Salgฤฑn tedarik zincirlerini kesintiye uฤratฤฑrken, kรถtรผ hava ลartlarฤฑ ve lojistik sฤฑkฤฑntฤฑlarla birlikte tรผm sektรถrlerde olduฤu gibi tarฤฑm sektรถrรผnรผ de olumsuz etkiliyor.
Dรผnya salgฤฑnฤฑn etkilerini atlatmaya รงalฤฑลฤฑrken, tarฤฑmsal รผretimde ABDโde tonu 1000 dolara รงฤฑkan azotlu gรผbre fiyatฤฑnฤฑn kรผresel mahsulรผ tehlikeye atacaฤฤฑ uyarฤฑsฤฑ yapฤฑlฤฑyor.
Covid-19 krizinde tรผm dรผnyada emtia fiyatlarฤฑ artarken, gรผbrenin ham maddesi olan amonyak, sรผlfรผrik asit, nitrik asit, doฤalgaz, fosforik asitin fiyatฤฑnฤฑn da yรผksek bir artฤฑล gรถsterdiฤi dikkati รงekiyor.
Gฤฑda gรผvenliฤi ve yerel รผretimin artฤฑrฤฑlmasฤฑ hedefiyle Hindistan, Latin Amerika ve Avrupa gibi bรถlgelerde gรผbre ve tarฤฑm ilaรงlarฤฑna olan talebin de artฤฑล gรถsterdiฤi kaydediliyor.
Gรผbre fiyatฤฑย ivme kazandฤฑ
Enerji krizinin sonucu olarak elektrik maliyetinin artmasฤฑyla Rusya ve รin gibi bรผyรผk gรผbre รผreticilerinin รผretim kesintisi gibi รถnlemi arzฤฑ kฤฑsarken, talebin yรผkselmesiyle gรผbre fiyatlarฤฑnฤฑn da ivme kazandฤฑฤฤฑ aktarฤฑlฤฑyor.
Uzmanlar, tedarikรงileri salgฤฑn nedeniyle hazฤฑrlฤฑksฤฑz yakalayan gรผรงlรผ talep nedeniyle fiyatlarฤฑn 2021โde yรผkselmeye devam ettiฤini belirterek, lojistik aksaklฤฑklarฤฑn, olumsuz hava koลullarฤฑnฤฑn, yรผksek enerji ve girdi fiyatlarฤฑnฤฑn รผretim ve ticareti etkilediฤine dikkati รงekiyor.
Uzmanlar gรผbre fiyatlarฤฑnฤฑn, devam eden gรผรงlรผ talep ve kademeli arz toparlanmasฤฑ nedeniyle genel olarak oldukรงa yรผksek kalmasฤฑnฤฑ bekliyor. Artan taleple gรผbre fiyatlarฤฑnฤฑn tahฤฑl รผretimi iรงin en bรผyรผk tehditlerden biri haline geldiฤine dikkat รงekiliyor.
Gฤฑda fiyatlarฤฑย pahalฤฑ hale geldi
Green Markets verileri, Ocak 2021โde ton baลฤฑna 417 dolar olan Kuzey Amerika gรผbre fiyat endeksinin Kasฤฑm 2021โde 1100 dolarฤฑn รผzerine รงฤฑkarak rekor kฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyuyor. Sรถz konusu endeks, 21 Ocak itibarฤฑyla 876 dolardan iลlem gรถrรผyor.
Azotlu gรผbre yapฤฑmฤฑnda kullanฤฑlan Batฤฑ Avrupa amonyak fiyatlarฤฑnฤฑn da geรงen yฤฑlฤฑn baลฤฑnda ton baลฤฑna 300 dolarฤฑn altฤฑndaki seviyelerden Kasฤฑm 2021โde 13 yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesi olan ton baลฤฑna 910 dolara ulaลtฤฑฤฤฑ kayฤฑtlara geรงti.
Gฤฑda fiyatlarฤฑnฤฑn gรผbre krizinden รถnce dรผnya รงapฤฑnda รงok daha pahalฤฑ hale geldiฤi biliniyor.
Risk bu yฤฑl daย devam ediyor
FAO verileri kรผresel gฤฑda fiyatlarฤฑnฤฑn 2021โde yรผzde 28,1 artฤฑลla 10 yฤฑlฤฑn zirvesine ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
Gฤฑda emtia sepetinin uluslararasฤฑ fiyatlarฤฑndaki deฤiลimleri izleyen Gฤฑda Fiyat Endeksiโnin geรงen yฤฑlki ortalamasฤฑnฤฑn 125,7 puan seviyesinde gerรงekleลtiฤi kaydediliyor. FAO uzmanlarฤฑ, yรผksek girdi maliyetleri, devam eden salgฤฑn ve daha belirsiz hale gelen iklim koลullarฤฑ nedeniyle bu yฤฑl da daha istikrarlฤฑ piyasa koลullarฤฑna dรถnรผล umutlarฤฑnฤฑn zayฤฑf olduฤunu belirtiyor. Colorado Eyalet รniversitesiโnde Tarฤฑm Ekonomisi รฤretim Gรถrevlisi Dawn Thilmany, gรผbre dahil zirai ilaรงlarฤฑn fiyatlarฤฑnda artฤฑลta birkaรง faktรถrรผn etkili olduฤunu sรถyledi.
Tarฤฑm sektรถrรผnde birรงok girdinin fiyatฤฑnฤฑn arttฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Thilmany, tedarik zinciri dar boฤazlarฤฑnฤฑn arzฤฑ sฤฑnฤฑrlamaya devam ettiฤini ve bunun fiyatlar รผzerinde yukarฤฑ yรถnlรผ baskฤฑ oluลturduฤunu ifade etti.
Thilmany, tarฤฑm emtia fiyatlarฤฑndaki artฤฑลla talebin arttฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayarak, bunun tarฤฑmda gรผbre ve ilaรงlara olan talebi yรผkselttiฤini anlattฤฑ.
