Mevduat faiz oranฤฑ 2003 yฤฑlฤฑndan bu yana en yรผksek seviyeye yรผkselirken kredi faiz oranlarฤฑ ise gerilemeye devam ediyor.
Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑโnฤฑn (TCMB) geรงen yฤฑlฤฑn Aฤustos ayฤฑndan itibaren uygulamaya koyduฤu makroihtiyati tedbirler ve politika faizi indirimleri sonrasฤฑnda kredi faiz oranlarฤฑnda gerileme gรถrรผlรผrken mevduat faizlerinde ise artฤฑล devam ediyor.
Bloomberg HT’nin haberine gรถre gerek TL mevduat payฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ yรถnรผndeki dรผzenlemeler gerekse de TCMB taraflฤฑ kur korumalฤฑ mevduatta Dรถvizden TLโye dรถnรผลen mevduat รผrรผnรผ iรงin getirilen politika faizinin en fazla 3 puan รผzerinde faiz uygulanmasฤฑna bu yฤฑlฤฑn Ocak ayฤฑnda son verilmesiyle mevduat tarafฤฑnda faiz yรผkseliลinin hฤฑz kazandฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor. Bu durum da kredi-mevduat makasฤฑnฤฑn aรงฤฑlmasฤฑna neden oluyor.
TCMB verilerine gรถre, bankalarda kurumsal kredi kartฤฑ ve KMH hariรง ortalama ticari kredi faizi 2022 Temmuz ayฤฑ sonundaki yรผzde 31,3 seviyesinden 3 Mart 2023 haftasฤฑna kadar 18 puandan fazla dรผลerek yรผzde 12,92โye geriledi.
Aynฤฑ dรถnemde ihtiyaรง kredisi faizi yรผzde 35,41โden yรผzde 25,47โye gerilerken KMH dahil ihtiyaรง, taลฤฑt ve konut kredisinin ortalama faizi ise yรผzde 28,30 seviyelerinden yรผzde 22โlere doฤru geriledi.
TL mevduat faizi 2003 yฤฑlฤฑ seviyelerine yรผkseldi
TL mevduat faizleri ise kredi faizlerinin tersine yรผkseliyor.
Bu dรถnemde TCMBโden gelen yeni regรผlasyonlarla bankalarฤฑn toplam mevduatlarฤฑ iรงerisinde TL mevduatlarฤฑn payฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ istenmiล ve bu durum TL mevduat yarฤฑลฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑrmฤฑลtฤฑ.
TCMB hem bankalara TL mevduatta yรผzde 50 oranฤฑnฤฑn altฤฑnda kaldฤฑklarฤฑ takdirde ek menkul kฤฑymet tutma hem de yabancฤฑ para zorunlu karลฤฑlฤฑk tutarฤฑ รผzerinden bankaya komisyon รถdemeleri zorunluluฤu getirmiลti.
2023 yฤฑlฤฑ ile birlikte TL mevduatta hedef yรผzde 50โli seviyelerden yรผzde 60โlฤฑ seviyelere doฤru yรผkseltilmiลti.
Geรงtiฤimiz yฤฑlฤฑn Aฤustos sonunda yรผzde 18,30 seviyesinde olan 3 aya kadar vadeli ortalama TL mevduat faizi yรผkselerek 3 Mart tarihi itibarฤฑyla yรผzde 27,68 seviyesine รงฤฑktฤฑ.
Bu oran, 12 Aralฤฑk 2003 tarihinden bu yana en yรผksek seviye.
3 Mart tarihi itibarฤฑyla TL mevduat faizi ile ticari kredi faizleri arasฤฑndaki ters makas 14,76 puana รงฤฑkarken TL mevduat faizi ile tรผketici kredi faizleri arasฤฑndaki ters makas ise 5,55 puana รงฤฑktฤฑ.
Mevduat faizlerindeki artฤฑล TL mevduat sahibine avantaj saฤlasa da bankalarฤฑn maliyetini artฤฑrฤฑcฤฑ yรถnde etkide bulunuyor. Bankalarฤฑn ana faaliyeti olan kredi-mevduat faizi arasฤฑndaki fark ters yรถnde aรงฤฑldฤฑkรงa bilanรงolarฤฑ olumsuz etkileyebilme potansiyeli barฤฑndฤฑrฤฑyor.
BDDK verilerine baktฤฑฤฤฑmฤฑzda; bankalarda kรขrlฤฑlฤฑฤฤฑn devam ettiฤi gรถrรผlรผyor.
2021 yฤฑlฤฑnฤฑn tamamฤฑnda 92,9 milyar TL olan net kar 2022 yฤฑlฤฑnda 433,5 milyar TLโye yรผkselmiล, bu yรผkseliลte yรผksek enflasyon oranฤฑnฤฑn etkisiyle TรFEโye endeksli tahvillerden gelirler ile komisyon gelirleri etkili olmuลtu. Bu yฤฑlฤฑn Ocak ayฤฑnda ise sektรถrdeki bankalarฤฑn toplam net karฤฑ 39,3 milyar TL seviyesinde gerรงekleลmiลti.
Son olarak TCMB, geรงtiฤimiz Cuma gรผnรผ bankalara gรถnderdiฤi yazฤฑyla, ticari kredilerin ardฤฑndan ihtiyaรง kredilerine de รถrtรผlรผ faiz รผst sฤฑnฤฑrฤฑ getirdi. TCMBโnin referans faizinin รผzerinde oluลacak ihtiyaรง kredisi faizi uygulayan bankalar, menkul kฤฑymet tutma yรผkรผmlรผlรผฤรผne tabi tutulacak.
Dรผzenlemeyle otomobil ve konut kredileri haricinde verilecek ihtiyaรง kredilerinde menkul kฤฑymet kapsamฤฑna girmeyecek en yรผksek aylฤฑk faiz yรผzde 1,37 seviyesinde olacak.
Bu seviyenin (yฤฑllฤฑk basit yรผzde 16,56) รผzerinde oluลacak kredi faizlerinde bankalarฤฑn menkul kฤฑymet tutma yรผkรผmlรผlรผฤรผ olacak. Mevcut durumda bankalarda ihtiyaรง kredisi yฤฑllฤฑk oranฤฑ yรผzde 25โler seviyesinde.
Bankalar referans faizin 1,8 ile 2,0 katฤฑ arasฤฑnda faiz uygulamasฤฑ halinde yรผzde 20; 2,0 katฤฑnฤฑn รผzerinde faiz uygulanmasฤฑ halinde ise yรผzde 90 menkul kฤฑymet tutmak zorunda kalacak.
Bu doฤrultuda bankalarฤฑn ihtiyaรง kredilerinde faizi ya daha da dรผลรผrmek yada daha fazla menkul kฤฑymet tutma yรถnรผnde hamle yapmasฤฑ bekleniyor.
Dรผzenlemenin ardฤฑndan izlenebilecek diฤer bir yol da menkul kฤฑymet miktarฤฑnฤฑ artฤฑrmamak iรงin ihtiyaรง kredilerinde faiz indirimine gidilse de verilecek kredi miktarฤฑnฤฑn รงok sฤฑnฤฑrlฤฑ dรผzeyde tutulmasฤฑ yรถnรผnde.
