Tรผrkiye ekonomisinin 20 Aralฤฑk 2021โde tanฤฑลtฤฑฤฤฑ kur korumalฤฑ mevduat hesabฤฑ 18 ayda 125.3 milyar dolar seviyesine yรผkseldi.ย Dรถvizย kuru, para, kredi politikasฤฑ, Merkez Bankasฤฑ rezervleri tรผmรผyle kur korumalฤฑ mevduat hesabฤฑ รผzerinden yรผrรผtรผlรผyor. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn getirdiฤi tรผm regรผlasyonlarฤฑn da ucu kur korumalฤฑ mevduata รงฤฑkฤฑyor. Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ bilanรงo yรถnetiminde zorlanฤฑrken yรผksek dolarizasyon, รงฤฑkฤฑล belirsizliฤi KKM risklerini yรผkseltiyor.
ekonomim.com’un haberine gรถre ilk devreye girdiฤinde TL dรถnรผลรผmdeki yรผksek seyir ve kurlardaki hareketlerle Hazine ve Maliye Bakanlฤฑฤฤฑโna KKM farkฤฑ nedeniyle yรผklรผ bir maliyet oluลmuลtu. Son dรถnemlere gelindiฤinde ise regรผlasyonlarฤฑn sฤฑkฤฑlaลmasฤฑ dรถviz dรถnรผลรผmlรผ KKMโye aฤฤฑrlฤฑk verildi ve bankalarฤฑn hedefl eri tutturmasฤฑ iรงin rekabet kฤฑzฤฑลtฤฑ.
Sektรถr faiz รผzerine prim ve opsiyon uygulamalarฤฑyla tasarruf sahiplerini dรถvizden dรถnรผลรผme ikna etmek isterken tรผm riskleri de รผstlenmeye baลladฤฑ.
Bรถylece hem Merkez Bankasฤฑ hem de kamu tarafฤฑndan kur farkฤฑ nedeniyle รงok da bรผyรผk bir yรผk kalmamฤฑล oldu.
KKMโNฤฐN SEKTรRร VE EKONOMฤฐSTLERฤฐ ENDฤฐลELENDฤฐREN RฤฐSKLERฤฐ
1-Bankalarฤฑn net kรขrฤฑnda negatif etki
Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn son dรถnemde tek iลi dรถviz dรถnรผลรผmlรผ KKM bulabilmek. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn dรผn gรถnderdiฤi yazฤฑya kadar bankalar KKMโye verdikleri faizin รผzerine dรถviz faizi, peลin primi gibi uygulamalar yapฤฑyordu. Son 8 haftada KKM 36.4 milyarย dolarย arttฤฑ. Bu durum KKMโye veri-len dรถviz cinsi faizin yฤฑllฤฑk yรผzde 35-40โa kadar ulaลmasฤฑna neden oldu. Dรถviz talebinin rekor kฤฑrdฤฑฤฤฑ iki seรงim dรถneminde ise bankalar belirli tutarฤฑn รผzerinde aรงฤฑlan dรถvizden TLโye dรถnรผลรผm KKM hesaplarฤฑna nakit prim รถnemeye de baลlamฤฑลtฤฑ. Bankalar bu uygulamanฤฑn bilanรงolarฤฑ oldukรงa negatif etkilediฤi iรงin vazgeรงmeye karar verirken prim ve opsiyon uygulamalarฤฑna Merkez Bankasฤฑ da son verilmesini istedi. Bu ay baลฤฑndan itibaren aรงฤฑlacak veya yenilenecek KKM hesaplarฤฑnda prim รถdemesi vade sonunda yapฤฑlabilecek ve prim รถdemeleri TL olarak yapฤฑlacak. Ancak bugรผne kadar olan oldu. Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumuโnun (BDDK) verilerine gรถre faiz รผst sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn kaldฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑ nisanda bankalarฤฑn net karฤฑ 38.6 milyar lira oldu. Geรงen yฤฑl nisanda 34.9 mil-yar lira idi. Yani sadece yรผzde 10 bir artฤฑล yaลanabildi. Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ kaynaklarฤฑ mayฤฑs ayฤฑnda kar artฤฑลฤฑnฤฑn sฤฑfฤฑrlanabileceฤine iลaret ediyor. Kฤฑzฤฑลan KKM rekabeti, fazladan รถdenen prim ve opsiyonlar sektรถrรผn bu yฤฑl zaten yavaลlamasฤฑ beklenen net karฤฑnฤฑ รงok daha olumsuz etkiledi.
