Rusya, Moskova’nฤฑn ลubat 2022’de Ukrayna’da “รถzel askeri operasyon” olarak adlandฤฑrdฤฑฤฤฑ operasyonu baลlatmasฤฑnฤฑn hemen ardฤฑndan Batฤฑlฤฑ ลirketlerin รผlkeden ayrฤฑlmaya baลlamasฤฑndan bu yana รงฤฑkฤฑล koลullarฤฑnฤฑ giderek sฤฑkฤฑlaลtฤฑrdฤฑ. Yรถneticiler kurallara uymanฤฑn giderek zorlaลtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Reuters’in ลirket baลvurularฤฑ ve aรงฤฑklamalarฤฑ รผzerinde yaptฤฑฤฤฑ bir analize gรถre, yabancฤฑ ลirketler Rusya’daki faaliyetlerinden, zarar yazmalar ve gelir kayฤฑplarฤฑ nedeniyle 80 milyar dolardan fazla zarar etmiล durumda.
Hollandalฤฑ bira รผreticisi Heineken Cuma gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Rusya’daki faaliyetlerini sembolik bir Euro karลฤฑlฤฑฤฤฑnda Rus Arnest Group’a satarak Rusya’dan รงฤฑkฤฑลฤฑnฤฑ tamamladฤฑฤฤฑnฤฑ duyurdu.
Moskova ayrฤฑca kademeli olarak ek รงฤฑkฤฑล engelleri getirdi. รzellikle Danimarkalฤฑ bira รผreticisi Carlsberg’in ve Fransฤฑz yoฤurt รผreticisi Danone’nin Rusya’daki varlฤฑklarฤฑna Temmuz ayฤฑnda el konulmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan kamulaลtฤฑrma tehdidi de baล gรถsterdi.
Halen รงฤฑkฤฑล gรถrรผลmeleri devam eden ลirketler arasฤฑnda telekom grubu Veon, Nasdaq’ta listelenen teknoloji grubu Yandex ve ฤฐtalyan kredi kuruluลu Intesa bulunuyor.
Moskova, Rus hรผkรผmeti tarafฤฑndan seรงilen danฤฑลmanlarฤฑn iลi deฤerlendirmesinin ardฤฑndan tรผm yabancฤฑ anlaลmalarda %50 indirim talep ediyor.
Rusya ayrฤฑca, Rusya bรผtรงesine fiyatฤฑn en az %10’u oranฤฑnda bir katkฤฑ yapฤฑlmasฤฑnฤฑ ลart koลuyor.
Ancak yabancฤฑ ลirketlerin รงฤฑkฤฑล sรผrecine aลina olan รผรง kiลi, bazฤฑ anlaลmalarฤฑn hรผkรผmet yeลil ฤฑลฤฑk yakmadan รถnce ek indirim talepleriyle karลฤฑ karลฤฑya olduฤunu sรถyledi. Rusya maliye bakanlฤฑฤฤฑ nihai satฤฑล fiyatlarฤฑnฤฑ dรผลรผrmeye zorlamadฤฑฤฤฑnฤฑ, ancak satฤฑล sรผreci sฤฑrasฤฑnda deฤerlemeleri ayarlayabileceฤini sรถyledi.
Ekonomi bakanlฤฑฤฤฑ ve merkez bankasฤฑnฤฑn da iลletmelere deฤer biรงtiฤi ve fiyatlarda “dรผzeltme” yapabileceฤi belirtildi.
Yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑ denetleyen bir hรผkรผmet komisyonu, Ukrayna’daki eylemleri nedeniyle Rusya’ya yaptฤฑrฤฑm uygulayan ve “dost olmayan” olarak adlandฤฑrฤฑlan รผlkelerden gelen ลirketleri iรงeren anlaลmalarฤฑ onaylamak zorunda. Bankalar ve enerji ลirketleri de satฤฑล yapabilmek iรงin Devlet Baลkanฤฑ Vladimir Putin’in kiลisel onayฤฑna ihtiyaรง duyuyor.
Rusya’dan ayrฤฑlmak isteyen ลirketlerle รงalฤฑลan bir finans piyasasฤฑ kaynaฤฤฑ, komisyonun bazฤฑ anlaลmalarฤฑ geri gรถnderdiฤini ve deฤerlemenin %20-30 daha dรผลรผk olmasฤฑ gerektiฤini sรถyledi. ฤฐsmini aรงฤฑklamak istemeyen bu kiลi, bunun “รถngรถrรผlemez bir kara kutu” olduฤunu belirtti.
