Kanuna gรถre, ortaklฤฑk baลvurusu yapฤฑldฤฑktan sonra kooperatif yรถnetim kurulu, baลvuruyu bir ay iรงinde sonuรงlandฤฑracak ve baลvuru sahibine bildirecek. Yรถnetim kurulu, ana sรถzleลmede belirtilen ลartlarฤฑ taลฤฑyanlarฤฑ ortaklฤฑฤa kabulden kaรงฤฑnamayacak.
Ortaklฤฑk payฤฑnฤฑn deฤeri, kooperatiflerin amaรง ve faaliyet konularฤฑna gรถre ilgili bakanlฤฑkรงa artฤฑrฤฑlabilecek.
Sigortacฤฑlฤฑk Kanunu kapsamฤฑnda sigortacฤฑlฤฑk faaliyetinde bulunacak kooperatifler iรงin en รงok pay taahhรผt sฤฑnฤฑrฤฑ uygulanmayacak ve ortaklฤฑk payฤฑnฤฑn deฤeri ilgili kurumun gรถrรผลรผ alฤฑnarak belirlenecek.
Yรถnetim kurulu yฤฑllฤฑk faaliyet raporu, gelir gider farkฤฑ hesaplarฤฑ, bilanรงo ve denetรงi raporlarฤฑ, ortaklar tarafฤฑndan elektronik ortamda da incelenebilecek.
Genel kurul toplantฤฑsฤฑ, ana sรถzleลmede hรผkรผm bulunmasฤฑ ลartฤฑyla elektronik ortamda da yapฤฑlabilecek.
Genel kurul tarafฤฑndan, denetleme organฤฑ olarak gรถrev yapmak รผzere en fazla 4 yฤฑl iรงin en az bir veya daha fazla denetรงi seรงilecek. Denetรงi, genel kurul namฤฑna kooperatifin bรผtรผn iลlem ve hesaplarฤฑnฤฑ tetkik edecek.
Denetรงi raporu genel kurula sunulmayan kooperatiflerde, finansal tablolar, yรถnetim kurulu yฤฑllฤฑk faaliyet raporu ve ibra hakkฤฑnda alฤฑnan kararlar geรงersiz olacak.
Kamu kaynaklarฤฑndan desteklenen kredilere kefil olan kooperatifler ile kamu kaynaklฤฑ tarฤฑmsal desteklemelere aracฤฑlฤฑk yapan kooperatiflerin yรถnetim kurulu รผyeleri, bunlarฤฑn ortaฤฤฑ olduฤu รผst kuruluลlarda gรถrev alsalar dahi yalnฤฑzca bir รผcret veya huzur hakkฤฑ alabilecek.
Dฤฑล denetim
Kooperatiflerin dฤฑล denetim sisteminin yeniden dรผzenlenmesi ve etkin denetim sistemi kurulmasฤฑ hedefleniyor. Buna gรถre, bakanlฤฑkรงa รงalฤฑลma konusu, ortak sayฤฑsฤฑ ve ciro gibi kฤฑstaslar dikkate alฤฑnarak belirlenen kooperatif ve รผst kuruluลlarฤฑ dฤฑล denetime tabi olacak. Dฤฑล denetim, finansal tablolarฤฑn denetimi ลeklinde olacak. Yรถnetim kurulunun yฤฑllฤฑk faaliyet raporu iรงinde yer alan finansal bilgilerin, denetlenen finansal tablolar ile tutarlฤฑ olup olmadฤฑฤฤฑ ve gerรงeฤi yansฤฑtฤฑp yansฤฑtmadฤฑฤฤฑ da dฤฑล denetimin kapsamฤฑ iรงinde yer alacak.
Dฤฑล denetim, genel kurulca alฤฑnan karar doฤrultusunda Kamu Gรถzetimi, Muhasebe ve Denetim Standartlarฤฑ Kurumunca yetkilendirilen baฤฤฑmsฤฑz denetรงiler, Serbest Muhasebeci Mali Mรผลavirlik ve Yeminli Mali Mรผลavirlik Kanunu’na tabi meslek mensuplarฤฑ, ilgili bakanlฤฑkรงa dฤฑล denetimle yetkilendirilen, baฤlฤฑ olunan merkez birlikleri veya merkez birliฤi kurulamamฤฑลsa baฤlฤฑ olunan birliklerce yapฤฑlabilecek.
