ฤฐklim deฤiลikliฤi, uluslararasฤฑ seyahatlerin artฤฑลฤฑ ve dรผnya nรผfusunun bรผyรผmesi gibi etkenler, bilim insanlarฤฑnฤฑn รถnรผmรผzdeki on yฤฑl iรงinde bรผyรผk bir pandemi yaลanma ihtimalinin arttฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnmelerine neden oluyor.
Londra merkezli hastalฤฑk tahmin firmasฤฑ Airfinity’nin en gรผncel risk analizine gรถre, 2033 yฤฑlฤฑna kadar COVID-19 kadar รถlรผmcรผl bir pandemi yaลanma olasฤฑlฤฑฤฤฑ %27,5. Dรผnya Saฤlฤฑk รrgรผtรผ’ne gรถre, 2020’deki patlak vermesinden bu yana, koronavirรผs ABD’de bir milyondan fazla hayatฤฑ kaybettirdi ve 102 milyondan fazla vaka tespit edildi.
Airfinity’nin yeni araลtฤฑrmasฤฑ, artan uluslararasฤฑ seyahat ve nรผfus, iklim deฤiลikliฤi ve “zoonotik hastalฤฑklarฤฑn artan tehlikesi” gibi faktรถrlerin birleลerek virรผslerin daha sฤฑk ortaya รงฤฑkmasฤฑna yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyuyor.
Zoonotik hastalฤฑklar, kuล gribi gibi hayvanlardan insanlara geรงebilen hastalฤฑklardฤฑr. 1997’de ilk kez ortaya รงฤฑkan ve kฤฑsa sรผre รถnce Kamboรงya’da 11 yaลฤฑndaki bir kฤฑz รถฤrenciyi ve babasฤฑnฤฑ enfekte ettikten sonra รถldรผren kuล gribinin insanlara geรงtiฤi biliniyor.
En kรถtรผ senaryoya gรถre Airfinity, insanlara bulaลabilen bir kuล gribi salgฤฑnฤฑnฤฑn ฤฐngiltere’de her gรผn 15.000 kadar kiลinin hayatฤฑna mal olabileceฤini tahmin ediyor.
Airfinity’nin bulgularฤฑ, 150.000 simรผlasyon รผzerine yapฤฑlan รงalฤฑลmalarla elde edildi; bu simรผlasyonlar bulaลฤฑcฤฑlฤฑk, salgฤฑn baลlangฤฑcฤฑ boyutu, salgฤฑnฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ รผlkenin nรผfusu ve vaka รถlรผm oranฤฑ aralฤฑฤฤฑnda deฤiลkenlik gรถsteriyor.
ฤฐyi haber ise, eฤer koronavirรผs pandemisinden dersler รงฤฑkarฤฑlabilirse, baลka bir benzer pandemi riski %71’e kadar dรผลรผrรผlebilir. Airfinity, hฤฑzlฤฑ aลฤฑ daฤฤฑtฤฑmฤฑ, gรผรงlรผ daฤฤฑtฤฑm altyapฤฑlarฤฑ ve diฤer “pandemi hazฤฑrlฤฑk stratejileri” gibi รถnlemlerin risk azaltmada kilit olduฤunu belirtiyor.
Tahminler, aลฤฑlarฤฑn รถneminin altฤฑnฤฑ รงiziyor; eฤer bir aลฤฑ, hastalฤฑฤฤฑn ortaya รงฤฑkฤฑลฤฑndan sonraki 100 gรผn iรงinde uygulanabilirse, COVID-19 kadar รถlรผmcรผl bir salgฤฑnฤฑn รถnรผmรผzdeki on yฤฑlda %27,5’ten %8,1’e dรผลme olasฤฑlฤฑฤฤฑ bulunuyor.
Oxford รniversitesi’ndeki eฤitimciler, COVID aลฤฑ teknolojisi รผzerindeki geliลmeler sayesinde, aลฤฑ anlayฤฑลฤฑ hฤฑzla geliลti ve muhtemel bir kanser tedavisi geliลtirme potansiyeli ortaya รงฤฑktฤฑ. Ancak, kรผresel saฤlฤฑk topluluฤunun 100 gรผnlรผk hedefi gerรงekleลtirmek iรงin COVID-19’a gรถre daha hฤฑzlฤฑ hareket etmesi gerekmektedir. COVID-19 patojeni Aralฤฑk 2019’da ilk kez bildirildi, ancak ilk onaylanan aลฤฑ – Birleลik Krallฤฑk’taki Pfizer-BioNTech aลฤฑsฤฑ – Aralฤฑk 2020’ye kadar uygulanmamฤฑลtฤฑ.