2- Dolarizasyon yรผkseliyor
Her ne kadar KKMโyiย ekonomiย yรถnetimi TLโye dรถnรผลรผm olarak gรถrse de dรถvize endeksli yapฤฑsฤฑ nedeniyle ekonomistler KKMโnin de dรถviz mevduatฤฑ iรงinde deฤerlendirilmesinin daha doฤru olduฤunu belirtiyor. BDDKโnฤฑn haftalฤฑk verilerine gรถre KKM dahil yabancฤฑ para mevduatlar yรผzde 63,65โe ulaลtฤฑ. KKMโnin de toplam mevduat iรงindeki payฤฑ yรผzde 24,26โya yรผkseldi. Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ bunun yรผksek seviyede bir dolarizasyon oluลturduฤuna iลaret ediyor.
3- Kredi arzฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlฤฑyor likidite sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ oluลuyor
Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ TL mevduat oranฤฑ hedefinin yanฤฑ sฤฑra TL mevduata dรถnรผลรผm hedefini de tut-turma รงabasฤฑ iรงinde. Ayrฤฑca gerรงek kiลiler iรงin yabancฤฑ paradan TL mevduata yรผzde 10 ek dรถnรผลรผ hedefi de mevcut. Tรผm bunlar mevduat faizlerini yukarฤฑ รงekiyor. Ancak kredi faizleri iรงin de sฤฑnฤฑrlamalar, ayrฤฑca kredi bรผyรผmesine yรถnelik de oranlar var ve bu da kredi faizlerinin mevduat faizlerinin altฤฑnda kalmasฤฑna neden oluyor. Netย faizย geliri negatif olan bankalar bunu bir sรผredir devam ettirmeye รงalฤฑลsa da son dรถnemde kredilerde fiyatlama yapmak oldukรงa zorlaลtฤฑ. Riskin artmasฤฑ nedeniyle bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ รถzellikle ticari kredide ya durdu ya da รงok yรผksek faiz รถneriyor. ฤฐhtiyaรง kredisinde de 70 binin รผzerinde kredi kullandฤฑrฤฑmฤฑ neredeyse yok ve bu kredi tรผrรผnde de faizler yรผkseldi. Bu sonuรงlar TL mevduat oranฤฑ ve TL dรถnรผลรผm hedefini tutturma รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn da bir yansฤฑmasฤฑ. KKM de bu iลin tam merkezinde bulunuyor. Bankalar kredi arzฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑnca bir likidite sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑ da yaลanฤฑyor.
4-รฤฑkฤฑล durumunda risk tehdidi
Ekonomistlerin ve bankacฤฑlarฤฑn en dikkat รงektiฤi risk bu. KKM hacmi 125.3 milyar dolara ulaลmฤฑล durumda. Uzmanlarฤฑn verdiฤi bilgiye gรถre KKM bitirilmeye kalktฤฑฤฤฑ anda bu miktarฤฑn รถnemli bir kฤฑsmฤฑnฤฑn spottan dรถvize dรถnme olasฤฑlฤฑฤฤฑ รงok yรผksek. รฤฑkฤฑลฤฑn gรผรง olduฤu bir yapฤฑ yaratฤฑldฤฑฤฤฑna dikkat รงeken uzmanlar KKMโnin nasฤฑl sona ereceฤine yรถnelik bir riskin sรถz konusu olduฤunu vurguladฤฑ. รte yandan rezervlerin azalmasฤฑnฤฑn da KKM dรถnรผลรผnde ileride รถdemelerde sฤฑkฤฑntฤฑ olabileceฤi ihtimaline iลaret eden uzmanlar KKMโden รงฤฑkฤฑล planฤฑnฤฑn bir an รถnce yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤinde ise hemfikirler.
