- ‘Ekim ayฤฑnda biraz daha dรผzelir’
- ‘5G รงipleri stratejik olacak’
- ‘Talep daha da artacak’
- Yรผzde 21 arttฤฑ
- ‘Ciddi tedarik sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ oluลturabilir’
- ‘รip fabrikasฤฑ kurabilmek iรงin 4-5 milyar dolar yatฤฑrฤฑm gerekiyor’
- ‘Stok yetersizliฤi baล gรถsterdi’
- ‘รipler hayati รถnem arz ediyor’
- ‘รipsiz otomobil รผretmek mรผmkรผn deฤil’
- ‘ฤฐkinci el otomobil fiyatlarฤฑ artabilir’
Gรผney Koreย merkezli teknoloji deviย Samsungย tarafฤฑndan geรงtiฤimiz gรผnlerde yapฤฑlan aรงฤฑklamada, yaลanan krizinย televizyon ve pek รงok cihazฤฑn รผretiminiย olumsuz yรถnde etkileyeceฤi belirtildi.
Bir diฤer teknoloji devi LG’den ise durumun iรง aรงฤฑcฤฑ gรถrรผnmediฤi yorumu geldi. Cenevre merkezli Fransฤฑz-ฤฐtalyan รงip รผreticisi STMicroelectronics ise Apple ve Volkswagen gibi devlerin รผretim beklentilerini รงip krizi nedeniyle dรผลรผrmesine neden olan krizin, 2023โรผn ilk yarฤฑsฤฑna kadar devam edeceฤini รถngรถrรผyor.
2018โden bu yana CEO koltuฤunda oturan Jean-Marc Chery,ย โ2022โde durum kademeli olarak iyileลecek ancak 2023โรผn ilk yarฤฑsฤฑndan รถnce normal bir duruma dรถnmรผล olmayacaฤฤฑzโย diyor.
Milliyet’ten Selรงuk Bulut’unย haberineย gรถre, yaลanan krizin etkilerini ve kฤฑsa vadede bizi nelerin beklediฤini deฤerlendiren Otomotiv Yetkili Satฤฑcฤฑlarฤฑ Derneฤi Baลkanฤฑ Turgay Mersin, pandemiye baฤlฤฑ tedarik sorunlarฤฑnฤฑn krizdeki etkisine dikkat รงekti.
Mersin, รถzellikle otomobil piyasasฤฑnฤฑn bu durumdan olumsuz etkilendiฤini sรถyledi. Mersin,ย “2021 yฤฑlฤฑ baลฤฑndan itibaren elektronik aksamalarฤฑn beyni rolรผndeki รงiplerin รผretimindeki sฤฑkฤฑntฤฑlar, benzer endiลeleri bu yฤฑlฤฑn gรผndemine de taลฤฑdฤฑ. Ancak รผreticilerin geรงmiล yฤฑllardaki tecrรผbeleri nedeniyle รงip krizi beklendiฤi kadar bรผyรผk bir etki yaratmadan, sadece bazฤฑ markalarฤฑn bazฤฑ modellerinde geรงici bulunurluk problemleri yaratarak atlatฤฑlฤฑyor gibi gรถrรผnรผyor”ย dedi.
Yaลanan krizin 2023 yฤฑlฤฑna kadar devam edebileceฤini dikkat รงeken Mersin,ย “Son gelen haberler bu bulunurluk sorununun 2023 yฤฑlฤฑna kadar devam edebileceฤine iลaret ediyor. Geรงtiฤimiz yฤฑl ile kฤฑyaslandฤฑฤฤฑnda bu yaลadฤฑklarฤฑmฤฑzฤฑ kriz olarak adlandฤฑrmamamฤฑz gerektiฤini, geรงici sorun olarak tanฤฑmlamamฤฑzฤฑn daha doฤru olduฤunu dรผลรผnรผyorum”ย diye konuลtu.
