Uluslararasฤฑ Yenilenebilir Enerji Ajansฤฑ’nฤฑn (IRENA) “Yenilenebilir Enerji Finansmanฤฑ Kรผresel Gรถrรผnรผmรผ 2023″ raporundan derlenen bilgilere gรถre, hidrojen ekonomisi ve teknolojisine yรถnelik รงalฤฑลmalarฤฑn artacaฤฤฑ ve bu alanda alternatif metotlara gรถre yeลil hidrojen รผretim maliyetinin dรผลeceฤi รถngรถrรผlรผyor.
Kilogram baลฤฑna yeลil hidrojen รผretim maliyetinin 2021’de 3 dolar seviyesinde olduฤu ve dรผลรผลlerin devam edebileceฤine iลaret edilen rapora gรถre, yรผksek hacimli hidrojenin uzun mesafelerde taลฤฑnmasฤฑnฤฑn hala daha bu sektรถrde zorluk teลkil ettiฤi ve alanda faaliyet gรถsteren sektรถr paydaลlarฤฑ tarafฤฑndan bu zorluฤun dile getirildiฤi kaydedildi.
Zorluklara raฤmen kรผresel hidrojen yatฤฑrฤฑmlarฤฑ 1,1 milyar dolara ulaลฤฑrken, bu yatฤฑrฤฑmlarฤฑn yรผzde 44’รผ ABD’de, yรผzde 33’รผ ise Asya Pasifik รผlkelerinde gerรงekleลti.
Rapora gรถre, yeลil hidrojen รผretebilmek iรงin kilit รถneme sahip bulunan elektroliz teknolojisinde ise รin, ABD’den 2,5 kat daha fazla yatฤฑrฤฑm yaparken, elektroliz iลlemlerinin รin’de diฤer bรถlgelere oranla yรผzde 80 daha ucuz maliyetle gerรงekleลtirilebildiฤi aktarฤฑldฤฑ.
Orta Doฤu ve Avrupa’da gerรงekleลtirilecek bazฤฑ projelerde hidrojen standartlarฤฑnฤฑn net olmamasฤฑ sebebiyle yatฤฑrฤฑmlarฤฑn istenilen hฤฑzda olmadฤฑฤฤฑ belirtilen raporda, 60 dan fazla รผlkede hidrojen stratejisi oluลturulduฤu ifade edildi.
Dรผnya genelinde yeลil hidrojen รผretebilmek iรงin kilit รถneme sahip elektroliz kapasitesinin 2030’da 115 gigavata ulaลacaฤฤฑ hesaplanฤฑrken, bunun yรผzde 73’รผnรผn Avrupa bรถlgesinde yer alacaฤฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
Yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑndan gรผneล ve rรผzgara yapฤฑlan yatฤฑrฤฑmlarฤฑn artmasฤฑ hidrojen teknolojilerini de geliลtiriyor. Bu kapsamda, Avrupa ve ABD benzer giriลimlerle bรถlgelerinde hidrojen ekosistemi รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑrฤฑyor. Sรถz konusu iki bรถlgede hidrojen ekosisteminin geliลtirilmesi iรงin geรงen yฤฑlฤฑn ilk altฤฑ ayฤฑnda toplamda 126 milyar dolarlฤฑk yatฤฑrฤฑm taahhรผt edildi.