Airfinity, Zika ve Marburg gibi son birkaรง ayda iki Afrika รผlkesinde patlak veren yรผksek riskli hastalฤฑklara dikkat รงekiyor. ลu anda onaylanmฤฑล aลฤฑlarฤฑ yok ve “mevcut izleme politikalarฤฑnฤฑn yeni bir pandemiyi รงok geรง olmadan tespit etme olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn dรผลรผk olduฤuna” inanฤฑyor.
Airfinity CEO’su ve kurucu ortaฤฤฑ Rasmus Bech Hansen, “Gรผรงlรผ bir pandemi hazฤฑrlฤฑk sistemi, dรผnyanฤฑn COVID-19 benzeri bir salgฤฑna veya daha kรถtรผsรผne karลฤฑ sigortasฤฑdฤฑr” dedi.
“Gerรงek riskleri ve aynฤฑ zamanda elde edilebilecek potansiyel risk azaltฤฑmฤฑnฤฑ hesapladฤฑk. Bu, karar vericileri, insanlarฤฑ gรผvende tutmak iรงin sรผrekli รถnleyici yatฤฑrฤฑm dรผzeyine dair bilgilendirmeye yardฤฑmcฤฑ olabilir.”
‘รok daha iyi hazฤฑrฤฑz’ Profesรถr Paul Hunter, ฤฐngiltere merkezli bir ortaya รงฤฑkan bulaลฤฑcฤฑ hastalฤฑklar epidemiyolojisi uzmanฤฑdฤฑr ve รถlรผmcรผl bir patojenin ortaya รงฤฑkmasฤฑ durumunda halkฤฑn รงok daha iyi korunacaฤฤฑna inanmaktadฤฑr.
Koronavirรผs ve diฤer bulaลฤฑcฤฑ hastalฤฑklar arasฤฑndaki temel farklarฤฑ ลรถyle aรงฤฑkladฤฑ: “Birincisi asemptomatik bulaลmadฤฑr. COVID ile insanlar virรผsรผ รงok erken bir aลamada bulaลtฤฑrabilirler. 2003’teki SARS salgฤฑnฤฑyla birlikte, insanlar zaten ciddi semptomlarฤฑ olduฤunda, genellikle zaten hastanede bulaลฤฑcฤฑydฤฑlar.
Hunter tarafฤฑndan vurgulanan ikinci fark, insanlarฤฑn koronavirรผse yakalandฤฑktan sonra aldฤฑklarฤฑ baฤฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑn sรผresiydi. Bu sรผrenin yaklaลฤฑk beล ay olduฤu tahmin edilmektedir. รiรงek hastalฤฑฤฤฑ, kฤฑzamฤฑk veya รงocuk felci gibi hastalฤฑklarla savaลan insanlar, baฤฤฑลฤฑklฤฑk kazandฤฑklarฤฑnda bu baฤฤฑลฤฑklฤฑk yฤฑllarca veya hatta รถmรผr boyu sรผrebilir.
Hunter ayrฤฑca, kรผresel saฤlฤฑk camiasฤฑnฤฑn ลimdi yeni bir รถlรผmcรผl patojenin ortaya รงฤฑkmasฤฑ durumunda hฤฑzlฤฑ bir ลekilde aลฤฑ geliลtirme ve รผretme yeteneฤine sahip olduฤuna inanmaktadฤฑr. Ayrฤฑca, aลฤฑlarฤฑn gรผvenli ve etkili olduฤunu kanฤฑtlama sรผrecinde yaลanan gecikmelerin genellikle รถnemli olduฤunu belirtiyor.
Hunter, bu prosedรผrlerin aลฤฑnฤฑn faydalฤฑ olmasฤฑnฤฑ saฤlamanฤฑn yanฤฑ sฤฑra durumu daha da kรถtรผleลtirmeyeceฤinden emin olmak iรงin รถnemli olduฤunu ve bir salgฤฑn karลฤฑsฤฑnda zaman รงizelgesini yavaลlatsa bile, yineledi.
Sonuรง olarak, iklim deฤiลikliฤi, uluslararasฤฑ seyahat ve artan kรผresel nรผfus gibi faktรถrlerle birleลen zoonotik hastalฤฑklarฤฑn artan tehdidi nedeniyle, รถnรผmรผzdeki on yฤฑl iรงinde ciddi bir pandemi riskiyle karลฤฑ karลฤฑyayฤฑz. Ancak, COVID-19 pandemisinden alฤฑnan dersler ve geliลtirilen pandemi hazฤฑrlฤฑk stratejileri sayesinde, bu risk รถnemli รถlรงรผde azaltฤฑlabilir. Kรผresel saฤlฤฑk topluluฤu, daha hฤฑzlฤฑ aลฤฑ geliลtirme ve uygulama sรผreรงlerine odaklanarak ve etkin izleme politikalarฤฑ benimseyerek potansiyel pandemilere karลฤฑ daha iyi hazฤฑrlanabilir.