Kooperatifler, kooperatif birliklerine, kooperatif birlikleri de merkez birliฤine ortak olmadฤฑฤฤฑ takdirde kamu kaynaklarฤฑndan desteklenen kredilere kefalet saฤlayamayacak, kamu kaynaklฤฑ tarฤฑmsal desteklemelere aracฤฑlฤฑk yapamayacak, bu kapsamdaki baลvurularda birlikler kooperatifleri, merkez birliฤi de birlikleri ortaklฤฑฤa kabulden kaรงฤฑnamayacak.
Genel kurul iรงin bakanlฤฑk temsilcisi zorunluluฤu
Yapฤฑ kooperatifleri, ana sรถzleลmede gรถsterilen iลlerin tamamlanmasฤฑ ve ferdi mรผlkiyete geรงilip konutlarฤฑn veya iล yerlerinin ortaklar adฤฑna tescil edilmesiyle amacฤฑna ulaลmฤฑล sayฤฑlacak ve daฤฤฑtฤฑlacak ancak tescil iลleminden sonra usulรผne uygun ลekilde ana sรถzleลme deฤiลikliฤi yapฤฑlarak kooperatifin amacฤฑnฤฑn deฤiลtirilmesi halinde daฤฤฑlmaya iliลkin hรผkรผm uygulanmayacak.
Kooperatifler, kooperatif birlikleri, merkez birlikleri ve Tรผrkiye Milli Kooperatifler Birliฤi, genel kurul toplantฤฑlarฤฑndan en az 15 gรผn รถnce ilgili bakanlฤฑktan temsilci talebinde bulunacak. Genel kurul toplantฤฑlarฤฑ, bakanlฤฑk temsilcisinin huzurunda aรงฤฑlacak ve devam edecek. Temsilci, toplantฤฑnฤฑn kanunlara, ana sรถzleลmeye ve gรผndeme gรถre yรผrรผtรผlmesine nezaret edecek.
Ortaklarฤฑnฤฑn รงoฤunluฤu kadฤฑnlardan oluลan ve kadฤฑn emeฤinin deฤerlendirilmesi amacฤฑyla kurulan kooperatifler ile ortaklarฤฑnฤฑn รงoฤunluฤu engellilerden oluลan kooperatiflerin, tescil ve ilana tabi iลlemlerinden รผcret alฤฑnmayacak, ilana tabi olanlar Tรผrkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde รผcretsiz yayฤฑmlanacak. Bu kooperatiflerden, Tรผrkiye Odalar ve Borsalar Birliฤi ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun ilgili dรผzenlemesi gereฤince odaya kayฤฑt รผcreti ve yฤฑllฤฑk aidat ile munzam aidat da alฤฑnmayacak.
Kanunla, kamu kaynaklarฤฑndan desteklenen kredilere kefil olan kooperatifler ile kamu kaynaklฤฑ tarฤฑmsal desteklemelere aracฤฑlฤฑk yapan kooperatiflerde ana sรถzleลmede belirtilen ลartlarฤฑ taลฤฑyanlarฤฑ ortaklฤฑฤa kabulden kaรงฤฑnan; bilanรงo ve gelir gider farkฤฑ hesaplarฤฑnฤฑ genel kurulun yฤฑllฤฑk toplantฤฑsฤฑndan en az 15 gรผn รถncesinden itibaren bir yฤฑl sรผreyle ortaklarฤฑn tetkikine sunmayan; azlฤฑk tarafฤฑndan genel kurul toplantฤฑsฤฑndan รถnce usulรผne uygun ลekilde gรผndeme madde ilavesi istenmesine raฤmen bunu yerine getirmeyen; denetรงilerin uyarฤฑsฤฑna raฤmen ลartlarฤฑ taลฤฑmayan veya sonradan kaybeden รผyeleri dรผลรผrmeyen kooperatif ve รผst kuruluลlarฤฑn yรถneticileri iรงin cezalar รถngรถrรผlรผyor.
