Tรผm ekonomik sektรถrlerin verimsiz ve nispeten รงรถkmรผล olduฤunu ifade eden birรงok uzmanฤฑn aรงฤฑklamasฤฑna gรถre Lรผbnan ekonomisi harap halde
Ekonomik รงรถkรผล, Lรผbnan para birimi LBP’nin deฤer kaybetmesiyle birlikte satฤฑn alma gรผรงleri de azalan halkฤฑn baลlarฤฑnฤฑn รผzerinde Demoklesin kฤฑlฤฑcฤฑ gibi sallanฤฑyor.
Bu hayalet, รถzel sektรถrde yaklaลฤฑk 160 bin kiลinin iลlerini kaybetmesiyle orta sฤฑnฤฑf terimini ortadan kaldฤฑrmaya yaklaลฤฑrken, รงoฤu kรผรงรผk ve orta รถlรงekli ลirketi vuran kriz dolayฤฑsฤฑyla da yine รถzel sektรถrde yaklaลฤฑk 600 bin pozisyon daha tehdit altฤฑnda. 2020 yฤฑlฤฑ baลlangฤฑcฤฑyla yoksulluk oranฤฑnฤฑn, Lรผbnan halkฤฑnฤฑn yรผzde 50โsini aลmasฤฑ bekleniyor.
Canbolad uyardฤฑ: Kฤฑtlฤฑฤฤฑn eลiฤindeyiz
Tรผm ekonomik sektรถrlerin verimsiz ve nispeten รงรถkmรผล olduฤunu ifade eden birรงok uzmanฤฑn aรงฤฑklamasฤฑna gรถre Lรผbnan ekonomisi, harap halde. Durum, รงok sayฤฑda Lรผbnanlฤฑ yetkiliyi, tรผketim malzemesi krizine karลฤฑ uyarฤฑ yapmaya itti. Lรผbnanโdaki geniล kesimler arasฤฑnda da aรงlฤฑk riski baล gรถstermeye baลladฤฑ. Bu รงerรงevede (Dรผrzi) ฤฐlerici Sosyalist Parti Genel Baลkanฤฑ Velid Canbolad, ekonominin รงรถkmek รผzere olduฤunu belirterek, kฤฑtlฤฑฤฤฑn eลiฤine ulaลtฤฑklarฤฑnฤฑ ifade etti. ฤฐSP’nin ekonomik projelerini deฤerlendiren Canbolad, โmuhtaรง aileleri desteklemek, gฤฑda yardฤฑmlarฤฑ daฤฤฑtmak, tarฤฑm รผretimini teลvik etmek, ilaรง stoklamak ve saฤlฤฑk koลullarฤฑna mรผmkรผn olduฤunca dikkati etmekโ iรงin รงabalarฤฑn sarf edildiฤini sรถyledi.
Canbolad รถncesinde (Maruni Hristiyan) Baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk Hareketi Genel Baลkanฤฑ ve Milletvekili Miลel Moavad da Lรผbnanโda Birinci Dรผnya Savaลฤฑ sฤฑrasฤฑnda meydana gelen benzer bir kฤฑtlฤฑฤa karลฤฑ uyardฤฑ. Maliye Bakanฤฑ Ali Hasan Halil ise Lรผbnanโฤฑn bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑna baฤlฤฑ karmaลฤฑk bir krizle karลฤฑ karลฤฑya olduฤuna dikkati รงekti. Krizin, ekonomik ve finansal dรผzeyde bir krize dรถnรผลtรผฤรผnรผ belirten Hasan Halil, durumun bugรผnkรผ sorunun kritik bir parรงasฤฑ haline geldiฤini sรถylerken, โHฤฑzlฤฑ ลekilde รงรถzรผmler รผretmezsek, kฤฑtlฤฑk ve yoksulluk dรผzeyine ulaลacaฤฤฑzโ ifadelerini kullandฤฑ.
