Saฤlฤฑk Bakanฤฑ Fahrettin Koca, “Nisan ayฤฑ sonuna kadar 100 milyon doz aลฤฑ elimizde olacak” aรงฤฑklamasฤฑnda bulundu. Koca, AstraZeneca aลฤฑsฤฑ iรงin de her imkรขnฤฑ zorluyoruz dedi.
Saฤlฤฑk Bakanฤฑ Fahrettin Koca, Tรผrkiye’de koronavirรผs aลฤฑlarฤฑyla ilgili aรงฤฑklamalarda bulundu. Hรผrriyet’ten Osman Mรผftรผoฤlu’na konuลan Bakan Koca, โSinoVac ile yaptฤฑฤฤฑmฤฑz anlaลmaya gรถre nisan sonuna kadar 100 milyon doz aลฤฑ elimizde olacakโ ifadelerini kullandฤฑ.
Bakan Koca’nฤฑn Mรผftรผoฤlu’yla yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลme ลu ลekilde:
Neden รin aลฤฑsฤฑ?
Saฤlฤฑk Bakanฤฑmฤฑz da รงoฤumuz gibi aลฤฑlarฤฑn โรin, Rus, Alman, ฤฐngiliz, Amerikan aลฤฑsฤฑโ ลeklinde tanฤฑmlanmasฤฑndan hoลnut deฤil. โรin aลฤฑsฤฑโ yerine โรถlรผ virรผs aลฤฑsฤฑโ tanฤฑmฤฑnฤฑ tercih ediyor. Yukarฤฑdaki soruyu da โSinoVacโฤฑn geliลtirdiฤi aลฤฑyฤฑ sรผrecin baลฤฑndan beri dikkatle izlemeye aldฤฑk. Biliyorsunuz, รถlรผ virรผs aลฤฑlarฤฑ uzun zamandฤฑr kullanฤฑlan, teknolojisi iyi bilinen, etkinliฤi makul dรผzeyde, yan etkileri ise oldukรงa dรผลรผk aลฤฑlar. Ayrฤฑca bizim depolanmasฤฑ, daฤฤฑtฤฑmฤฑ ve kullanฤฑmฤฑnda zaten son derece tecrรผbeli olduฤumuz bir aลฤฑ รงeลidi. Bu nedenle daha yolun baลฤฑnda, neredeyse haziran ortalarฤฑnda SinoVac ile hฤฑzla temasa geรงtikโ yanฤฑtฤฑnฤฑ verdi.
Faz 3 รงalฤฑลmalarฤฑna karar ne zaman ve neden verildi?
Bakanฤฑn bu soruya verdiฤi yanฤฑt bence รงok รถnemli. Zira yaptฤฑฤฤฑmฤฑz Faz 3 รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn her ikisi de bize gรผven verdi. Dr. Kocaโnฤฑn yanฤฑtฤฑna gelince:
โDaha temmuz ayฤฑ baลฤฑnda sadece SinoVac aลฤฑsฤฑnฤฑn deฤil, BioNTechโin geliลtirdiฤi aลฤฑnฤฑn da Faz 3 รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn รผlkemizde de yapฤฑlmasฤฑnฤฑn doฤru olacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผndรผk. Bilim Kurulu da bu kararฤฑmฤฑzฤฑ destekledi. Her iki รผreticiyle de temasa geรงerek eylรผl ayฤฑnda hem mRNA/BioNTech aลฤฑsฤฑ hem de รถlรผ virรผs/SinoVac aลฤฑsฤฑ iรงin en yetkin uzmanlardan oluลan bir gรถzlem grubunun nezaretinde Faz 3 รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ baลlattฤฑk. Eฤer biz Faz 3 รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ รผlkemizde yapฤฑp neticeleri kendimiz bizzat gรถrerek karar vermiล olmasaydฤฑk, kullandฤฑฤฤฑmฤฑz aลฤฑlar hakkฤฑnda bugรผnkรผ kadar rahat ve gรผvenli bir noktada bulunmazdฤฑk. Brezilyaโdan, Endonezyaโdan, Almanyaโdan ya da ฤฐngiltereโden aรงฤฑklanan Faz 3 sonuรงlarฤฑna itibar ederek karar vermek zorunda kalฤฑrdฤฑk. Oysa biz her iki aลฤฑ iรงin de รผlkemizde Faz 3 รงalฤฑลmasฤฑ yaparak uygulamalarฤฑn neticelerini bizzat deฤerlendirme fฤฑrsatฤฑ bulduk. Deฤerlendirme kararฤฑnฤฑ da bu konuda รผlkemizin en yetkin hocalarฤฑndan oluลan bir heyete bฤฑraktฤฑk.โ
Oxford aลฤฑsฤฑnฤฑ neden almฤฑyoruz?
