Hem vatandaลฤฑn hem de kamunun รถncelikli gรผndemi kira krizi. Hฤฑzla artan kiralar dar ve orta gelirli vatandaลlarฤฑ zorlarken, kentsel dรถnรผลรผmรผn de รถnรผnรผ tฤฑkฤฑyor. Soruna kalฤฑcฤฑ รงรถzรผm ise รผretim. Peki nasฤฑl bir รผretim gerekli? Bu soruya uzun sรผredir kurduฤu komisyonlarla yanฤฑt arayan Gayrimenkul Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ Derneฤi (GYODER) โYeni Konut Modeliโni hazฤฑrladฤฑ.
Hรผrriyet’in haberine gรถre ลahฤฑslarฤฑn deฤil kurumsal firmalarฤฑn kiraya veren olduฤu, kira bedelini kamunun belirlediฤi, vatandaลฤฑn aynฤฑ evde uzun sรผre kiracฤฑ olabildiฤi yeni modelin temelinde kamu-รถzel sektรถr iลbirliฤi yer alฤฑyor. โYap-iลlet-devretโ modeli ile devlet arsasฤฑnda รถzel sektรถrรผn konut projesi geliลtirip eriลilebilir fiyatla kiraya vermesi, sonrasฤฑnda mรผlkiyeti devlete devretmesi รถneriliyor.
รst limit konulacak
โKira sorununu รงรถzmek iรงin รถzel sektรถr olarak elimizden geleni yapmaya hazฤฑrฤฑzโ diyen GYODER Baลkanฤฑ Mehmet Kalyoncu, yeni modeli ลรถyle anlattฤฑ: โKonut รผretme sรผrecinde en bรผyรผk maliyet arsa maliyeti. ลu anda Tรผrkiye ortalamasฤฑ yรผzde 50 seviyelerinde. Kamu kuruluลlarฤฑnฤฑn, yerel yรถnetimlerin veya benzeri kurumlarฤฑn elindeki arsalar, belli bir dรถnemde kamuโรถzel iลbirliฤi yรถntemi ile deฤerlendirilerek ve bir kira tarifesiyle belli รผst limitler konularak on binlerce dรผลรผk kiralฤฑ konut รผretilebilir. Bu noktada GYODER Yeni Konut Modeliโni oluลturduk. Yap-iลlet-devret modeliyle, bireysel deฤil kamusal kiraya veren yapฤฑsฤฑnฤฑ oluลturuyoruz ve kiracฤฑyla kiraya veren arasฤฑndaki problemleri ortadan kaldฤฑrฤฑyoruz. Bu model, arsa maliyetini sฤฑfฤฑra indirerek kiralarฤฑ yarฤฑ yarฤฑya dรผลรผrรผyor.
Kamu ve รถzel sektรถr iลbirliฤi modeliyle kullanฤฑma aรงฤฑlacak arsalarda konutlarฤฑn รผretilmesi saฤlanฤฑrken, arsalarฤฑn mรผlkiyeti devlette kalฤฑyor. Kiralar ise, ev sahiplerinin kontrolรผnden รงฤฑkarฤฑlarak devletin hakkaniyetli denetimine ve kurumsal firmalarฤฑn yรถnetimine veriliyor. Bu modelle konut รผretimlerinin 1 yฤฑl iรงinde tamamlanmasฤฑ hedefleniyor. Bu sayede dรผลรผk kira rakamlarฤฑyla รงevredeki yerleลim yerlerinin de ucuzlamasฤฑ saฤlanmฤฑล olacak.โ
Lรผks villa deฤil kiralฤฑk ev gerek
Gayrimenkul sektรถrรผnรผn kira konusuna odaklanmasฤฑ gerektiฤine dikkat รงeken Kalyoncu, โBodrumโda villa projesi yapmak yerine ฤฐstanbulโun merkezinde dรผลรผk kiralฤฑ konut รผretmek sektรถrรผn en รถnemli meselesi olmalฤฑ. ฤฐstanbulโun son arsalarฤฑnฤฑ toplumsal menfaati รถn planda tutarak deฤerlendirmeliyizโ dedi. Modeli kamu ile de paylaลacaklarฤฑnฤฑ belirten Kalyoncu, โรevre, ลehircilik ve ฤฐklim Deฤiลikliฤi Bakanlฤฑฤฤฑ ile Hazine Ve Maliye Bakanlฤฑฤฤฑโna gรถrรผลmeye gideceฤiz. Bakanlฤฑklarฤฑn yanฤฑnda yerel yรถnetimler de sรผrece dahil olabilir. ฤฐstanbulโda รผretimin yรผzde 10โu รถnerdiฤimiz eriลilebilir konut modeli ile yapฤฑlฤฑrsa kira piyasasฤฑ rahatlarโ ifadelerini kullandฤฑ.
‘Dรถnรผลรผmรผ hฤฑzlandฤฑrฤฑr’
YENฤฐ konut modelinin kentsel dรถnรผลรผme de katkฤฑ sunacaฤฤฑnฤฑ belirten Kalyoncu, โRiskli evlerin yenilenmesi ortalama 3 yฤฑl sรผrรผyor. Evlerini tahliye eden vatandaลa da bu sรผreรงte kiralฤฑk konut gerekli. ฤฐลte hazฤฑrladฤฑฤฤฑmฤฑz bu model bu ihtiyacฤฑ da karลฤฑlar ve sรผrece hฤฑz kazandฤฑrฤฑrโ dedi. Kalyoncu, ฤฐstanbulโun dรถnรผลรผmรผ iรงin rezerv alanlara yapฤฑlacaฤฤฑ aรงฤฑklanan 350 bin konutta da yeni modelin uygulanabileceฤini sรถzlerine ekledi.
Adฤฑm adฤฑm yeni model
– Kamu, รถzel sektรถre kiralฤฑk konut รผretimi iรงin arsa tahsis edecek. Arsalar izin ve imar sรผreรงleri tamamlanmฤฑล, ruhsatฤฑ alฤฑnmฤฑล biรงimde hazฤฑrlanacak.
– ฤฐhale yapฤฑlacak ve en iyi teklifi veren firma proje geliลtirecek.
– Arsanฤฑn รผst kullanฤฑm hakkฤฑ รถzel sektรถrde olacak, mรผlkiyet devlette kalacak.
– Devri alan firma รzel Amaรงlฤฑ ลirket (รAล) kuracak. Geliลtirici firma, finansmanฤฑ bulma, tasarฤฑm, inลaat, bakฤฑm ve onarฤฑmฤฑndan sorumlu olacak.
– Kira bedelleri ve kiralama kriterleri devlet tarafฤฑndan belirlenecek ve denetlenecek.
– Kira sรถzleลmeleri 3 yฤฑl ve รผzeri olabilecek.
– Sรถzleลme sรผresi (20 yฤฑl ve รผzeri) sonunda konutlarฤฑn mรผlkiyet hakkฤฑ devlete devredilecek.
Kira bedeli ne olacak?
Kalyoncu, โKiralar hangi seviyeye dรผลer?โ sorumuzu ลรถyle yanฤฑtladฤฑ: โBu modelle ortalama Kira bedeli, orta ve orta alt gelir grubundaki bir ailenin hane halkฤฑ gelirinin yรผzde 30-50โsi kadar olacak. Bugรผnรผn ลartlarฤฑyla รถrnek verirsek, ฤฐstanbulโda kiralar evlerin bรผyรผklรผฤรผne gรถre deฤiลmekle birlikte 10-12 bin liraya, hatta bunun da altฤฑna inebilir.โ