‘Yarฤฑm maaล’, bรผyรผk bir รงรถkรผลรผn habercisidir
Toplumsal gรผvenlik aฤฤฑ sisteminin tamamen รงรถkmek รผzere olduฤuna dair iลaretler, netleลmeye baลladฤฑ. รzel kuruluลlarฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 70โi, รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn maaลlarฤฑnฤฑ yarฤฑya indirdi. Geri kalan kฤฑsฤฑm ise, gelecek aylarda herhangi bir maaล รถdemesi yapamayabilir. Hazine gelirlerinin yรผzde 40 oranฤฑnda azalma yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ raporlarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra Lรผbnanโdaki iล gรผcรผnรผn yรผzde 38โini oluลturan kamu sektรถrรผ รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn maaลlarฤฑyla ilgili de รงeลitli soru iลaretleri gรผndeme geldi.
Finansal kaynaklar, kamu รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn maaล fonlarฤฑnฤฑn 3 ay iรงin gรผvence altฤฑnda olduฤunu aรงฤฑkladฤฑ. Ancak gรผmrรผk vergisi gelirlerindeki dรผลรผล ve vatandaลlarฤฑn vergi รถdeme isteksizliฤi nedeniyle hazine gelirlerinde dรผลรผล yaลanmaya devam ediyor. Bu durum da maaลlarฤฑn, tehlike altฤฑnda olduฤunu ortaya koyuyor.
Kaynaklar, 2020 yฤฑlฤฑnฤฑn, Lรผbnan vatandaลlarฤฑnฤฑn yaลam tarzlarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan tamamen farklฤฑ bir yฤฑl olacaฤฤฑnฤฑ belirtirken, โBugรผn yaลananlarฤฑn, en kรถtรผsรผ olduฤunu dรผลรผnenler, yanฤฑlฤฑyorโ dedi. Krizin, ลubat ayฤฑ sonundan itibaren zirveye ulaลmasฤฑnฤฑn beklendiฤini ifade eden kaynaklara gรถre, refah sayfasฤฑ รงevriliyor ve Lรผbnanlฤฑlarฤฑn modern รงaฤda alฤฑลkฤฑn olmadฤฑฤฤฑ bir yaลam tarzฤฑna geรงiล yapฤฑlฤฑyor.
‘Gฤฑda gรผvenliฤini’ saฤlama
Lรผbnanโdaki tarฤฑm sektรถrรผnรผn zayฤฑflฤฑฤฤฑ, ithalatฤฑn รผlkenin gฤฑda ihtiyacฤฑnฤฑn yรผzde 80โini aลmฤฑล olmasฤฑ ortasฤฑnda, kฤฑtlฤฑk tehlikesinden kaรงฤฑnmak amacฤฑyla, โteลvik kampanyalarฤฑ, Lรผbnan bรถlgelerinde kendi kendine yeterlilik iรงin arazi yetiลtirme ve yatฤฑrฤฑm yapma kampanyalarฤฑโ yeniden ortaya koyulmaya baลlandฤฑ. 1990 yฤฑlฤฑnda iรง savaลฤฑn sonlanmasฤฑndan bu yana gayri safi yurtiรงi hasฤฑla (GSYฤฐH) da yรผzde 23 oranฤฑnda azalฤฑrken, ลu an yรผzde 4 olarak seyrediyor.
Cebel-i Lรผbnan bรถlgesindeki bazฤฑ belediyeler, yatฤฑrฤฑm yapฤฑlmayan arazilerin sahiplerini belediye meclisleriyle iลbirliฤine davet etmeye ve belediyelerin gรถzetiminde bu arazileri yatฤฑrฤฑm amacฤฑyla รงiftรงilere kiralamaya baลladฤฑ. Belediyeler, yรผksek tahฤฑl ve gฤฑda fiyatlarฤฑyla karลฤฑ karลฤฑya kalan yoksullara yardฤฑmcฤฑ olmak amacฤฑyla toprak iลleme ve ekim yapma รงaฤrฤฑsฤฑ yaptฤฑ. ฤฐlerici Sosyalist Parti Genel Baลkanฤฑ Velid Canbolad da ekim iรงin tohum saฤladฤฑ.