‘Ekim ayฤฑnda biraz daha dรผzelir’
Sorunun รงรถzรผmรผ iรงin eylรผl ayฤฑnฤฑn sonu ya da ekim ayฤฑnฤฑn baลฤฑna dikkat รงeken Otomotiv Yetkili Satฤฑcฤฑlarฤฑ Derneฤi Baลkanฤฑ Mersin,ย “ฤฐyimserliฤimizi koruyoruz” diyerek, “รzellikle bu yฤฑlฤฑn ilk 6 ayฤฑnda pazar 1 milyon adede doฤru gidecek bir seyir iรงindeydi. Ancak 2-3 ayda yaลanan รผretimdeki aksaklฤฑklar ve รงip kriziyle diฤer hammadde sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑndan dolayฤฑ araรง bulmakta sฤฑkฤฑntฤฑ รงekiliyor”ย uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Sonbahar aylarฤฑnda bir dรผzelme beklentisi olduฤunu paylaลan Mersin,ย “Biz รผretim tarafฤฑnda deฤiliz ama รผreticilerle sรผrekli irtibat halindeyiz. Bazฤฑ รผreticiler eylรผl sonu ya da ekim ayฤฑnda bu konunun biraz daha dรผzeleceฤini yรถnรผnde gรถrรผล bildiriyorlar. Ancak biz pazarฤฑn yฤฑlbaลฤฑnda koyduฤumuz o iyimser adetle iyimserliฤimizi koruyor; 800-850 bin bandฤฑnda biteceฤini dรผลรผnรผyoruz”ย dedi.
Krizin pazar bรผyรผklรผฤรผnรผ de olumsuz etkilediฤini sรถyleyen Mersin, ลรถyle devam etti:
“รzellikle Tรผrkiyeโde araรง satฤฑลlarฤฑ, ekonominin gidiลatฤฑyla ilgili deฤildir. Tamamen araรง bulunurluฤuna baฤlanan bir pazar oluลtu. Bu konu ekonominin dinamikleriyle bire bir ilgili olmaktan รงฤฑktฤฑ.”
Navlun bedellerindeki artฤฑลa da iลaret eden Mersin,ย “Hammadde ve รงip bulunurluฤundaki sฤฑkฤฑntฤฑlar ile birlikte navlun bedellerindeki artฤฑลlar da otomobil fiyatlarฤฑnda belirleyicidir”ย ifadelerini kullandฤฑ.ย
‘5G รงipleri stratejik olacak’
Yongatek Genel Mรผdรผrรผ Ali Baran ise uydu haberleลmesi ve 5G รงiplerinin stratejik olduฤuna vurgu yaptฤฑ. Baran,ย “Yakฤฑn bir zamanda ciddi miktarda yaygฤฑnlaลacak olan uydu haberleลmesi ve 5G รงipleri de รงok stratejik olacaktฤฑr. Bunlarฤฑ kendi imkรขnlarฤฑ ile รผretemeyen รผlkeler tam baฤฤฑmsฤฑzlฤฑktan bahsedemeyecek” dedi. Bazฤฑ รถnemli alanlarda kullanฤฑlacak รงiplerin yerli teknolojiyle รผretilmesinin รถnemine dikkat รงeken Baran, “Ulusal kimlik kartlarฤฑ, pasaportlar ve savunma alanฤฑnda kullanฤฑlacak รงiplerin yerli teknolojilerle รผretilmesinin biz ulusal gรผvenlik aรงฤฑsฤฑndan kaรงฤฑnฤฑlmaz bir ihtiyaรง olduฤunu dรผลรผnรผyoruz”ย diye konuลtu.
‘Talep daha da artacak’
Pandemi sรผrecinde elektronik รผrรผnlere talebin arttฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Baran, 5G ve uydu haberleลmesinin yaygฤฑnlaลmasฤฑ ile รงiplere olan talebin daha da artacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Baran, sรถzlerine ลรถyle devam etti:
“รzellikle pandemi sรผrecinde dรผnyada tablet, bilgisayar, cep telefonu ve benzeri elektronik รผrรผnlere olan talep รงok fazla arttฤฑ. Bu durum ลu anda yaลadฤฑฤฤฑmฤฑz krizin gรถrรผlmesini bizce biraz hฤฑzlandฤฑrdฤฑ.”