Kooperatife ait defter, belge, para, mal gibi kooperatife ait varlฤฑklarฤฑ haleflerine teslim etmeyenler; kamu kaynaklarฤฑndan desteklenen kredilere kefil olan kooperatif ve รผst kuruluลlarฤฑ ile tarฤฑmsal desteklemelere aracฤฑlฤฑk yapan kooperatif ve รผst kuruluลlarฤฑnda, ortaklฤฑฤa kabul konusunda kanun hรผkรผmlerine uygun davranmayan kooperatif ve รผst kuruluลlarฤฑ yรถneticilerine de cezalar getiriliyor. Baฤdaลmayan gรถrevlere aykฤฑrฤฑ uygulamalarฤฑ araลtฤฑrmayan denetรงilere de cezai sorumluluk yรผkleniyor.
Yรผkรผmlรผlรผklere aykฤฑrฤฑ hareket eden yรถnetim kurulu รผyelerinin her biri, her bir yรผkรผmlรผlรผk iรงin ayrฤฑ ayrฤฑ olmak รผzere 1000 lira idari para cezasฤฑyla cezalandฤฑrฤฑlacak. Aynฤฑ denetim kapsamฤฑnda aynฤฑ kiลiye verilebilecek idari para cezalarฤฑnฤฑn toplam tutarฤฑ 10 bin lirayฤฑ geรงemeyecek.
Mevcut yรถneticilere, seรงimlere kadar eฤitimden muafiyet
Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑnca tรผm kooperatif ve รผst kuruluลlarฤฑnฤฑn, kooperatifรงilik hizmetlerine elektronik ortamda eriลtiฤi ve merkezi veri tabanฤฑnฤฑn yรถnetildiฤi Kooperatif Bilgi Sistemi (KOOPBฤฐS) kurulacak.
Kooperatifin ticaret sicili kayฤฑtlarฤฑnฤฑn, finansal tablolarฤฑnฤฑn, yรถnetim kurulu ve denetรงi raporlarฤฑnฤฑn, genel kurul toplantฤฑ evrakฤฑnฤฑn, ortaklarฤฑn kimlik, iletiลim, pay ve รถdemelerine iliลkin bilgilerinin KOOPBฤฐS’e iลlenmesinden, yรถnetim kurulu sorumlu olacak.
ฤฐlgili bakanlฤฑk ile kooperatif ve รผst kuruluลlarฤฑ, gรถrevleri ile sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmak ลartฤฑyla, ortaklarฤฑn ve ortak olmak iรงin baลvuranlarฤฑn kiลisel verilerini KOOPBฤฐS’te iลlemeye ve gรถrรผntรผlemeye yetkili olacak. Bakanlฤฑk; denetim, istatistik รผretme, hizmetlerde otomasyonu artฤฑrma, รผlke kooperatifรงiliฤinin geliลtirilmesi ve kooperatif ortaklarฤฑnฤฑn haklarฤฑnฤฑn korunmasฤฑ amacฤฑyla sistemde iลlenen verileri, kamu kurum ve kuruluลlarฤฑna aktarabilecek. Elde edilen veriler Kiลisel Verilerin Korunmasฤฑ Kanunu’na aykฤฑrฤฑ olarak kullanฤฑlamayacak, aktarฤฑlamayacak veya baลka bir ลekilde iลlenemeyecek.
KOOPBฤฐS’te tutulacak verilerle elektronik ortamda sunulacak hizmetlerden faydalanฤฑlmasฤฑna, bu sistem รผzerinde iลlenen kiลisel verilerin aktarฤฑmฤฑ ile gรผvenliฤin saฤlanmasฤฑna, aydฤฑnlatma yรผkรผmlรผlรผฤรผnรผn ne ลekilde yerine getirileceฤine iliลkin usul ve esaslar, ilgili bakanlฤฑklar ile Kiลisel Verileri Koruma Kurumunun gรถrรผลรผ alฤฑnarak Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑnca รงฤฑkarฤฑlan yรถnetmelikle belirlenecek.
Kooperatiflerin halihazฤฑrdaki yรถnetim ve denetim kurulu รผyeleri bir sonraki seรงimlere kadar eฤitim ลartฤฑndan muaf tutulacak. Dรผzenlemenin yรผrรผrlรผฤe girdiฤi tarihten 31 Aralฤฑk 2022’ye kadar seรงilecek yรถnetim ve denetim kurulu รผyelerinin eฤitim alma zorunluluฤu da bu tarihten sonra baลlayacak.
