Kฤฑsa sรผre รถncesine kadar hakkฤฑnda kriz uyarฤฑlarฤฑ yapฤฑlan geliลmekte olan ekonomiler รถdemeler dengesinde tutarlฤฑ iyileลmeler kaydederken, petrol ihracatรงฤฑsฤฑ Kรถrfez Arap รผlkelerinin devasa cari fazlalarฤฑ hฤฑzla geriliyor.
Fed’in 2013 yฤฑlฤฑ ortasฤฑnda varlฤฑk alฤฑmlarฤฑnฤฑ azaltacaฤฤฑnฤฑ duyurmasฤฑyla piyasalarda baลlayan รงalkantฤฑ, ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Fed) bastฤฑฤฤฑ paralarla bรผyรผk bir nakit giriลi yaลayan geliลen รผlkelerde yarattฤฑฤฤฑ varlฤฑk satฤฑลlarฤฑ ve bunun oluลturduฤu cari aรงฤฑk veya bรผyรผk fon ihtiyaรงlarฤฑ bu รผlkelerde hassasiyet oluลmasฤฑna neden oldu.
Petrol fiyatlarฤฑnฤฑn 100 dolarฤฑn รผzerinde olduฤu dรถnemlerde Tรผrkiye, Hindistan, Brezilya, Gรผney Afrika ve Endonezya gibi bu รผlkeler hฤฑzla bรผyรผyen enerji ithalatรงฤฑlarฤฑ oldular ve birlikte “Kฤฑrฤฑlgan Beลli” olarak anฤฑlmaya baลlandฤฑlar.
Fakat petrol fiyatlarฤฑnda 2014 yฤฑlฤฑnฤฑn ortasฤฑndan itibaren baลlayan dรผลรผลler ve sert ลekilde zayฤฑflayan kur sayesinde รผlkelerin bu aรงฤฑklarฤฑ daralฤฑyor.
Hindistan’ฤฑn cari aรงฤฑฤฤฑ JP Morgan verilerine gรถre, bu yฤฑl toplam ekonomik รผretimin yรผzde 0.9’una daralฤฑrken, 2012 yฤฑlฤฑnda yรผzde 8 aรงฤฑk veren Ukrayna’nฤฑn fazla vermesi bekleniyor.
Diฤer รผlkeler biraz daha az geliลme gรถsterdi. Tรผrkiye bu yฤฑl yรผzde 5.2’lik bir aรงฤฑk verirken, resesyona raฤmen Brezilya yรผzde 3.4 ile 2012 yฤฑlฤฑndan daha bรผyรผk aรงฤฑk vermeye hazฤฑrlanฤฑyor.
UBS stratejisti Manik Narain, “Net bir ลekilde gรถrรผlรผyor ki dรผลรผk petrol fiyatlarฤฑ ticaret dengelerine yardฤฑmcฤฑ oluyor, o yรผzden bu pozitif bir ลey” dedi.
“Fakat cari aรงฤฑklardaki iyileลmenin hiรงbirisi artan ihracattan kaynaklanmadฤฑ” diyen Narain, “Hรผkรผmetler cari aรงฤฑฤฤฑ kontrol altฤฑna alabilmek adฤฑna yerel talebe รงok zorluk รงฤฑkarttฤฑlar” ifadelerini kullandฤฑ.
Fakat petrol fiyatlarฤฑ ve kurlardaki deฤiลiklikler bazฤฑ aรงฤฑklarฤฑ kapatฤฑrken, emtiaya gรผvenen ve sabit kur oranฤฑna sahip รผlkeler bunun ters etkisini gรถrรผyorlar.
รrneฤin Venezuela’nฤฑn 2012 yฤฑlฤฑnda yรผzde 2.9 olan cari fazlasฤฑ yรผzde 8.1 cari aรงฤฑฤa dรถnรผลmรผล durumda. Altฤฑ รผyeden oluลan ve 2012 yฤฑlฤฑnda yรผzde 22, 2014 yฤฑlฤฑnda yรผzde 13.2 olan cari fazlasฤฑ ลimdi yรผzde 3.8’e dรผลen Kรถrfez ฤฐลbirliฤi Konseyi’nin (GCC) olduฤu Ortadoฤu’da da benzer dรผลรผลler var.
Uluslararasฤฑ Para Fonu (IMF) verilerine gรถre Suudi Arabistan, Kuveyt, Katar, Oman, Bahreyn ve Birleลik Arap Emirlikleri’nden oluลan bloฤun bu yฤฑl petrol geliri 2014 yฤฑlฤฑna oranla 275 milyar dolar daha az olacak.
Bununla beraber Kuveyt dฤฑลฤฑndaki bรผtรผn GCC รผlkeleri para birimlerini dolara sฤฑkฤฑca sabitliyorlar. Dolayฤฑsฤฑyla kur tarafฤฑnda pek fazla rahatlama olmadฤฑฤฤฑndan ithalat talebindeki dรผลรผลรผ dengeleyebilmek iรงin bรผtรงe harcamalarฤฑnฤฑ artฤฑrmak durumunda kalacaklar.
Para birimlerinin deฤer kaybetmesine izin veren diฤer รผlkeler ise kendilerini daha iyi bir durumda buldu. Rusya’nฤฑn 2012 yฤฑlฤฑnda gayrฤฑ safi yurt iรงi hasฤฑlasฤฑnฤฑn yรผzde 3.5’i olan cari fazlasฤฑ yรผzde 5’e yรผkseldi.
Malezya’nฤฑn bรผtรงe fazlasฤฑ 2012 yฤฑlฤฑndan bu yana yarฤฑ yarฤฑya inerken, Fed’in varlฤฑk alฤฑmlarฤฑnฤฑ azaltmaya baลlayacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑndan bu yana ringgit yรผzde 30 deฤer kaybetti.