Yรผzde 21 arttฤฑ
รip sektรถrรผndeki talebin artฤฑล iรงinde olduฤunu sรถyleyen Baran,ย “รip sektรถrรผndeki talep zaten ciddi artฤฑล iรงerisindeydi. รip sektรถrรผnde yapฤฑlan bir marketing araลtฤฑrmasฤฑna gรถre dรผnyada 2019 yฤฑlฤฑnda รผretilen รงip sayฤฑsฤฑ 1 ise bunun 2023 yฤฑlฤฑnda 2 olmasฤฑ bekleniyor”ย dedi ve bunu bir รถrnekle ลu ลekilde anlattฤฑ:
“Bunun en somut gรถstergesini de dรผnyanฤฑn en bรผyรผk รงip รผretim ลirketi olan TSMC’nin รผretim sayฤฑlarฤฑnda gรถrmekteyiz. 2020โde รผrettiฤi รงip sayฤฑsฤฑ bir รถnceki yฤฑla gรถre yaklaลฤฑk yรผzde 21 artฤฑล gรถstermiลtir. 2021 ve sonraki yฤฑllarda da benzer bir artฤฑล beklenmektedir.”
รiplere olan talebin daha da artacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyen Baran,ย “รzellikle 5G, uydu haberleลmesi, otomotiv ve IoT sektรถrรผnde olan geliลmeler ile รงiplere olan talebin รถnรผmรผzdeki yฤฑllarda daha da artmasฤฑnฤฑ bekliyoruz” dedi. Bu durumu bir รถrnekle aรงฤฑklayan Baran, “Otomotiv sektรถrรผnden bir รถrnek verecek olursak orta ve รผst sฤฑnฤฑf bir otomobilde ลu anda yaklaลฤฑk 30-40 adet รงip bulunuyor. Yaลanan geliลmelerle, sรผrรผcรผsรผz otonom araรงlarda bu sayฤฑnฤฑn daha fazla artmasฤฑ bekleniyor. Yine 5G ve uydu haberleลmesinin birleลmesi, yaygฤฑnlaลmasฤฑ ile รงiplere olana talebin daha da fazla artmasฤฑnฤฑ bekliyoruz”ย diye konuลtu.
‘Ciddi tedarik sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ oluลturabilir’
“Uzun vadede รงip krizindeki geliลmeler birรงok รผlke, sektรถr ve ลirket iรงin ciddi tedarik sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ oluลturabilir”ย diyen Ali Baran,ย “Tedarik sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑnฤฑn en somut รถrneฤini iรงinde bulunduฤumuz pandemi dรถneminde hep birlikte yaลadฤฑk. Yaลanan bu geliลmeler sonucunda Avrupa ve ABD somut รถnlemler alarak mevcut durumu tekrar gรถzden geรงirdi. รrnek verecek olursak ABD, TSMCโye yeni fabrikalarฤฑnฤฑ artฤฑk ABD’ye kurmasฤฑnฤฑ talep etti. Avrupa da bu kapsamdaki destekleri artฤฑrma kararฤฑ alarak ABD’ye benzer alternatif รงip รผretim fabrikalarฤฑ iรงin planlamalar yapmaya baลladฤฑ”ย aรงฤฑklamasฤฑnda bulundu.ย
‘รip fabrikasฤฑ kurabilmek iรงin 4-5 milyar dolar yatฤฑrฤฑm gerekiyor’
รip fabrikasฤฑ kurmanฤฑn ciddi maliyetleri olduฤunu belirten Baran, bir รงip fabrikasฤฑ kurabilmek iรงin 4-5 milyar dolarlฤฑk yatฤฑrฤฑm gerekeceฤini sรถyledi.