Oxford รniversitesiโnin geliลtirdiฤi aลฤฑ hem etkinliฤi, hem de ucuzluฤu nedeniyle baลtan beri hepimizin dikkatini รงekti. Dahasฤฑ, klasik yรถntemlerle geliลtirilen bu aลฤฑnฤฑn mutasyonlu virรผslerde bile etkili olabileceฤi de ileri sรผrรผldรผ. Hal bรถyle olunca da Sayฤฑn Bakanโa โBiz neden AstraZeneca/Oxford aลฤฑsฤฑnฤฑ da ithal etmiyoruz?โ diye sormamak olmazdฤฑ. Soruya Sayฤฑn Bakanฤฑn yanฤฑtฤฑ beni de ลaลฤฑrttฤฑ:
โBiz bu aลฤฑyฤฑ da baลtan beri dikkatle izledik. Gรผvenli ve deฤerli bulduk. Ne var ki รผretici firma, aลฤฑnฤฑn bizim de dahil olduฤumuz bรถlge รผlkelerine daฤฤฑtฤฑm hakkฤฑnฤฑ Sputnik 5 aลฤฑsฤฑnฤฑ รผreten Rus firmasฤฑna vermiล. Biz Rus firmasฤฑyla Sputnik 5 aลฤฑsฤฑ nedeniyle zaten temas halindeyiz. Bu aลฤฑya da talip olduฤumuzu sรถylediฤimizde, ellerinde henรผz Rusyaโnฤฑn kullanฤฑmฤฑ iรงin bile AstraZeneca aลฤฑsฤฑnฤฑn bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirttiler. Kฤฑsacasฤฑ bu ucuz, etkili ve gรผvenli aลฤฑya henรผz ulaลma ลansฤฑmฤฑz yok ama her imkรขnฤฑ zorladฤฑฤฤฑmฤฑzdan emin olabilirsiniz.โ
Sputnik V aลฤฑsฤฑnฤฑ alabilecek miyiz?
Gรถrรผnen o ki Rusyaโnฤฑn รผrettiฤi Sputnik 5 aลฤฑsฤฑ da รผlkesindeki Faz 3 รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ baลarฤฑyla atlattฤฑ. Neticeleri gรผvenli olunca da bir anda baลta Avrupa Birliฤi รผlkeleri olmak รผzere birรงok รผlke Sputnik 5 รผreticisi firmanฤฑn kapฤฑsฤฑnฤฑ รงalmaya baลladฤฑ. Hakkฤฑnฤฑ verelim, Dr. Fahrettin Koca bu aลฤฑ iรงin de erken davrandฤฑ. Neredeyse 3-4 ay รถnceden ilgili firmayla iliลki kurdu. Birkaรง hafta รถnce de aลฤฑnฤฑn Tรผrkiyeโde ortak รผretimi iรงin imzalar bile atฤฑldฤฑ. Gรถrรผลmemizde Sayฤฑn Bakanda bu aลฤฑyla ilgili herhangi bir tereddรผdรผn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ fark ettim. Hem ithalatฤฑ konusunda, hem ortak รผretimi konusunda hฤฑzla hareket edeceฤi anlaลฤฑlฤฑyor.
Sinovac’ta son durum ne?
Ekim ayฤฑnda yaptฤฑฤฤฑmฤฑz gรถrรผลmede Dr. Koca, aralฤฑkta 5, ocak ve ลubatta 10โar milyon doz SinoVac aลฤฑsฤฑnฤฑn Tรผrkiyeโde olacaฤฤฑnฤฑ sรถylemiล, โToplamda da 50 milyon doz iรงin imza attฤฑkโ demiลti. Ne var ki รผretimdeki aksamalar nedeniyle SinoVac yeteri kadar aลฤฑ รผretemedi, teslimatta gecikmeler yaลandฤฑ. Son gรผnlerde ise bu gecikmeler yavaล yavaล aลฤฑlmaya baลlandฤฑ, teslimatlar dรผzenli olarak yapฤฑlฤฑyor. Dr. Fahrettin Koca, โSinoVac ile yaptฤฑฤฤฑmฤฑz anlaลmaya gรถre nisan sonuna kadar 100 milyon doz aลฤฑ elimizde olacakโ diyor ama arkasฤฑndan da ekliyor: โTabii ki รผretimin aksamamasฤฑ, her ลeyin yolunda gitmesi en bรผyรผk dileฤimiz.โ
Pfizer/BioNTech aลฤฑsฤฑnda son durum ne?
