผrรผr”
ฤฐstanbulโda emlakรงฤฑlฤฑk yapan Erkan รzbaล, son dรถnemlerde kiracฤฑlar ile ev sahipleri arasฤฑnda yaลanan anlaลmazlฤฑklarฤฑn ciddi boyutlara ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ ve mahkemelerin bu dosyalarla dolu olduฤunu aktarฤฑyor. Mevcut sorunlarฤฑn bu uygulama ile dรผzeltilemeyeceฤini sรถyleyen รzbaล, bu oranฤฑn yeni kiralฤฑk ev ilanlarฤฑnฤฑ hฤฑzla yรผkselteceฤini belirtiyor.
Baลka bir emlakรงฤฑ Ferik Kesik ise รงรถzรผmรผn yรผzde 25โlik artฤฑล oranฤฑnda olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayarak ลรถyle devam ediyor: “Deฤil yรผzde 25, yรผzde 10โa sabitlense de bu sorun รงรถzรผlemez. ลimdi 2 bin liraya evini kiraya veren bir kiลi sรถzleลme yenileme dรถneminde yรผzde 25 zam yapacak ve eline artฤฑk aylฤฑk 2 bin 500 lira geรงecek. Ama o ev sahibi kiracฤฑsฤฑnฤฑ รงฤฑkarฤฑp yerine baลka bir kiracฤฑ koyabilirse 7 bin liradan kiraya verecek. Arada รงok bรผyรผk bir fark var. Bu da anlaลmazlฤฑklarฤฑn รถnรผne geรงmez.”
“Ev sahipleri iรงin sorun olacak”
Avukat Hikmet Gรผngรถr de DW Tรผrkรงeโye yaptฤฑฤฤฑ yorumda uygulamanฤฑn ลu an kirada olan ve Temmuz ayฤฑ ile birlikte sรถzleลme yenilecek kiracฤฑlar iรงin oldukรงa olumlu olduฤunun altฤฑnฤฑ รงiziyor. Ancak Gรผngรถrโe gรถre uygulama diฤer taraftan ev sahipleri iรงin ciddi bir maฤduriyeti de beraberinde getiriyor.
Bazฤฑ mรผlk sahiplerinin bu maฤduriyeti yaลamamak iรงin kiracฤฑlarฤฑ arayฤฑp, “Bu uygulama bizi baฤlamaz, biz daha yรผksek oranda kira artฤฑลฤฑ yapacaฤฤฑz” diyerek ลimdiden niyetlerini belli ettiklerini anlatan Hikmet Gรผngรถr, kira dรผzenlemesinin hukuk dฤฑลฤฑ uygulamalara kapฤฑ aralayacaฤฤฑnฤฑ dile getiriyor.
“Anayasa Mahkemesiโne gideceฤiz”
Durumu kendi mรผvekkilleri รผzerinden anlatan Hikmet Gรผngรถr, kira dรผzenlemesi uygulamasฤฑnฤฑn Resmi Gazeteโde yayฤฑnlanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan hemen iptal edilmesi iรงin harekete geรงeceklerini belirterek, ลunlarฤฑ sรถylรผyor:
“Bazฤฑ ev sahibi mรผvekkillerimizin Temmuz ayฤฑnda sรถzleลme yenileme dรถnemleri geliyor. Bu enflasyonist ortamda onlar iรงin yรผzde 25โlik oran kabul edilemez. Burada 20 yฤฑllฤฑk kira ile evin deฤerinin hesabฤฑndan bahsediliyordu. ลu an bu 30-35 yฤฑla รงฤฑktฤฑ. ฤฐnsanlar yaptฤฑklarฤฑ yatฤฑrฤฑmlardan maฤdur olmamalฤฑ. Biz ilk olarak zamanฤฑ gelen sรถzleลmeler iรงin Sulh Hukuk mahkemelerine oradan da Anayasa Mahkemesiโne taลฤฑyacaฤฤฑz bu olayฤฑ. Ancak burada yรผrรผtmenin durdurulmasฤฑ lazฤฑm. รรผnkรผ dava sรผreรงleri รงok uzun ve Anayasa Mahkemesiโnin vereceฤi karar geriye dรถnรผk iลlemez. O yรผzden burada bu uygulamanฤฑn hฤฑzla durdurulmasฤฑ iรงin Anayasa Mahkemesiโne gideceฤiz.โ
Uygulama ile birlikte her mรผlk sahibinin bรผyรผk bir tehlike iรงine dรผลeceฤinin altฤฑnฤฑ รงizen Gรผngรถr, “Mรผlk sahiplerinin bรผyรผk bรถlรผmรผ de kira geliri ile harcamalarฤฑnฤฑn bir kฤฑsmฤฑnฤฑ finanse ediyor. ลu an onlarฤฑn giderleri yรผzde 80 artarken kira gelirinin yรผzde 25 artmasฤฑ รงok bรผyรผk bir tehlike oluลturuyor. Yasal kira artฤฑล oranฤฑ yรผzde 40. Siz ilk aydan ev sahiplerini yรผzde 15โlik bir zarara uฤratmฤฑล oluyorsunuz. Devam eden kira artฤฑล oranฤฑ zaten enflasyona karลฤฑ kiracฤฑlarฤฑ koruyordu ama yeni รงฤฑkan uygulama ile aradaki makas รงok aรงฤฑlacak ve iki taraf arasฤฑna รงok bรผyรผk anlaลmazlฤฑklara neden olacak” diyor.
“Boล tarihli tahliye taahhรผdรผ imzalatmak isteyecekler”
Hikmet Gรผngรถr, bugรผnden itibaren yaลanacak bir sฤฑkฤฑntฤฑ hakkฤฑnda da uyarฤฑda bulunuyor. Buna gรถre ev sahipleri son uygulamadan sonra artฤฑk yeni kiracฤฑlardan boล tarihli tahliye taahhรผdรผ almak isteyecek. Gรผngรถr, “Ev sahipleri bunu yapmak isteyecek ve bir sorun daha ortaya รงฤฑkacak. Hรผkรผmet istediฤine de tam olarak ulaลamayacak ve aynฤฑ zamanda anlaลmazlฤฑklar kรถrรผklenecek” ifadelerini kullanฤฑyor.