Baran,ย “Bu tip yatฤฑrฤฑmlar ancak devlet eli veya รงok bรผyรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑlarla mรผmkรผn olabilecek. Tรผrkiyeโde olan รงalฤฑลmalara her zaman destek olmaya ve รถncรผlรผk etmeye hazฤฑrฤฑz. Ortalama bir รงip fabrikasฤฑ kurabilmek iรงin 4-5 milyar dolarlฤฑk yatฤฑrฤฑm gerekiyor”ย diye konuลtu.
‘Stok yetersizliฤi baล gรถsterdi’
Konuyla ilgili fikirlerini aldฤฑฤฤฑmฤฑz otomobil Youtuber’ฤฑ Birkan Demir รalฤฑลkan, รงip krizinin ortaya รงฤฑkฤฑล nedenlerinin 2019 yฤฑlฤฑna dayandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.ย “Kovid-19 pandemisinin yayฤฑlฤฑmฤฑyla tรผketimin azalacaฤฤฑ ve bu sebeple รผretimin de daraltฤฑlmasฤฑ gerektiฤi dรผลรผnรผldรผฤรผnden otomotivden teknolojik aletlere yayฤฑlan geniล bir alandaki รงip รผretiminde kฤฑsฤฑtlamaya gidildi” diyen รalฤฑลkan, “รzellikle Malezya gibi รผlkelerdeki รงip รผretiminde ciddi anlamda รผretim daraltฤฑldฤฑ. Ancak pandeminin รงok da yoฤun yaลanmadฤฑฤฤฑ ya da 2019 yฤฑlฤฑna gรถre tรผketimin arttฤฑฤฤฑ รผlkelerdeki talep patlamasฤฑndan kaynaklฤฑ stok yetersizliฤi baล gรถsterdi”ย ลeklinde vurgu yaptฤฑ.
“Akฤฑllฤฑ telefonlardan bilgisayarlara uzanan รงip ihtiyacฤฑnda otomobillerin รงip stoklarฤฑna da ihtiyaรง duyuldu”ย detayฤฑnฤฑ paylaลan รalฤฑลkan, bir talep patlamasฤฑnฤฑn beklenmediฤine dikkat รงekti. รalฤฑลkan,ย “รip tedarikรงileri yeterli miktarda รผretim yapamayฤฑnca teknoloji bazlฤฑ hemen her sektรถrde kriz baล gรถsterdi. Pandemi etkilerinin azalmasฤฑyla beraber oluลan talep patlamasฤฑna hazฤฑrlฤฑksฤฑz yakalanฤฑldฤฑ”ย dedi.
‘รipler hayati รถnem arz ediyor’
รzellikle otomotiv รผretiminde hayati รถneme sahip รงiplerin bu sektรถrรผ derinden etkileyeceฤini belirten รalฤฑลkan,ย “Her geรงen gรผn daha fazla elektronik kullanฤฑlan ve mekanik detaylardan uzaklaลan otomobiller iรงin รงipler hayati bir รถnem arz ediyor. Emisyonlarฤฑn dรผลรผrรผlmesi kaygฤฑlarฤฑyla elektrikli ve hibrit gรผรง aktarฤฑm sistemlerinin รงoฤalmasฤฑ, baฤlanฤฑlabilirlik รถzelliklerinin entegre edilmesi, piyasada ‘hayalet ekran’ olarak bilinen dijital ya da dokunmatik gรถstergelerin kullanฤฑmฤฑnฤฑn artmasฤฑ, yazฤฑlฤฑm odaklฤฑ fonksiyonlarฤฑn araรงlara daha fazla entegre edilmesiyle otomobiller artฤฑk yรผrรผyen bir bilgisayar haline geldiler”ย sรถzleriyle dรผลรผncelerini ifade etti.