Yeลil Hidrojen รreticileri Derneฤi (H2DER) Baลkanฤฑ Yusuf Gรผnay, Tรผrkiye’deki hidrojen รงalฤฑลmalarฤฑna iliลkin deฤerlendirmesinde Tรผrkiye’de de dรผnyada olduฤu gibi bu alandaki รงalฤฑลmalarฤฑn hฤฑz kazandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
H2DER รผyesi ลirketlerin yeลil hidrojen รผretimine yรถnelik รงalฤฑลmalara รถncelik verdiฤini ifade eden Gรผnay, “Hidrojenin รผretim, depolama, taลฤฑma ve kullanฤฑm aลamalarฤฑnฤฑn her biri henรผz dรผnyada da geliลim sรผrecinde. Hidrojen pazarฤฑ oluลsun diye, Avrupa Birliฤi 3 milyar avro sermayeli Avrupa Hidrojen Bankasฤฑ kuruyor. Tรผrkiye de ise hidrojene yรถnelik eylem planฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. Tรผrkiye’nin cari aรงฤฑฤฤฑna sebep olan en รถnemli kalemlerden biri enerji. Mรผthiล bir gรผneล ve rรผzgar enerjisi รผretme potansiyelimiz var. Bu potansiyeli kullanarak yeลil hidrojen รผretilebilir. Yeลil hidrojen alternatifsiz bir enerji tรผrรผ. Ayrฤฑca enerjinin depolanmasฤฑ iรงin de kullanฤฑlabilecek bir รผrรผn.” diye konuลtu.
Gรผnay, Tรผrkiye’nin coฤrafi konumunun, enerji alanฤฑndaki yapฤฑlanma ve geliลmeyi de belirleyecek kadar deฤerli olduฤunu anlattฤฑ.
“Enerjide coฤrafyamฤฑz kader deฤil, zenginliktir”
Derneฤe รผye iki enerji ลirketinin hidrojen projeleri iรงin fon ve AB onayฤฑ aldฤฑฤฤฑna iลaret eden Gรผnay, ลu ifadeleri kullandฤฑ:
“H2DER’e รผye iki ลirket projenin yรผrรผtรผcรผleridir. ‘Yerinde รผretim’ dรผsturu ile proje ortaฤฤฑ ลirketler iรงin รผretim yapฤฑp taลฤฑmayฤฑ da gerรงekleลtirecekler. Tรผrkiye Batฤฑ Karadeniz’den baลlayฤฑp, Trakya’dan รanakkale Boฤazฤฑ’nฤฑ takip eden, Ege boyunca Akdeniz’e inen ve Toroslar’da Sertavul Geรงidi’ne kadar uzanan eลsiz bir rรผzgar nehrine sahip. Konya, Karaman, Aksaray, Van baลta olmak รผzere ลehirlerimiz gรผneล enerjisi santrali iรงin son derece verimli alanlar. Ekvatora yakฤฑnlฤฑฤฤฑmฤฑz, ultraviole kalitesini saฤlayan gรผneล ฤฑลฤฑnฤฑmฤฑ ve soฤutma avantajฤฑ saฤlayan bรถlgelerimiz var. Dolayฤฑsฤฑyla gerek rรผzgar gerekse gรผneล santrali kurulumu iรงin bรผyรผk avantaj sahibiyiz. Yenilenebilir enerji potansiyelimiz รงok yรผksek. Bu nedenle, yeลil hidrojen รผretiminde AB’nin en รถnemli hidrojen tedarikรงisi olabiliriz. Enerjide coฤrafyamฤฑz kader deฤil, zenginliktir.”
Gรผnay, Kasฤฑm 2022’de Mฤฑsฤฑr’ฤฑn ลarm el-ลeyh kentinde dรผzenlenen Birleลmiล Milletler ฤฐklim Deฤiลikliฤi รerรงeve Sรถzleลmesi 27. Taraflar Konferansฤฑ’nฤฑn (COP27), baลta Mฤฑsฤฑr olmak รผzere, onlarca Kuzey Afrika รผlkesinin yeลil hidrojen anlaลmalarฤฑna zemin olduฤunu anฤฑmsatarak, “Avustralya bile, AB’ye satmak รผzere hidrojen รผretimi baลlatฤฑyor. Oysa biz hem รผretim iรงin kaynaklara hem de taลฤฑma iรงin avantaja sahibiz. ABโye en yakฤฑn bรผyรผk รผretici biz olmalฤฑyฤฑz. Derneฤimiz รผyeleri arasฤฑnda, รผlkemizin ve dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ลirketleri de var.” deฤerlendirmesinde bulundu.