Bekaa vilayetinde ise Litani Nehri Ulusal Otoritesi, Tarฤฑmsal Araลtฤฑrma Kurumuโndan, otoriteye baฤlฤฑ 15 hektarlฤฑk araziler iรงin 4 bin kg ekmeklik buฤday tohumu saฤladฤฑ. Aynฤฑ ลekilde Bekaaโnฤฑn Bar Elias kasabasฤฑnda 32 dรถnรผmlรผk bir arazide daha buฤday yetiลtiriciliฤine baลlandฤฑ. El-Karaun barajฤฑ yakฤฑnlarฤฑndaki bir arazi de buฤday yetiลtiriciliฤi yapmak รผzere hazฤฑrlanฤฑyor. Tรผm bu giriลimler ise, otoritenin araziden yararlanmak ve gฤฑda gรผvenliฤini saฤlamak iรงin baลlattฤฑฤฤฑ adฤฑmlarฤฑn bir parรงasฤฑ olarak geliลti.
Litani Nehri Ulusal Otoritesi, asฤฑl gรถrevi sulama, kurutma, iรงme suyu ve elektrik projesinin uygulanmasฤฑ olan bir kamu kurumudur.
‘Felaket’ yฤฑlฤฑ
Kriz รงerรงevesinde finansal kaynaklar, 2020 yฤฑlฤฑnฤฑn Lรผbnan halkฤฑ aรงฤฑsฤฑndan felaket yฤฑlฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Kaynaklar, Merkez Bankasฤฑโnฤฑn yurt dฤฑลฤฑndan ithalat ve 2020 yฤฑlฤฑ iรงin Eurobond saฤlamak iรงin 18 milyar dolar nakit temin etmesi gerektiฤini duyurdu. Kredi derecelendirme kuruluลu Fitch, Lรผbnanโฤฑn, 2020 yฤฑlฤฑ baลฤฑnda GSYฤฐHโnin yรผzde 154โรผne ulaลacaฤฤฑnฤฑ belirtti. Bu oran da dรผnya da en yรผksek dฤฑล borรงlardan biri.
Kuruluล, Mart 2020โde 2,5 milyar dolarlฤฑk uluslararasฤฑ tahvil deฤeri ile baลlayan ana รถdemelerin, mevduatlara yรถnelik baskฤฑlarฤฑn devam etmesi dolayฤฑsฤฑyla Lรผbnan aรงฤฑsฤฑndan son derece yรผksek olabileceฤini ifade etti. Bu durumun, Lรผbnanโฤฑn รถdeme yapamama riskini artฤฑracaฤฤฑnฤฑ belirten kuruluล, Lรผbnanโฤฑn 9 Mart 2020โde 1,21 milyar dolar ve 14 Nisan 2020โde 700 milyon dolar deฤerinde, รถnemli dรถviz yรผkรผmlรผlรผkleri ile karลฤฑ karลฤฑya kalacaฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Yeni metot: Lรผkse hayฤฑr
Kaynaklar, ithal mobilyalar, birรงok elektronik cihaz, uluslararasฤฑ markalar, tanฤฑnmฤฑล parfรผmler, kozmetikler ve oyuncaklar gibi lรผks yaลamla ilgili her ลeyden uzaklaลฤฑlmasฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra otomobil ลirketlerinin, bรผyรผk ลirketlerle yapฤฑlan sรถzleลmelerin yaklaลฤฑk yรผzde 90โฤฑnฤฑ iptal ettiฤini aรงฤฑkladฤฑ. Aynฤฑ ลekilde vatandaลฤฑn yurt dฤฑลฤฑndan sipariล etmesi ve dolar ya da nakit olarak รถdemesi gereken yedek parรงalar gibi bazฤฑ temel unsurlar da artฤฑk รผlkeye sokulmayacak. Tรผm bunlar ise tรผketici tarafฤฑndan talep edilmesi halinde de bazฤฑ รผrรผnlerin kullanฤฑlamayacaฤฤฑ anlamฤฑna geliyor.
Kaynaklar, Lรผbnan pazarlarฤฑna โmevduat veya orta vadeli yatฤฑrฤฑm olarak yaklaลฤฑk 10 milyar dolarโ pompalayan bir dฤฑล yardฤฑmla sฤฑkฤฑ bir reform planฤฑnฤฑn yรผrรผrlรผฤe koyulmasฤฑ halinde, ekonominin 3 yฤฑl iรงerisinde kademeli olarak toparlanabileceฤini belirtti. Ancak kaynaklar, 2020 yฤฑlฤฑnฤฑn yaลanan koลullar รงerรงevesinde รงok zor geรงeceฤine dikkati รงekti. (Independent / Tony Bouloss – รeviren: Kรผbra ลahin)