Birleลme ve satฤฑn alma iลlemlerinde ve yabancฤฑ ลirketlerle รงalฤฑลan bir baลka kiลi, 100 milyon dolarฤฑ aลan anlaลmalarฤฑn รถzellikle reddedilme riski altฤฑnda olduฤunu sรถyledi.
Bu kaynak, fiyatlardaki son deฤiลikliฤin satฤฑลlarฤฑ durdurduฤunu ve ลirketleri alternatifleri deฤerlendirmeye zorladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Rusya Merkez Bankasฤฑ, Mart 2022 ile Mart 2023 arasฤฑnda yabancฤฑ ลirketlerin Rusya’da yaklaลฤฑk 200 varlฤฑk satฤฑลฤฑ gerรงekleลtirdiฤini ve bunlarฤฑn yaklaลฤฑk %20’sinin deฤerinin 100 milyon dolarฤฑn รผzerinde olduฤunu bildirdi.
Merkez Bankasฤฑ yฤฑlda iki kez yayฤฑnladฤฑฤฤฑ finansal istikrar deฤerlendirmesinde, Rusya’dan ayrฤฑlma baskฤฑsฤฑ altฤฑndaki yabancฤฑ ลirketlerin bunu “elveriลsiz” koลullarda yaptฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
Sekiz baลarฤฑlฤฑ anlaลmaya danฤฑลmanlฤฑk yapan ve beล ila altฤฑ anlaลma iรงin daha onay baลvurusunda bulunmayฤฑ planlayan Rybalkin, Gortsunyan, Dyakin and Partners (RGD) hukuk firmasฤฑnฤฑn ortaฤฤฑ ve kurucu ortaฤฤฑ Suren Gortsunyan, “Geรงen yฤฑlki yabancฤฑ gรถรงรผ, biraz daha az anlaลma olmasฤฑna raฤmen devam ediyor. Giderek artan dรผzenleyici kฤฑsฤฑtlamalar รงฤฑkฤฑล yapmayฤฑ zorlaลtฤฑrฤฑyor” dedi.
Veon’a ait Vimpelcom’un 2.1 milyar dolara yerel yรถnetime satฤฑlmasฤฑ da dahil olmak รผzere onlarca anlaลmaya danฤฑลmanlฤฑk yapan Aspring Capital’in direktรถrรผ Alexey Kupriyanov, kurumsal gรถรงรผn Rus giriลimcilerin yanฤฑ sฤฑra Batฤฑlฤฑ ลirketlerin rakipleri ve eski iล ortaklarฤฑ iรงin de bรผyรผk bir talih kuลu olduฤunu sรถyledi.
Rusya Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ, hรผkรผmet komisyonunun anlaลmalarฤฑn yaklaลฤฑk %90’ฤฑnฤฑ onayladฤฑฤฤฑnฤฑ ve en son teklifleri gรถzden geรงirmek iรงin haftada ortalama en az iki kez toplandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Bakanlฤฑk, “Anlaลmanฤฑn ilgili kurum tarafฤฑndan hazฤฑrlanmasฤฑ altฤฑ ay kadar sรผrebilir” dedi.
Potansiyel tehlike iลaretleri arasฤฑnda potansiyel bir alฤฑcฤฑnฤฑn gerekli alanda deneyiminin olmamasฤฑ, aracฤฑ alฤฑcฤฑlarฤฑn dahil olduฤu iลlemler veya varlฤฑklarฤฑn deฤerlemesine iliลkin sorularฤฑn yer alabileceฤi belirtildi.
RGD’nin dรผzenleyici uygulama baลkanฤฑ Nato Tskhakaya, deฤerlemenin ardฤฑndan maliye bakanlฤฑฤฤฑnฤฑn anlaลmayฤฑ merkez bankasฤฑ ve รงeลitli hรผkรผmet bakanlฤฑklarฤฑnฤฑn temsilcilerinin yer aldฤฑฤฤฑ komisyona ilettiฤini sรถyledi.
Ancak karar nihai olarak satฤฑcฤฑlarฤฑn elinden alฤฑnฤฑyor. Maliye bakanlฤฑฤฤฑ, komisyonun mรผzakerelerini dinlemek iรงin ne alฤฑcฤฑnฤฑn ne de satฤฑcฤฑnฤฑn hazฤฑr bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