‘รipsiz otomobil รผretmek mรผmkรผn deฤil’
รalฤฑลkan’ฤฑnย “รipsiz otomobil รผretilebilir mi?” sorusuna verdiฤi cevap ise bunun imkรขnsฤฑz olduฤu yรถnรผnde. “Fizikselden dijitale doฤru bรผyรผk bir ivme sรถz konusu. Bundan 20 yฤฑl รถnce olsa, รงipler olmadan da otomobil รผretebilmek mรผmkรผndรผ” diyen รalฤฑลkan,ย “Ancak gรผnรผmรผzde regรผlasyonlarฤฑn karลฤฑlanabilmesi adฤฑna bu teknolojik eklentiler yapฤฑlmadan bir otomobili รผretip satmak mรผmkรผn deฤil”ย dedi.
“รip bulunamama sorunu baล gรถsterince, รผretim hatlarฤฑ ufacฤฑk รงiplerin olmamasฤฑndan kaynaklฤฑ durduruluyor”ย diyen รalฤฑลkan,ย “Hatta bazฤฑ รผreticiler รผst donanฤฑmlฤฑ, daha teknolojik modellerinin รผretimi yerine ‘baz versiyon’ denilen, daha basit, mekanik donanฤฑmlฤฑ modellerinin รผretimlerine odaklanฤฑyorlar. รrneฤin, dijital ekranlฤฑ รผst paketler yerine fiziksel fonksiyonlu multimedya sistemli otomobillerin รผretimine odaklanฤฑlarak sรผreklilik saฤlanmaya รงalฤฑลฤฑlฤฑyor”ย bilgisini verdi.
‘ฤฐkinci el otomobil fiyatlarฤฑ artabilir’
Krizin etkisi olarak birรงok firmanฤฑn รผst segment araรงlarฤฑnda รผretimi durdurma kararฤฑ aldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyen รalฤฑลkan, yaลanan krizin 2. el otomobil fiyatlarฤฑnฤฑ etkileyeceฤini belirtti. Bazฤฑ รผst segment araรงlarฤฑn รผretiminin durdurulduฤunu sรถyleyen รalฤฑลkan,ย “Havalandฤฑrma kumandalarฤฑ bile dokunmatik ekranlardan yapฤฑlan bazฤฑ รผst segment araรงlarฤฑn รผretimi ise henรผz belli olmayan bir sรผrede durdurulmuล durumda. 2021 yฤฑlฤฑ iรงin yaklaลฤฑk 6.2 milyon daha az otomobil รผretileceฤi iddiasฤฑ, geรงtiฤimiz aฤustos ayฤฑnda 7.1 milyon otomobil olarak revize edildi”ย dedi.
Yaลanan krizin 2023’e kadar devam edebileceฤi iddiasฤฑ olduฤunu sรถyleyen รalฤฑลkan,ย “Bu krizin 2022 yฤฑlฤฑna kadar devam edeceฤine kesin gรถzรผyle bakฤฑlฤฑrken 2023โe kadar da sarkabileceฤine dair iddialar mevcut”ย ifadelerini kullandฤฑ.
Yaลanan krizin 2. el otomobil fiyatlarฤฑnฤฑ da etkileyebileceฤini sรถyleyen รalฤฑลkan, bunun nedenini ลรถyle aรงฤฑkladฤฑ:
“Yaลanan kriz 2. el otomobil fiyatlarฤฑnฤฑ etkileyebilir รงรผnkรผ piyasada 0 km olarak bulunamayan รผrรผnlerin 2. elde bulunabilmesi halinde fiyatlarฤฑnฤฑn yรผkseliลine ลahit oluyoruz. Sรถz konusu รผrรผnรผn ne zaman bulunabilir olacaฤฤฑ belirsiz olduฤundan, bulunacaฤฤฑ tarihteki fiyatฤฑ da รถngรถrรผlemiyor. Bu sebeple de bazฤฑ รผrรผnlerde karaborsa oluลuyor. Ancak ne zaman ki รงip tedarikinde ideal yakalanฤฑr, o zaman fiyatlar yeniden bir dengeye girer.”