Saฤlฤฑk Bakanฤฑโnฤฑn bu soruya verdiฤi yanฤฑt ise ลu: โUฤur kardeลime gรผveniyorum! Gรถsterdikleri baลarฤฑ iรงin de onlarฤฑ tekrar tekrar kutluyorum. Biliyorsunuz, bu aลฤฑ iรงin de bizdeki Faz 3 รงalฤฑลmalarฤฑ tamamlandฤฑ. Toplamda 5 milyon doza yakฤฑn Pfizer/BioNTech aลฤฑsฤฑ iรงin de รผretici firmadan ve Dr. Uฤur ลahinโden sรถz aldฤฑk, imzalarฤฑmฤฑzฤฑ da รงoktan attฤฑk. Burada da en bรผyรผk sorun, aลฤฑ รผretimindeki gecikmeler. Tฤฑpkฤฑ SinoVac gibi, Pfizer/BioNTech aลฤฑsฤฑnฤฑn รผretiminde de ciddi aksamalar var.โ
‘Aลฤฑ stratejik bir รผrรผn haline geldi’ diyebilir miyiz?
Bu รถnemli soruya Saฤlฤฑk Bakanฤฑ, โAลฤฑnฤฑn stratejik bir รผrรผn haline geldiฤi kesin. Eฤer รผretimdeki gecikmeler bir an รถnce aลฤฑlmazsa, kargaลa daha da bรผyรผyebilir. Biz erken yola รงฤฑktฤฑฤฤฑmฤฑz iรงin pek รงok รผlkeden daha iyi bir durumdayฤฑz. Aลฤฑnฤฑn daฤฤฑtฤฑmฤฑnda imkรขnฤฑ sฤฑnฤฑrlฤฑ รผlkelere de yardฤฑmcฤฑ olunmasฤฑ gerektiฤi dรผลรผncesindeyiz. โAลฤฑda adaletli daฤฤฑtฤฑmโ meselesi, รถnรผmรผzdeki gรผnlerde en รถnemli sorunlardan biri olacak gibi gรถrรผnรผyorโ cevabฤฑnฤฑ verdi.
Yerli aลฤฑ ne zaman kullanฤฑma girer?
Yerli aลฤฑda รถnemli geliลmeler var. Aลฤฑda da yerli ve milli bir duruล gerektiฤi, yerli aลฤฑ geliลtirmenin stratejik bir mesele haline geldiฤi kesin. Dr. Koca, yerli aลฤฑ iรงin benden รงok daha fazla umutlu. รnรผmรผzdeki sonbahara elimizde olabileceฤini dรผลรผnรผyor.
Bilim kurulu size destek mi kรถstek mi?
Saฤlฤฑk Bakanฤฑmฤฑza baลtan beri baลarฤฑlฤฑ รงalฤฑลmalar yapan Bilim Kuruluโna iliลkin dรผลรผncelerini de sordum, yanฤฑtฤฑ ลu oldu:
โPandemi patlar patlamaz Bilim Kuruluโnu kuran, devreye sokan ve kararlarฤฑnฤฑ uygulamaya koyan ilk birkaรง รผlkeden biri olduk. Ben Bilim Kurulu oluลturma kararฤฑnฤฑ daha ocak ayฤฑnฤฑn sonlarฤฑnda, depremin yaralarฤฑnฤฑ sarmak iรงin gittiฤim Elazฤฑฤโda verdim. Dรถner dรถnmez de olabildiฤince geniล katฤฑlฤฑmlฤฑ bir Bilim Kurulu oluลturup faaliyete geรงirdim. Kurul, baลฤฑndan beri รงalฤฑลmalarฤฑmฤฑza yรถn verdi, yol gรถsterdi. Hocalarฤฑmฤฑzฤฑn kararlarฤฑnฤฑ uyguladฤฑk, uygulamaya da devam edeceฤiz. Ortak รงalฤฑลmanฤฑn, รถzellikle pandemi gibi bir meselede bilimin desteฤine dayanmanฤฑn รถnemine baลtan beri inandฤฑm ve inanmaya devam ediyorum. Bizi yรผrekten destekleyen, yol gรถsteren hocalarฤฑmฤฑza ลรผkran borรงluyuz.โ
รnlemler ne zaman gevลer?
Haklฤฑyฤฑz, hepimiz neredeyse ‘รถnlem maฤduruyuz’. Ama gรถrรผnen o ki รถnlemlere daha bir sรผre daha katlanmak zorundayฤฑz. Peki, Dr. Kocaโnฤฑn fikri ne? Aldฤฑฤฤฑm yanฤฑt ลu: โรnlemlerle ilgili kararlarฤฑ biz deฤil, Bilim Kurulumuz veriyor. Kurul vaka sayฤฑlarฤฑ baลta olmak รผzere eldeki bรผtรผn rakamlarฤฑ deฤerlendirerek, รผlke รงapฤฑndaki bรผtรผn geliลmeleri dikkatle izleyip neticeye varฤฑyor. Bu kararlarฤฑ tabii ki gerekli temaslarฤฑ yaparak Bakanlar Kuruluโnun ve Sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑmฤฑzฤฑn deฤerlendirmesine sunuyoruz. Netice orada alฤฑnฤฑyor.โ