Bir yฤฑl iรงinde kurulacak
Tรผm kooperatifleri kapsayacak ve deฤiลik kanunlara tabi kooperatifler arasฤฑnda dรผzen saฤlayacak KOOPBฤฐS, bir yฤฑl iรงinde kurulacak. ฤฐlgili bakanlฤฑklar, sistemin kurulum sรผrecinde kendi sistemlerindeki verileri aktarmak, uygulamaya geรงtikten sonra da kooperatif ve รผst kuruluลlarฤฑnca yapฤฑlan veri giriลlerini takip etmekle sorumlu olacak.
Kooperatif ve รผst kuruluลlarฤฑ yรถnetim kurulu รผyeleri; ticaret sicili kayฤฑtlarฤฑnฤฑ, finansal tablolarฤฑnฤฑ, faaliyet raporlarฤฑnฤฑ, genel kurul toplantฤฑ evrakฤฑnฤฑ, ortaklarฤฑn kimlik, iletiลim, pay ve รถdemelerine iliลkin bilgilerini ve gerekli tรผm bilgileri KOOPBฤฐS’in kurulmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan 6 ay iรงinde aktaracak.
Bu sรผreรงte kooperatifler ve รผst kuruluลlarฤฑ, genel kurul toplantฤฑsฤฑna katฤฑlma hakkฤฑnฤฑ haiz ortaklarฤฑ gรถsteren listeleri, bu madde yรผrรผrlรผฤe girmeden รถnceki hรผkรผmlere gรถre almaya devam edecek. Yรผkรผmlรผlรผklerini yerine getirmeyen kooperatif ve รผst kuruluลlarฤฑnฤฑn yรถnetim kurulu รผyeleri, idari para cezasฤฑyla cezalandฤฑrฤฑlacak.
Ana sรถzleลmelerini intibak ettirmeyenler daฤฤฑlmฤฑล sayฤฑlacak
Kooperatifler ve รผst kuruluลlarฤฑ, ana sรถzleลmelerini en geรง 3 yฤฑl iรงinde bu dรผzenleme hรผkรผmlerine intibak ettirecek. Ana sรถzleลmelerini intibak ettirmeyen kooperatif ve รผst kuruluลlarฤฑ daฤฤฑlmฤฑล sayฤฑlacak. Kanunen tasfiye ile gรถrevlendirilmiล kimseler tarafฤฑndan daฤฤฑlmadan baลlayarak 2 ay iรงinde tasfiye iลlemlerine geรงilmezse, kooperatif ve รผst kuruluลun ortaklarฤฑ ya da alacaklฤฑlarฤฑ tarafฤฑndan mahkemeden 2 yฤฑl iรงinde tasfiye memuru atanmasฤฑ istenebilecek.
Ana sรถzleลmeler intibak ettirilinceye kadar, mevcut ana sรถzleลmelerin bu dรผzenlemeye aykฤฑrฤฑ olmayan hรผkรผmleri uygulanacak. Ana sรถzleลmelerini bu dรผzenlemeye intibak ettirmek iรงin kooperatifler ve รผst kuruluลlarฤฑnฤฑn yapacaklarฤฑ genel kurullarฤฑ, olaฤan genel kurullarฤฑn usul ve รงoฤunluฤuna gรถre toplanacak ve karar verecek.
Tarฤฑm Satฤฑล Kooperatif ve Birlikleri Hakkฤฑnda Kanun’da yapฤฑlan deฤiลiklikle, baฤฤฑmsฤฑz denetim kapsamฤฑ dฤฑลฤฑnda kalan birlikler ile kooperatifler, Kooperatifler Kanunu’ndaki hรผkรผmlere gรถre denetlenecek ve dฤฑล denetime tabi olacak.
Tarฤฑm Kredi Kooperatifleri tarafฤฑndan kullandฤฑrฤฑlan tarฤฑmsal kredi alacaklarฤฑndan yapฤฑlandฤฑrmaya esas tutarฤฑn taksitlendirilmesi halinde ise peลinata tekabรผl eden yรผzde 30’unun รถdeme tarihi, bu yฤฑlฤฑn ekim ayฤฑ sonundan kasฤฑm ayฤฑ sonuna ertelendi. Kalan tutarฤฑn taksitlerinin รถdemesi de 2022 yฤฑlฤฑnฤฑn ekim ayฤฑ yerine kasฤฑm ayฤฑnda baลlayacak.
