FAO Gฤฑda Fiyat Endeksi, Mart’ta ortalama 159,3 puan ile aylฤฑk bazda yรผzde 12.6 artarken, yฤฑllฤฑk bazda yรผzde 33.6 yรผkseldi. Bรถylece Endeks, 1990’daki baลlangฤฑcฤฑndan bu yana yeni bir tarihi rekor kฤฑrdฤฑ.
Son artฤฑล, bitkisel yaฤlar, tahฤฑllar ve et alt endeksleri iรงin tรผm zamanlarฤฑn yeniden en yรผksek seviyelerini yansฤฑtฤฑrken, ลeker ve sรผt รผrรผnleri de รถnemli รถlรงรผde yรผkseldi.
FAO Hububat Fiyat Endeksi, Mart’ta yรผzde 17,1 artarak 170,1 puana ulaลtฤฑ ve 1990’dan bu yana rekor dรผzeydeki en yรผksek seviyesini gรถrdรผ. Bu ayki artฤฑล, bรผyรผk รถlรงรผde Ukrayna-Rusya savaลฤฑndan kaynaklanan ihracat kesintilerinin buฤday ve iri taneli tahฤฑl fiyatlarฤฑ รผzerinde artan baskฤฑdan kaynaklandฤฑ. Karadeniz bรถlgesinden beklenen ihracat kaybฤฑ, zaten sฤฑkฤฑ olan kรผresel buฤday mevcudiyetini daha da kรถtรผleลtirdi.
ABD‘de mahsul koลullarฤฑna iliลkin endiลelerin de etkisiyle dรผnya buฤday fiyatlarฤฑ Mart ayฤฑnda keskin bir ลekilde yรผkseldi ve yรผzde 19,7 arttฤฑ. Uluslararasฤฑ iri taneli tahฤฑl fiyatlarฤฑ Mart ayฤฑnda yรผzde 20,4’e รงฤฑktฤฑktan sonra rekor bir seviyeye ulaลtฤฑ ve mฤฑsฤฑr, arpa ve sorgum fiyatlarฤฑnฤฑn tรผmรผ 1990’dan bu yana rekor dรผzeydeki en yรผksek seviyelerine ulaลtฤฑ. รnemli bir ihracatรงฤฑ olan Ukrayna iรงin artan enerji ve girdi maliyetlerine ek olarak รถnemli รถlรงรผde azalan mฤฑsฤฑr ihracat beklentileri, dรผnya mฤฑsฤฑr fiyatlarฤฑnda aylฤฑk bazda yรผzde 19,1’lik bir artฤฑลฤฑ destekledi. Mฤฑsฤฑr pazarlarฤฑndaki gรผรงlenme, sorgum fiyatlarฤฑnฤฑn yรผzde 17,3 oranฤฑnda artmasฤฑyla diฤer iri taneli tahฤฑllarฤฑ etkilerken, arz belirsizlikleri zaten dar olan arpa piyasasฤฑ รผzerinde daha fazla baskฤฑ yaratarak arpa fiyatlarฤฑnฤฑ ลubat ayฤฑna gรถre yรผzde 27,1 artฤฑrdฤฑ. Pirinรง fiyatlarฤฑ ise aylฤฑk bazda sฤฑnฤฑrlฤฑ bir deฤiลim gรถsterdi ve hala bir รถnceki yฤฑlฤฑn deฤerinin yรผzde 10 altฤฑnda kaldฤฑ.
FAO Bitkisel Yaฤ Fiyat Endeksi, Mart’ta aylฤฑk bazda yรผzde 23.2 artarak 248.6 puan ile yeni bir rekor kฤฑrdฤฑ. Endeksin keskin yรผkseliลi, ayรงiรงeฤi, hurma, soya ve kolza yaฤฤฑ fiyatlarฤฑndaki artฤฑลtan kaynaklandฤฑ. Uluslararasฤฑ ayรงiรงek yaฤฤฑ fiyatlarฤฑ, Karadeniz bรถlgesinde devam eden ihtilaf nedeniyle azalan ihracat arzฤฑnฤฑn etkisiyle Mart ayฤฑnda รถnemli รถlรงรผde arttฤฑ.
Bu arada, ayรงiรงek yaฤฤฑ arz kesintilerinin ardฤฑndan artan kรผresel ithalat talebinin desteฤiyle hurma, soya ve kolza yaฤฤฑ fiyatlarฤฑ da belirgin ลekilde yรผkseldi. Ayrฤฑca, dรผnya palm yaฤฤฑ deฤerleri bรผyรผk รผretici รผlkelerde devam eden arz sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑndan ek destek alฤฑrken, Gรผney Amerika’da azalan ihracat olanaklarฤฑna iliลkin endiลeler soya fiyatlarฤฑnฤฑ destekledi. Dikkat รงekici bir ลekilde, oynak ve yรผksek ham petrol deฤerleri de uluslararasฤฑ bitkisel yaฤ fiyatlarฤฑnฤฑ yukarฤฑ yรถnlรผ tetikleyen bir baลka faktรถr oldu.
FAO Sรผt รrรผnleri Fiyat Endeksi, Mart’ta aylฤฑk bazda yรผzde 2.6 artarken, yฤฑllฤฑk bazda yรผzde 23.6 yรผkselerek 145.2 puan oldu. Bรถylece endeks, art arda yedinci ayda da yรผkseliลini sรผrdรผrdรผ.
Sรผt รผrรผnleri fiyatlarฤฑndaki artฤฑล eฤilimi, Batฤฑ Avrupa ve Okyanusya’daki kรผresel talebi karลฤฑlamak iรงin yetersiz sรผt รผretimi nedeniyle kรผresel piyasalarฤฑn daralmasฤฑyla desteklenerek devam etti. Tereyaฤฤฑ ve sรผt tozu teklifleri, รถzellikle Asya pazarlarฤฑndan kฤฑsa ve uzun vadeli teslimatlar iรงin ithalat talebindeki artฤฑล ve Batฤฑ Avrupa’daki gรผรงlรผ iรง talep tarafฤฑndan desteklenerek hฤฑzla yรผkseldi. Bu arada, Batฤฑ Avrupa’daki gรผรงlรผ iรง talep nedeniyle peynir piyasalarฤฑ da sฤฑkฤฑ bir arz durumuyla karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑ ancak kur hareketlerinin etkilerini yansฤฑtan endeks deฤeri marjinal bir ลekilde geriledi.
FAO Et Fiyat Endeksi, Mart’ta aylฤฑk bazda yรผzde 4.8 artarak 120,0 puana รงฤฑkarak tรผm zamanlarฤฑn en yรผksek seviyesine ulaลtฤฑ. Mart ayฤฑnda, domuz eti fiyatlarฤฑ, Batฤฑ Avrupa’daki kesimlik domuzlarฤฑn arz aรงฤฑฤฤฑ ve yaklaลan Paskalya tatilleri gibi iรง talepte artฤฑลฤฑ detsekleyen faktรถrlerin de etkisiyle 1995’ten bu yana rekor dรผzeydeki en dik aylฤฑk artฤฑลฤฑ kaydetti.
Uluslararasฤฑ kanatlฤฑ eti fiyatlarฤฑ, kuล gribi salgฤฑnlarฤฑnฤฑn ardฤฑndan รถnde gelen ihracatรงฤฑ รผlkelerden gelen arzฤฑn azalmasฤฑyla gรผรงlendi ve Ukrayna’nฤฑn devam eden รงatฤฑลmalar nedeniyle kanatlฤฑ eti ihraรง edememesi nedeniyle daha da olumsuz etkilendi.
Sฤฑฤฤฑr eti fiyatlarฤฑ da kรผresel talep gรผรงlรผ kalฤฑrken, bazฤฑ kilit รผretim bรถlgelerinde kesime hazฤฑr sฤฑฤฤฑr arzฤฑnฤฑn devam etmesiyle gรผรงlendi.
FAO ลeker Fiyat Endeksi, Mart’ta aylฤฑk bazda yรผzde 6,7 artarak 117.9 puan oldu ve รถnceki รผรง aylฤฑk dรผลรผล sona erdi. Yฤฑlฤฑk bazda ise artฤฑล yรผzde 20 seviyesinde gerรงekleลti.
Uluslararasฤฑ ลeker fiyat kotasyonlarฤฑna yรถnelik Mart ayฤฑndaki toparlanma, temel olarak uluslararasฤฑ ham petrol fiyatlarฤฑndaki keskin artฤฑลtan kaynaklandฤฑ. Bu da รถnรผmรผzdeki sezon Brezilya’da etanol รผretimi iรงin ลeker kamฤฑลฤฑnฤฑn daha fazla kullanฤฑlmasฤฑ beklentilerini artฤฑrdฤฑ.
Brezilya Reali’nin ABD Dolarฤฑ karลฤฑsฤฑnda sรผrekli gรผรงlenmesi, yerel para birimindeki dรผลรผk getiri nedeniyle รผretici satฤฑลฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlama eฤiliminde olmasฤฑ, dรผnya ลeker fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลi destekledi. Bununla birlikte, รถnemli bir ลeker ihracatรงฤฑsฤฑ olan Hindistan’da hasadฤฑn verimli seyretmesiyle artan olumlu รผretim beklentileri, fiyat artฤฑลฤฑnฤฑ sฤฑnฤฑrlayan bir etki yarattฤฑ ve daha bรผyรผk aylฤฑk fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑ engelledi.
